Marketle, fahiş fiyat takibini zorlaştırmak için yeni yöntem geliştirdi

2026 Nisan ayında fahiş fiyat artışlarına yönelik denetimlerin arttığı dönemde, marketlerde uygulanması gereken karekod sistemi yeni bir tartışmanın odağı oldu. Tüketicilerin sebze ve meyve reyonlarında ürünün üretimden satışa kadar olan sürecini takip etmesini amaçlayan sistemin, birçok noktada ya çalışmadığı ya da eksik bilgi sunduğu iddia edildi. Bu durum, özellikle alış fiyatı ile raf fiyatı arasındaki farkın görünürlüğünü azaltması nedeniyle dikkat çekti.

Sebze ve meyvede karekod sistemi neden önemli?

Sebze ve meyve reyonlarında yer alan ürün künyeleri, tüketicinin ürünün menşei ve fiyat bilgilerine ulaşabilmesi açısından önem taşıyor. Karekod sistemiyle, ürünün tarladan market rafına kadar geçen süreçteki fiyat hareketlerinin daha şeffaf hale getirilmesi amaçlanıyor. Ancak uygulamada yaşanan aksaklıklar, sistemin beklenen işlevi yerine getirip getirmediği sorusunu gündeme taşıdı.

Karekodlar boş sayfaya yönlendiriyor

İddialara göre bazı marketlerde tüketicilerin telefonlarıyla okuttuğu karekodlar hata veriyor ya da boş sayfalara yönlendiriliyor. Bu nedenle ürünün hangi fiyattan alındığı ve raf fiyatına nasıl ulaştığı bilgisine erişim zorlaşıyor. Kağıt üzerinde mevzuata uygun görünen etiketlerin, pratikte tüketiciye yeterli veri sunmadığı belirtiliyor.

Karekodlardaki "0,00" bilgisi dikkat çekti

Haberlerde en dikkat çeken başlıklardan biri de ürün künyelerinde yer alması gereken "alış fiyatı" bilgisinin bazı zincir marketlerde "0,00" olarak gösterilmesi ya da boş bırakılması oldu. Uzman değerlendirmelerine göre, üretimden satışa kadar birçok maliyet kalemi bulunmasına rağmen bu alanın eksik doldurulması, fiyat farkının izlenmesini güçleştiriyor. Böylece tüketicinin yüksek fiyat artışlarını doğrudan karşılaştırmasının önüne geçildiği ifade ediliyor.

Dijital denetim sistemi de etkileniyor

Yanlış ya da eksik veri girişinin yalnızca tüketiciyi değil, denetim mekanizmalarını da etkilediği belirtiliyor. Karekod sisteminde yer alan bilgilerin sağlıklı biçimde girilmemesi, dijital denetim araçlarının etkinliğini azaltıyor. Bu durum da fahiş fiyat denetimlerinde şeffaflık hedefinin zayıflamasına neden oluyor.

Tüketiciler artık kayıt tutuyor

Artan hayat pahalılığıyla birlikte vatandaşların marketlerdeki etiket ve karekod uygulamalarını daha yakından takip ettiği görülüyor. Çalışmayan karekodlar, eksik bilgiler ve hatalı etiketler tüketiciler tarafından fotoğraflanarak kayıt altına alınıyor. Bu kayıtların HKS Mobil uygulaması, Alo 175 Tüketici Danışma Hattı ve CİMER üzerinden yetkili kurumlara iletildiği, bu nedenle marketlere yönelik şikayetlerde artış yaşandığı belirtiliyor.

Tüketici derneklerinden şikayet çağrısı

Tüketici dernekleri ise çalışmayan karekodların basit bir teknik sorun olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguluyor. Yetkililer, bu durumun tüketicinin bilgiye erişim hakkını sınırlayabileceğine dikkat çekerek, eksik ya da yanıltıcı bilgiyle karşılaşan vatandaşların resmi şikayet kanallarını kullanması gerektiğini ifade ediyor.