1.400 YTL'lik KEY parasından 303 YTL veraset vergisi alınıyor

Vatandaş Key'de mağdur oldu

Devlet bir eliyle KEY ödeyip Maliye eliyle de geri alıyor

Gülümhan GÜLTEN

Maliye'nin en yükseği 1.400 YTL olan KEY paralarından 303 YTL'ye kadar veraset vergisi kesmesi pek çok kişiyi mağdur etti.

Konut Edindirme Yardımı (KEY) ödemelerinde miktarın azlığı ile kötü sürprizlerle karşılaşan vatandaşlar, bu kez de Maliye şoku yaşıyor. Dün itibarıyla rutin ödeme takviminin sonuna gelinmesine rağmen, vatandaşlar Maliye Bakanlığı'nın ödemelerle ilgili hiçbir düzenleme ve hazırlık yapmamış olması nedeniyle büyük mağduriyet yaşıyorlar.

Ölen vatandaşın KEY parasını almaya giden hak sahibi eşi ve çocukları, Maliye'nin akıl almaz uygulamasıyla karşılaşıyor. Gerekli yasal düzenlemeler yapılmadığı için, alacakları KEY parası için veraset vergisi alınan vatandaşlara bir de ödeneceğini bile bilmediği bir parayı önceden Maliye'ye bildirmediği gerekçesiyle usulsüzlük cezası kesiliyor. Üstüne bir de veraset beyannamesi alındığı için damga vergisi ödemek zorunda bırakılıyorlar. Böylece bu durumdaki hak sahipleri 1.400 YTL'lik KEY parasını alabilmek için en az 303 YTL'lik bir tutar ödemek zorunda kalıyorlar. Maliye Bakanlığı'nın büyük şehirlerdeki bazı vergi daireleri de bu durumdan dolayı büyük sıkıntı yaşıyor.

Miras vergisi alınıyor

Bazı vergi dairesi yöneticileri, ?Hem vatandaş, hem de vergi daireleri zor durumda. Biz de büyük sıkıntı çekiyoruz. Bunu engellemek çok kolaydı. Ancak 2 yıldır KEY ödemeleri için hazırlık yapılırken, Bakanlık hiçbir hazırlık yapmadı. Bu sorunları görüp önlemini almadı? diye konuştular.

Ölen vatandaşın mirasçısı olan eş ya da çocukların, KEY parasını alabilmek için ?veraset ilişiği yoktur? belgesi getirmesi gerekiyor. Bu işlemleri yapmak üzere vatandaşlar, vergi dairelerine gittiğinde de trajikomik olaylar dizisi başlıyor.

KEY paraları, ?ivazsız intikal? kapsamında yani hibe-bağış gibi değerlendirilmediği ve veraset vergisinden de muaf tutulmadıkları için, vatandaşlar miras vergisi ödemek zorunda kalıyor. Eğer bu paralar ivazsız intikal kapsamına alınsaydı, 2008 yılı için 2 bin 216 YTL'nin altındaki bağış ve hibelerden vergi alınmadığı için tamamen istisna kapsamında olacaktı. Öte yandan veraset vergisinden de muaf tutulmayan KEY parası, vergi dairesinde yeni bir miras işlemine konu oluyor.

İstisna haksızlığı var

Ancak iş bununla da kalmıyor. Vergi hesaplanırken Maliye örneği görülmemiş bir hesap yapıyor. Buna göre, KEY paraları, 2008 Ağustos itibarıyla hesaplanan faizli tutarlar olmasına rağmen, Maliye ölümün gerçekleştiği yıla ilişkin istisna tutarını gözönüne alıyor. Örneğin ölüm 1994 yılı ve öncesinde gerçekleşmişse, o yılın vergi istisna tutarı 10 YTL. Ancak 2008 yılının istisna tutarı 96 YTL. Maliye ölüm yılındaki istisna tutarını dikkate aldığından, örneğin 1.400 YTL'lik KEY parasının 96 YTL'sini değil, 10 YTL'sini istisna tutuyor. Kalanından vergi hesaplıyor.

KEY alacağını bildirmeyene ceza

Yanlışlıklar komedisi bunlarla sınırlı değil. Maliye, bu parayı ölümden sonraki 4 ay içinde bildirmediği için vatandaşa usulsüzlük cezası kesiyor. Yani yıllar önce eşini kaybeden vatandaşa, devletten KEY parası alacağını bildirmemesi nedeniyle usulsüzlük cezası kesiliyor. Vatandaşın ?Ben bu ödemenin yapılacağını bile bilmiyordum? demesi de işe yaramıyor. Vergi dairesinde her bir mirasçıya 149 YTL'lik ceza kesiliyor. Öte yandan veraset beyannamesi alınması nedeniyle vatandaştan damga vergisi isteniyor. Bunun için vatandaş 15 YTL ödemek zorunda kalıyor.

Bütün bu işlemleri tamamlayıp belgesini alabildiğinde ise vatandaş, örneğin 1.400 YTL'lik KEY parasını almaya gitmeden önce en az 303 YTL ödemiş oluyor. Bu tutarın 149 YTL'si usulsüzlük cezası, 139 YTL'si tek başına eşin ödediği vergi tutarı ve 15 YTL'si de damga vergisi tutarından oluşuyor.