Beyaz et sektörü, üretimi kısarak kartelleşti

Beyaz et sektöründe faaliyet gösteren Türkiye'nin en büyük 13 firmasına yönelik dün gerçekleştirilen denetim kayyumu ataması ve eş zamanlı adli operasyonlar, ekonomi ve siyaset gündemindeki sıcaklığını koruyor.

Gazeteci Taha Hüseyin Karagöz'ün Ankara koridorlarından ve sektör kaynaklarından edindiği bilgiler, devletin bu noktaya gelmeden önce fahiş fiyat artışlarını önlemek adına üreticilerle defalarca masaya oturduğunu gösteriyor. Özellikle dar gelirli vatandaşın temel gıda maddesi olan tavuk etinde yaşanan 4 katlık suni fiyat artışlarına karşı yürütülen kriz diplomasisinin ayrıntıları, firmaların sadece kar marjını korumakla kalmayıp kamu otoritesine karşı nasıl bir direnç gösterdiğini ve üretimi kasıtlı olarak kısarak piyasayı nasıl manipüle ettiğini tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor.

Hükümetin Beyaz Et Sektörüne Sunduğu "Kademeli Zam" Formülü

Beyaz et piyasasını kilitleyen ve dün itibarıyla denetim mekanizması altına alınan süreç, aslında yaklaşık bir yıl öncesine, Ramazan ayı arifesine dayanıyor. Sektör temsilcilerinin fahiş oranlarda zam hazırlığına giriştiğini tespit eden hükümet yetkilileri, firmaları acil toplantıya çağırarak maliyet artışlarının gerekçelendirilmesini talep etti. Ticaret Bakanlığı ve ilgili birimlerin yaptığı teknik incelemelerde, ham madde ve lojistik gibi unsurlardan kaynaklanan reel maliyet artışının en fazla yüzde 20 oranında olabileceği saptandı.

Devlet, hem üretici firmaların mali yapısının zarar görmemesi hem de Ramazan ayında iftar sofralarının olumsuz etkilenmemesi adına oldukça yapıcı bir uzlaşı modeli geliştirdi. Sektör temsilcilerine, planlanan zammın sadece yüzde 5 ila 10'luk kısmının Ramazan ayı içinde etiketlere yansıtılması, kalan oranların ise yılın geneline yayılması teklif edildi. Şirketlerin finansal sürdürülebilirliğini sarsmayacak bu rasyonel geçiş formülü, maalesef kartelleşme eğilimine giren dev markalar tarafından kabul görmedi.

- Tavukçulara geçen yıl Ramazan öncesi fahiş zam yapmayın, en fazla %5-10 yapın dendi

- Üreticiler kartel oluşturdu, devlete "Biz sektörü domine ediyoruz" dediler

- Uyarılara rağmen fiyatları fahiş artırdılar (Ocak'ta 140 TL olan kanat ızgara Haziran'da 514 TL oldu)

-. https://t.co/NeChWBf9an pic.twitter.com/uAVQsgr0xx

Taha Hüseyin Karagöz (@thhsynkrgz) June 12, 2026

Şirketler, İhracat Yasağına Karşı "Üretimi Kısma" Misillemesinde Bulundu

Hükümetin sunduğu kademeli geçiş formülüne uymayan ve 8-10 büyük marka üzerinden piyasayı domine eden üreticiler, aralarındaki rekabeti tamamen bitirerek ortak bir fiyat politikası izlemeye başladı. Kamu yararını hiçe sayan bu kartel yapısının fahiş fiyat dayatmasına karşı Ticaret Bakanlığı ilk sert yaptırım kartını açarak tavuk eti ihracatını tamamen durdurdu.

Serbest piyasa kuralları gereği, ihracat kapısı kapanan firmaların ellerinde kalan yaklaşık yüzde 30'luk ürün arzını iç pazara yönlendirmesi ve sürümden kazanarak fiyatları aşağı çekmesi bekleniyordu. Ancak karteleşen beyaz et sektörü, iç piyasayı rahatlatmak yerine devletin kararına radikal bir misillemeyle karşılık verdi. Dış pazara satamadıkları yüzde 30'luk payın üretimini tamamen durduran firmalar, üretim hacmini kasıtlı olarak kısarak piyasada yapay bir arz darlığı oluşturdu. Fiyatları suni olarak zirvede tutma amaçlı bu stratejik hamle, dün gerçekleştirilen büyük operasyonun en somut yasal gerekçelerinden biri oldu.

Tavuk Fiyatlarında Akılalmaz Artış: Ocak'tan Haziran'a 4 Kat Zam

Kaydedilen güncel piyasa verileri ve sektör analizleri, beyaz et fiyatlarındaki artışın hiçbir ekonomik gerekçeyle açıklanamayacağını ortaya koyuyor. Örneğin, Ocak ayında kilogram fiyatı 139 TL seviyesinde olan piliç ızgara kanat, Haziran ayına gelindiğinde 514 TL'ye kadar yükseldi. Bu süreçte dolar kuru ya da akaryakıt fiyatlarında bu denli devasa bir sıçrama yaşanmamışken, tavuk fiyatlarının adeta altınla yarışır hale gelmesi hükümeti harekete geçirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatıyla, vatandaşın sofrasındaki temel gıdaya göz diken fırsatçılara karşı en üst perdeden müdahale kararı alındı.

Mangal sezonu açıldı, beyaz et fiyatları tavan yaptı! Bugün 13 dev tavuk firmasına denetim kayyımı atandı.

Soruşturmadaki raporları inceledim, maliyetlere oranla nasıl fahiş fiyatlar belirlediklerini belgeleriyle habere ekledim. Firmalar birbirilerinin hangi fiyattan satışa. pic.twitter.com/6z8dPnDqiA

Ece Sevim (@ecesevimtr) June 12, 2026

Sırada Aracılar ve Zincir Marketler mi Var?

Ankara kulislerinden edinilen bilgilere göre, gıda fiyatlarındaki fahiş kar marjlarına yönelik operasyonlar sadece üretici firmalarla sınırlı kalmayacak. Fabrika çıkış fiyatının üzerine insafsız komisyonlar ekleyen aracılar ile durduk yere temel ihtiyaç maddelerine zam yapan bazı zincir marketlerin de yakın takibe alındığı belirtiliyor. Hükümetin enflasyonu düşürme ve hayat pahalılığını bitirme konusundaki kararlılığı doğrultusunda, vatandaşın alım gücünü baltalayan tüm gıda spekülatörlerine karşı soruşturmaların derinleştirilerek devam edeceği ifade ediliyor.