TÜBİTAK 6 kurumun yapay zeka ihtiyaçları için ilana çıktı

TÜBİTAK'tan yapılan açıklama şu şekildedir:

Kamu Yapay Zeka Ekosistemi Çağrısı kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarının ihtiyaçlarına ilişkin teknik ister dokümanları yayınlandı.

2 Mart 2026 tarihinde açılan "Kamu Yapay Zeka Ekosistemi - 2026" başlıklı çağrıda son aşamaya geçildi. Üç aşamalı olarak planlanan çağrıda ilk aşamada ihtiyaç sahibi kamu kurumlarından başvurular alınmış, ikinci aşamada belirlenen başvurular için teknik ister dokümanları hazırlanmıştır.

Kamu kurum ve kuruluşlarının çağrı kapsamında belirlenen ihtiyaçları ve teknik isterler dokümanı 12 Haziran 2026 tarihinde ilgili internet adresinde "1007 Çağrıları" bölümünde yayınlanmıştır.

Bu kapsamda, aşağıda belirtilen kamu kuruluşlarının ihtiyaçları için proje başvuruları alınacaktır:

T.C. Anayasa Mahkemesinin ihtiyacı. (Anayasa Mahkemesi'ne yapılan bireysel başvuruların sayısı son yıllarda önemli ölçüde artmıştır. 20 Mayıs 2026 tarihi itibarıyla 102.915 başvuru halen inceleme aşamasındadır. Her yıl ortalama 80.000 yeni başvuru sisteme dahil olmaktadır. Çok sayfalı bireysel başvuru formu ve eklerinin, dilekçelerin, ilişkili dava dosyası içeriklerinin manuel olarak incelenmesi ve özetlenmesi önemli ölçüde zaman ve iş gücü gerektirmektedir. Mevcut koşullarda ancak yıl içinde yapılan başvuru sayısı kadar bireysel başvuru sonuçlandırılabilmekte ve derdest/henüz sonuçlanmamış başvuru sayısında etkin bir azalma sağlanamamaktadır.)

T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ihtiyacı (Türkiye'de uygulanmaya başlanacak TR ETS kapsamında karbon piyasasının gözetimi ve yönetimi ihtiyaçları doğmaktadır. Karbon piyasaları gibi hassas yapıların yönetiminde, veriye dayalı öngörülebilirliğin sağlanamaması stratejik karar alma süreçlerinde ciddi riskler oluşturmaktadır. Piyasa değişkenlerinin dinamik olarak modellenememesi; karbon fiyatı değişkenliğinin, arz-talep dengesinin ve farklı politika senaryolarının ekonomi üzerindeki etkilerinin önceden tespit edilmesini zorlaştırmaktadır. Özellikle karbon fiyatındaki değişimlerin sektörler üzerindeki etkilerinin gerçek zamanlı olarak izlenememesi, politika yapıcılar için belirsizlik yaratmaktadır.)

T.C. Milli Eğitim Bakanlığının ihtiyacı (Bu projenin temel amacı, TTKB ders kitabı inceleme ve değerlendirme süreçlerini yapay zeka destekli, sistematik ve ölçeklenebilir bir yapıya dönüştürerek süreçlerin verimliliğini, tutarlılığını ve güvenilirliğini artırmaktır. Mevcut süreçlerde oluşan hata kayıtları, kriter eşleştirmeleri, açıklamalar, sayfa ve koordinat bilgileri ile raporlama verileri; Yapay Zeka Destekli Ders Kitabı İnceleme Sistemi (YAZDİS) kapsamında geliştirilecek yapay zeka destekli karar destek mekanizmaları için temel veri kaynaklarından birini oluşturmaktadır. Geliştirilecek YAZDİS, öğrencilere sunulan ders kitaplarının belirlenen kriterlere göre değerlendirilmesini ve ders kitaplarında bulunan hataların inceleme uzmanına sunulabilmesini sağlamalıdır.

Bu doğrultuda projenin kapsamı; TTKB'nin inceleme kriterleri doğrultusunda eğitilmiş, ders kitabı içeriklerini hem metin hem de görsel bileşenleri itibarıyla (çok modlu/multimodal) eş zamanlı olarak analiz edebilen alana özgü Türkçe başta olmak üzere İngilizce, Almanca, Fransızca dillerini destekleyen YAZDİS Modeli ve modelin hata tespitlerini içeren, inceleme uzmanlarının kullanımına sunulacak web tabanlı karar destek arayüzü YAZDİS Asistanı'nın geliştirilmesini içermektedir.

Sistemin, mevcut Kitap İnceleme Sistemiyle uyumlu çalışarak ön inceleme aşamasında öğretim programı bileşenleriyle uyumluluğunun kontrolünü desteklemesi; içerik inceleme aşamasında ise uzmanlara hata ve uyumsuzluk tespitlerini sunması, hata kayıtlarının daha sistematik biçimde analiz edilmesini sağlaması ve raporlama süreçlerini veri temelli olarak desteklemesi beklenmektedir. Bu kapsamda geliştirilecek sistem; yayınevi tarafından bileşen tablosunda beyan edilen öğrenme çıktıları, değer ve becerilerin, kitabın ilgili sayfa ve bölümlerdeki içerikle (metin, görsel, etkinlik vb.) örtüşüp örtüşmediğini analiz edecektir. Kriter 8 (Elektronik içeriklerinin kapsam ve tasarımına ilişkin) başlığı altında video, ses veya etkileşimli içeriklerin ayrıntılı anlamsal analizi proje kapsamı dışındadır. Bu kriter, PDF dosyası üzerinden incelenebilecek karekod varlığı, karekodların sayfaya uygun yerleştirip yerleştirilmediği ve bağlantı bilgisinin geçerliliği kontrol edilecektir.

Genel amaçlı dil modellerinin karmaşık söylemleri yakalamadaki yetersizliğini aşmak amacıyla; seçilecek yapay zeka modelleri TTKB kriterlerine göre ince ayar, gelişmiş istem mühendisliği veya bağlam içi öğrenme yöntemleriyle optimize edilerek alana özgü bir uzmanlık düzeyine ulaştırılacaktır. İnceleme uzmanlarının YAZDİS Asistanı üzerindeki hata onaylama, reddetme veya düzeltme işlemleri, pekiştirmeli öğrenme algoritmalarıyla sistemin başarısını sürekli artıracak bir geri bildirim döngüsü olarak kullanılacaktır)

T.C. Tarım ve Orman Bakanlığının ihtiyacı (Türkiye'nin balıkçılık yönetiminde BAGİS ve SUBİS üzerinden büyük hacimli veri toplanmasına rağmen, bu veri havuzu halihazırda ağırlıklı olarak sadece izleme ve kayıt tutma amacıyla kullanılmaktadır. Gemi hareketlerinin kestirimi ve avcılık yoğunluğunun mekansalzamansal modellemesi noktasında henüz bütünleşik çözüm yöntemi bulunmamaktadır. Ayrıca, BAGİS veri akışındaki sinyal kesintileri ve GPS sapmaları gibi teknik kısıtlar, kesintisiz takip süreçlerinde operasyonel boşluklar yaratmaktadır. Yasa dışı, kayıt dışı ve düzenlenmemiş avcılık faaliyetlerinin anomali tespit motorları ile proaktif bir şekilde belirlenememesi ve eldeki büyük verinin stratejik politika geliştirme süreçlerinde simülasyon ve senaryo üretimi için etkin kullanılamaması, temel sektörel ihtiyacı oluşturmaktadır)

T.C. Gelir İdaresi Başkanlığının ihtiyacı (Kurumlar vergisi uygulamasında geçmiş yıl zararlarının mahsubu, vergi matrahını doğrudan etkileyen kritik bir unsur olup bu alanda yapılacak hatalar kamu gelirleri üzerinde önemli bir paya sahiptir. Kurumlar vergisi, sermaye şirketleri, kooperatifler ve iktisadi işletmeler gibi tüzel kişiliğe sahip kurumların, bir hesap dönemi boyunca elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden devlete ödedikleri bir vergi türüdür. Kurumlar Vergisi Beyannamesi verilirken ilgili yılın beyannamesinde (Örneğin 2025 yılı) ekler bölümünde geriye dönük 5 yıla ait (Örneğimizde 2025 yılı beyannamesinde 2024, 2023, 2022, 2021 ve 2020 yıllarında zarar edilmiş ise) oluşan zararların listesi alınmaktadır. Mükellefin beyanname verdiği yıl (Örneğimizde 2025 yılı) kar etmiş olması durumunda elde edilen kara göre geçmiş yıllarda oluşan zararların en eski yıldan başlamak üzere indirimine izin verilmektedir. Bu indirim mekanizması için yapılması gereken kontrollerin beyanname kabul aşamasında eş zamanlı gerçekleştirilmesi, mevcut sistemlerde performans ve ölçeklenebilirlik açısından kısıtlar oluşturmakta; kontrollerin çoğunlukla uyarı seviyesinde kalmasına neden olmaktadır. Beyannamede geriye doğru 5 yılda, zarar olduğu belirtilen yıllar için ilgili yılın beyannamesi (Örneğimizde 2024, 2023, 2022, 2021 ve 2020 yıllarına ait beyannameler) otomatik programlar ile değil, çalışanlar tarafından mükellef bazlı inceleme yapılarak değerlendirilmekte, haksız indirim yapanlar ancak manuel incelemelerletespit edilebilmektedir. Bu beyannamelerin kontrolleri iş gücü kısıtı sebebiyle uzun zaman almakta ve her mükellefin incelenmesi mümkün olmamakta, belirli bir tutarın üzerindekiler incelenebilmektedir. Bunun yanı sıra, sürekli zarar beyan ettiği halde ticari faaliyetini sürdüren mükelleflerin varlığı, ekonomik gerçeklik ile beyan edilen mali sonuçlar arasında uyumsuzluk olabileceğine işaret etmekte ve kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından önemli bir risk alanı oluşturmaktadır.)

T.C. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun ihtiyacı (Kurumumuzun öncelikli hedeflerinden biri finansal risklerin erken aşamada öngörülebilmesidir. Ancak mevcut analiz çalışmalarımızın tüm sektörleri kapsayacak bütüncül bir yapay zeka mimarisiyle tam olarak desteklenmemesi, bu hedefin önündeki temel gelişim alanını oluşturmaktadır. Yapılan ön çalışmaların henüz sınırlı sayıda sektörü kapsaması ve sistemin tüm veriye yayılan kapsayıcı bir anomali tespitine imkan tanımamaktadır.)

Başvurular ARDEB Proje Başvuru Sistemi üzerinden çevrim içi yapılacaktır.

Çevrim içi başvurunun tamamlanması için son tarih 6 Ağustos 2026 saat 23.59 (TSİ), çevrim içi başvurusu tamamlanmış olan projelerin elektronik imza işlemleri için son tarih ise 11 Ağustos 2026 saat 23.59 (TSİ) olarak belirlenmiştir. Projenize ilişkin çevrim içi başvuru onayı ve elektronik imza sürecini belirtilen tarihlere kadar tamamlamanızı önemle rica ederiz.