Yargıtay'dan emsal karar: Artık onlar da ihbar tazminatı alacak

Bir at çiftliğinde 5 yıl boyunca kesintisiz olarak çalışan Z.M. ve S.M. çifti, aniden ve hiçbir gerekçe gösterilmeden tazminatsız şekilde kapı önüne konuldu. Haklarını aramak için 1. İş Mahkemesi'nin kapısını çalan karı-koca, haksız yere işten çıkarıldıklarını belirterek kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla mesai, hafta tatili, bayram izinleri ve yıllık izin alacaklarının tahsilini talep etti.

İşverenin Savunması: "Günde 4 Saat Çalışıyorlardı"

Davaya yanıt veren çiftlik sahibi işveren ise iddiaları reddetti. Davacı erkek işçi S.M.'nin çiftlikte sadece at bakıcılığı ve seyislik yaptığını belirten işveren, bu meslek grubunun 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında değerlendirilemeyeceğini savundu.

İşveren savunmasında şu detaylara yer verdi:

• Sabahları ahır temizliği ve atların bakımı sadece 3 saat sürüyordu.

• Akşama kadar işçi boş kalıyor, keyfi olarak kendi sebze bahçesini ekip biçiyordu.

• Akşamüstü atlara yapılan işlemler ise sadece 1 saati geçmiyordu.

• Kadın işçi Z.M. ise sadece ev içi hizmetlerde dönemsel olarak çalıştırılmıştı.

Yerel Mahkemeden İşçileri Yıkan "İş Kanunu" Maddesi

Dosyayı inceleyen 1. İş Mahkemesi, davacı S.M.'nin "seyis" olarak çalışması nedeniyle hakkında 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerinin uygulanamayacağına karar verdi.

Eşi Z.M.'nin ise ev hizmetlerinde çalıştığını belirten mahkeme, yine aynı kanunun 4/1-(e) maddesi gereğince "ev hizmetlerinde çalışanların İş Kanunu güvencesi dışında kaldığı" gerekçesiyle çiftin açtığı davanın tamamen reddine hükmetti. Karar, haklarını alamayan işçi çift tarafından temyiz edildi.

Yargıtay Devreye Girdi: "İş Kanunu Yoksa Borçlar Kanunu Var"

Temyiz başvurusu üzerine dosyayı masaya yatıran Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, ezber bozan ve milyonlarca kayıt dışı veya kanun dışı bırakılan işçiyi koruyan emsal nitelikte bir karara imza attı.

Yargıtay, işverenin işe gelmeme iddiasına yönelik hiçbir devamsızlık tutanağı tutmadığını ve feshin haklı bir nedene dayandığını ispatlayamadığını vurguladı.

Kıdem Alamasalar da İhbar Tazminatı Ödenecek

Yargıtay, yapılan işin niteliği gereği (tarım/hayvancılık istisnası ve ev hizmeti sebebiyle) işçilerin İş Kanunu kapsamında kıdem tazminatı alamayacağını onayladı; ancak işverenin yakasını bırakmadı.

Kararda, İş Kanunu kapsamı dışındaki çalışanların hukuki haklarının korunması için Türk Borçlar Kanunu'na işaret edildi:

"Yapılan işin niteliği göz önünde bulundurularak davacılar kıdem tazminatına hak kazanamasa da, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 432 ve 438. maddeleri uyarınca ihbar tazminatı hakkı kazandıklarından, sözü edilen alacağın hesaplanarak hüküm altına alınması gerekir."

Bu tarihi kararla birlikte, İş Kanunu kapsamına girmeyen seyis, çoban, bahçıvan veya ev temizlikçisi gibi çalışanların da haksız yere kapı önüne konulması durumunda ihbar tazminatı alabilmelerinin önü ardına kadar açılmış oldu.