Sınav güvenliği mi, temel ihtiyaç mı? YKS'deki tuvalet yasağı değişmeli

2026 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sırasında Adana'da yaşanan bir olay, ÖSYM'nin sınav kurallarını ve oturum sürelerini yeniden tartışmaya açtı. Basına yansıyan bilgilere göre, Çukurova Mehmet Özöncel Anadolu Lisesindeki bir salonda yapılan Temel Yeterlilik Testi (TYT) oturumunda bir öğrenci, tuvalete çıkmasına izin verilmediği için ihtiyacını sınav salonunda gidermek zorunda kaldı. Olay, hem ilgili öğrenci hem de salondaki diğer adaylar açısından sınav güvenliği kuralları ile temel insani ihtiyaçlar arasındaki dengenin sorgulanmasına yol açtı.

YKS'de tuvalet kuralı ne diyor?

2026 YKS Kılavuzunun "Sınav Nasıl Uygulanacaktır?" bölümüne göre, salonda sınav evrakı dağıtıldıktan sonra adayların; TYT'de sınav süresinin ilk 120 dakikası, AYT'de ilk 135 dakikası, YDT'de ilk 90 dakikası tamamlanmadan ve sınavın son 15 dakikası içinde sınav salonunu terk etmeleri yasak. Kılavuzda, sınav sırasında kısa bir süre için bile olsa, tuvalete gitmek dahil, sınav salonundan çıkılamayacağı ve bu durumdaki adaylara kesinlikle izin verilmeyeceği açıkça belirtiliyor.

Kurala göre, sınav evrakı dağıtıldıktan sonra her ne sebeple olursa olsun salondan çıkan aday tekrar salona alınmıyor; belirtilen süreler dolmadan binadan ayrılan adayın sınavı ise geçersiz sayılıyor.

165 dakikada 120 soru

Bu yıl 20 Haziran Cumartesi günü saat 10.15'te başlayan TYT oturumu 165 dakika sürdü. Adaylardan bu sürede; 40 Türkçe, 20 Sosyal Bilimler (Tarih, Coğrafya, Felsefe, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi), 40 Temel Matematik ve 20 Fen Bilimleri (Fizik, Kimya, Biyoloji) olmak üzere 9 dersten toplam 120 soruyu cevaplamaları istendi. Yani adaylar, oturumun ilk 120 dakikası boyunca hiçbir şekilde salondan ayrılamadı.

Karşılaştırma açısından, Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğine göre okullarda bir ders saati 40 dakika; blok ders uygulamasında dahi öğrenciler en fazla 80 dakika kesintisiz sınıfta kalıyor. Sınav sürelerinin bu standardın oldukça üzerinde olması, özellikle ergenlik çağındaki adaylar için fizyolojik ihtiyaçlar yönünden eleştiriliyor.

Sivas'taki olayda ÖSYM telafi sağlamıştı

Benzer bir mağduriyet 2024 YKS'de Sivas'ta yaşanmış, bir adayın sınav sırasında epilepsi krizi geçirmesi üzerine 8 aday yardıma koşmuştu. Velilerin başvurusu üzerine ÖSYM, etkilenen adaylara tercihe bağlı olarak ek puan verme veya eş değer sınav tekrarı seçeneği sunmuş ve sınav tekrarlanmıştı. Bu emsal, Adana'daki salonda sınava giren adaylar için de benzer bir telafi mekanizmasının işletilip işletilmeyeceği sorusunu gündeme getiriyor.

Çözüm önerileri: Oturumun bölünmesi veya kontrollü izin

Eğitim camiasında dile getirilen önerilerden biri, TYT oturumunun sayısal testler (Temel Matematik ve Fen Bilimleri) ile sözel testler (Türkçe ve Sosyal Bilimler) şeklinde iki ayrı oturuma bölünmesi. Böylece iki oturum arasında verilecek arayla adaylara ihtiyaç molası sağlanabilecek. Diğer bir öneri ise, gerekli güvenlik önlemleri alınmak kaydıyla, sınav sırasında tuvalet ihtiyacı doğan adaylara kontrollü şekilde izin verilmesi.

2026 YKS'ye yaklaşık 2,4 milyon aday katıldı. Her yıl milyonlarca genci ilgilendiren sınavlarda benzer mağduriyetlerin yaşanmaması için, sınav güvenliği ile adayların temel ihtiyaçları arasında denge kuran bir düzenlemenin ÖSYM tarafından değerlendirilmesi bekleniyor.

Ahmet KANDEMİR