Prof. Dr. Eraslan: OBP sistemi adalet temelinde yeniden yapılandırılmalı

Prof. Dr. Levent Eraslan, Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP) sistemine ilişkin yaptığı değerlendirmede, yükseköğretime geçiş sürecinde lise başarısının dikkate alınmasının eğitim bilimi açısından doğru bir yaklaşım olduğunu, ancak uygulamadaki farklılıkların sistemin adaletini tartışmalı hale getirdiğini belirtti.

Eraslan, farklı liselerde farklı ölçütlerle verilen diploma notlarının ÖSYM tarafından aynı katsayıyla değerlendirilmesinin öğrenciler arasında eşitsizliğe yol açtığını savunarak, üniversite yerleştirmelerinde öğrencinin akademik başarısından çok okulun not verme yaklaşımının belirleyici hale gelebildiğini ifade etti.

2026 YKS sonuçlarına dikkat çekti

2026 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sonuçlarının ardından OBP'nin etkisinin daha belirgin hale geldiğini kaydeden Eraslan, Alan Yeterlilik Testi (AYT) sonuçlarında benzer netlere sahip adaylar arasında diploma notundan kaynaklanan puan farklarının sıralamaları önemli ölçüde değiştirdiğini belirtti.

Aynı sayıda net yapan öğrencilerden bazılarının yüksek diploma notları sayesinde avantaj elde ettiğini, bazı öğrencilerin ise daha katı notlandırma yapılan okullarda eğitim gördükleri için geriye düştüğünü öne süren Eraslan, bu durumun eğitim sistemine duyulan güveni zedelediğini ifade etti.

"Not enflasyonu" uyarısı

Eraslan, son yıllarda lise diploma notlarında "not enflasyonu" yaşandığını belirterek, okul yönetimlerinin prestij kaygıları, veli baskıları ve kurumlar arası rekabet nedeniyle yüksek not verme eğiliminin arttığını savundu.

Objektif ölçme ve değerlendirme yapan okulların öğrencilerinin dezavantajlı duruma düştüğünü öne süren Eraslan, bunun fırsat eşitliği ilkesini olumsuz etkilediğini kaydetti.

Dört yıllık not baskısına dikkat çekti

OBP uygulamasının öğrenciler üzerinde 9. sınıftan itibaren yoğun bir not baskısı oluşturduğunu ifade eden Eraslan, öğrencilerin öğrenme süreçlerinden çok yüksek not alma kaygısıyla hareket ettiğini belirtti.

Bu durumun sosyal, kültürel ve bilimsel faaliyetlere ayrılan zamanı azalttığını dile getiren Eraslan, eğitim anlayışının yalnızca sınav ve not odaklı hale gelmesinin sakıncalarına işaret etti.

Beş maddelik reform önerisi

Eraslan, sistemin daha adil hale getirilebilmesi için beş temel öneri sundu.

Buna göre, okul bazlı standartlaştırma modeli uygulanması, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen merkezi ortak sınavların OBP içerisindeki ağırlığının artırılması, öğrencilerin bilimsel, sportif ve sosyal başarılarının değerlendirmeye dahil edilmesi, OBP etkisinin dengeleyici mekanizmalarla yeniden düzenlenmesi ve okul notlarının veri analitiği yöntemleriyle düzenli olarak izlenmesi önerildi.

"Amaç OBP'yi kaldırmak değil"

OBP'nin lise eğitimi boyunca gösterilen performansı değerlendirmesi açısından gerekli bir uygulama olduğunu belirten Eraslan, asıl hedefin sistemi kaldırmak değil, uygulamadaki farklılıkları ortadan kaldırarak daha adil bir yapıya kavuşturmak olduğunu ifade etti.

Not verme standartlarının güçlendirilmesi, merkezi sınavların daha etkin kullanılması ve veri temelli denetim mekanizmalarının oluşturulmasının eğitim sistemine duyulan güveni artıracağını belirten Eraslan, yetkililerin bu konuda gerekli düzenlemeleri gündeme almasının önem taşıdığını kaydetti.