Geçmişte denendi! Bölgesel asgari ücret yeniden mümkün mü?

İş dünyasında ve kamuoyunda zaman zaman gündeme gelen "bölgesel asgari ücret" tartışmalarına SGK Başuzmanı ve Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş'tan dikkat çeken bir itiraz geldi. İstanbul gibi metropoller ile Anadolu şehirlerindeki yaşam maliyetlerinin farklılığı gerekçe gösterilerek savunulan bu modeli "demode bir fikir ve tatlı bir zehir" olarak niteleyen Karakaş, sistemin getireceği tehlikelere işaret etti.

"Daha Önce Denendi, Grevler Başlayınca Çöpe Atıldı"

Bölgesel asgari ücretin yeni bir fikir olmadığını ve Türkiye'de geçmişte uygulandığını hatırlatan İsa Karakaş, yaşanan süreci şu sözlerle aktardı:

"Sanmayın ki bu yeni bir fikirdir. Biz bunu daha önce denedik! 1951 ile 1967 yılları arasında şehirlerde mahalli komisyonlar kuruldu. Sonraki yıllarda 6 bölgeye, baktılar olmuyor 4'e düşürdüler. Sektör bazında da uygulamalar oldu. Peki ne oldu? İşçiler sokağa döküldü, büyük grevler başladı, mahkemeler şikayet dilekçeleriyle doldu. Sonunda merhum Bülent Ecevit hükümeti bu işe 'Dur' dedi ve bölgesel ücret çöpe atıldı. 1989'dan beri tüm Türkiye'de tek bir asgari ücret uygulanıyor. Daha önce duvara çarpmış bir arabayı, aynı duvara tekrar sürmenin alemi var mıdır?"

"Dünyada Başka Hangi Ülkede Bu Kadar Asgari Ücretli Var?"

Başka ülkelerdeki uygulamaların Türkiye'ye örnek gösterilmesini de eleştiren Karakaş, Türkiye'de asgari ücretin artık ortalama ücrete dönüştüğünü vurgulayarak, "Soruyorum; dünyada başka hangi ülkede bu kadar çok asgari ücret konuşuluyor? Avrupa'nın hangi ülkesinde Türkiye kadar asgari ücretli var? Asgari ücret çalışma hayatındaki bütün hesapların kilit taşıdır. O taşı çekerseniz, bütün bina üzerimize çöker!" değerlendirmesinde bulundu.

"Asgari Ücret Devletin Ana Mezurasıdır"

2026 yılı itibarıyla 28.075,50 TL olan net asgari ücretin bir ailenin aylık mutfak masrafının yalnızca %78'ini karşılayabildiğine dikkat çeken Karakaş, hayat pahalılığının sadece İstanbul'da değil, Şanlıurfa'da ve Anadolu'nun her yerinde hissettirildiğini söyledi.

Asgari ücretin sadece işçinin cebine giren para olmadığını, devlet nizamının direği sayıldığını belirten Karakaş, bu rakama bağlı olan ana parametreleri şöyle sıraladı:

• SGK Primleri ve İdari Cezalar: En düşük/en yüksek sigorta primleri ve kaçak işçi cezaları bu rakamla hesaplanır.

• Sağlık ve Borçlanmalar: Genel Sağlık Sigortası (GSS) primleri ile askerlik, doğum ve yurt dışı borçlanmaları bu cetvele göre belirlenir.

• Tazminat ve Ödenekler: Kıdem tazminatının tabanı, işsizlik maaşı, meslek hastalığı, iş kazası ve analık rapor paraları asgari ücrete endekslidir.

• Devlet Yardımları ve Emeklilik: Muhtaç aylığı gibi sosyal yardımlardan emekli maaşı hesaplamalarına kadar her alanda temel kriterdir.

"Alın Size Başka Bir Emeklilik Kaosu..."

Bölgesel katsayıların tüm bu sistemi bozacağını belirten SGK Başuzmanı İsa Karakaş, yazısını şu uyarıyla tamamladı:

"Mezurayı kısarsanız, elbise tutmaz! Bir bölgede ya da sektörde yüksek kıdem tazminatı veya işsizlik maaşı, diğer bölgede daha düşük olduğunda nasıl neticelere yol açacağını bir düşünün. Asgari ücretten çalışanların maaşları da bölgesel veya sektörel katsayıya göre düşük ya da yüksek olacaktır. Alın size başka bir emeklilik kaosu..."