Üniversite mezunlarının beşte biri iş bulamıyor

Üniversite diploması işe ne kadar yarıyor?

TÜİK'in Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri, üniversite diplomasının iş güvencesini garantilemediğini rakamlarla ortaya koyuyor. 2015-2024 döneminde lisans düzeyinde bir fakülteden mezun olan gençlerin en az beşte biri 2025 yılı itibarıyla kayıtlı bir işte çalışmıyor.

Sağlık ve Mühendislik İstisnası

Verilere göre istihdam oranının yüzde 80'in üzerinde kaldığı alanlar yalnızca sağlık-refah ile mühendislik ve inşaat. Bu iki alan dışında tablo belirgin biçimde kötüleşiyor. Eğitim alanından mezun olan gençlerin dörtte biri, sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyon mezunlarının yüzde 31,3'ü kayıtlı bir iş bulamazken sanat ve beşeri bilimler mezunlarının istihdam oranı yüzde 60,86'da kalıyor.

Cinsiyet farkı da çarpıcı. Sanat ve beşeri bilimlerden mezun genç kadınların istihdam oranı yüzde 52,61 olarak gerçekleşiyor. Yani bu alandan mezun olan kadınların yaklaşık yarısı iş bulamamış durumda.

İş Bulmak da Aylar Alıyor

Diploma iş bulmayı garanti etmediği gibi, iş bulma süreci de uzun soluklu bir bekleyişe dönüşüyor. Sağlık ve refah gibi hem kamu hem özel sektörde talep gören bir alanda bile ilk işe yerleşme süresi ortalama 9 aya ulaşıyor.

Diğer alanlardaki ilk iş bulma süreleri ise şöyle:

İş, yönetim ve hukuk alanında 18,32 ay, sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyon alanında 17,71 ay, sanat ve beşeri bilimlerde 15,95 ay, tarım, ormancılık ve veterinerlik alanında 15,24 ay. Mühendislik, imalat ve inşaat alanında bile bu süre 11,58 ayla bir yıla yaklaşıyor.

Mezunların Büyük Bölümü Farklı Alanda Çalışıyor

Ekonomim köşe yazarı İsmet ÖZKUL yazısına göre; TÜİK verilerinin öne çıkardığı bir diğer çarpıcı tablo, iş bulan gençlerin önemli bir bölümünün dört ile altı yıl eğitim aldığı alanın dışında çalışmak zorunda kalması.

Tıp mezunlarının bile beşte biri kendi alanı dışında çalışıyor. Mühendislik, imalat ve inşaat mezunlarının üçte biri eğitim aldığı alanla ilgisiz bir işte çalışırken tablo sosyal bilimlerde çok daha ağır bir hal alıyor. Sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyon mezunlarının yüzde 80'i, doğa bilimleri, matematik ve istatistik mezunlarının yüzde 60'ı kendi alanları dışında çalışmak durumunda kalıyor.

Uzmanlar bu durumun gençlerin bireysel gelişimini frenlediğinin yanı sıra eğitime yapılan kamusal yatırım açısından da ciddi bir kaynak israfına yol açtığına dikkat çekiyor.