AYM'den polise uygulanan kademe cezası için kritik karar

Anayasa Mahkemesi, Emniyet, Jandarma ve Sahil Güvenlik personelinin belirlenen süre ve durumlarda mal bildiriminde bulunmaması halinde uygulanan 12 ay süreli "uzun süreli durdurma" disiplin cezasını Anayasa'ya aykırı bulmadı. Karar, 7 Ağustos 2026 tarihli ve 33333 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı.

Dava konusu: 7068 sayılı Kanun'daki mal bildirimi cezası

Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi, baktığı bir davada 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinin (5) numaralı fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendinin iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmuştu. Söz konusu hüküm, kolluk personelinin belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmaması veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunması halinde 12 ay süreyle kademe ilerlemesinin durdurulmasını öngörüyor.

Dava, mal bildiriminde bulunmadığı için disiplin cezası alan bir personelin bu cezanın iptali talebiyle açtığı davadan kaynaklanıyordu. Mahkeme, kuralın belirsiz ve öngörülemez olduğu, teknolojik imkanlarla idarenin zaten mal varlığı bilgisine kolayca ulaşabildiği, öngörülen cezanın ölçüsüz olduğu ve aynı fiil için 3628 sayılı Kanun'da adli ceza da öngörülmüş olması nedeniyle "aynı fiilden dolayı birden fazla yargılanmama" ilkesine aykırılık oluştuğu gerekçeleriyle iptal talebinde bulunmuştu.

AYM ilk incelemede kısmen yetkisizlik kararı verdi

Anayasa Mahkemesi, ilk inceleme aşamasında kuralda yer alan ".veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak" ibaresinin, bakılmakta olan davaya uygulanma imkanı bulunmadığı gerekçesiyle bu kısma yönelik başvuruyu yetkisizlik nedeniyle reddetti. Esas incelemesi, yalnızca "mal bildiriminde bulunmamak" ibaresi üzerinden yürütüldü.

Mahkemenin ölçülülük ilkesine ilişkin gerekçesi

Esasa ilişkin değerlendirmede Mahkeme, kanun koyucunun kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla hangi eylemlerin disiplin suçu sayılacağı ve bunlara hangi cezanın uygulanacağı konusunda geniş bir takdir yetkisine sahip olduğunu vurguladı. Kuralın, mal bildirimi yükümlülüğüne ilişkin usul ve sürelerin 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu'nda açıkça düzenlenmiş olması nedeniyle belirsiz ve öngörülemez olmadığı sonucuna vardı.

Kolluk teşkilatının silah kullanma yetkisi ve adli soruşturmalarla bağlantılı hassas görevleri bulunan bir birim olduğuna dikkat çeken Mahkeme, mal bildirimi yükümlülüğünün, personelin olağan dışı kazançlarının takip edilmesi ve kamu gücünün haksız kazanç aracına dönüştürülmesinin önlenmesi amacına hizmet ettiğini belirtti. Bu çerçevede kuralın elverişlilik, gereklilik ve orantılılık bakımından ölçülülük ilkesine aykırı olmadığına hükmedildi.

"Aynı fiilden dolayı birden fazla cezalandırılmama" ilkesi ihlal edilmedi

Mahkeme ayrıca, söz konusu disiplin cezasının "cezai nitelikte" sayılamayacağını, zira bu cezanın yalnızca belirli sıfata sahip kişileri (kolluk personelini) bağladığını ve kurumun iç işleyişiyle ilgili olduğunu vurguladı. Bu nedenle aynı fiil için ayrıca 3628 sayılı Kanun kapsamında adli yaptırım öngörülmüş olmasının, "aynı fiilden dolayı birden fazla yargılanmama veya cezalandırılmama" ilkesiyle çelişmediği sonucuna ulaşıldı.

AYM'nin sonuç kararı

Anayasa Mahkemesi, 16/4/2026 tarihinde oybirliğiyle verdiği kararla, itiraz konusu "Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak." ibaresinin Anayasa'nın 2., 36., 71. ve 128. maddelerine aykırı olmadığına ve itirazın reddine karar verdi. Böylece kolluk personeline mal bildirim yükümlülüğünün ihlali halinde uygulanan 12 aylık kademe durdurma cezası yürürlükte kalmaya devam edecek.