Arjantin memurları çıkardı ama ekonomisi battı

Türkiye'de zaman zaman gündeme gelen "memur sayısı fazla, bir kısmı işten çıkarılsın, ekonomi düzelir" tartışmalarında sıkça örnek gösterilen Arjantin'de tablo, iddia edilenin aksine bir başarı hikayesinden çok, ağır bir bedelin fotoğrafını veriyor. Aralık 2023'te göreve gelen Devlet Başkanı Javier Milei'nin seçim mitinglerinde salladığı elektrikli testereyi simgeleştirdiği "La Motosierra" (Testere) planı kapsamında kamuda binlerce kişi işten çıkarıldı; ancak uluslararası basında yer alan güncel veriler, ülkenin bugün derin bir istihdam ve borç krizinin içinde olduğunu gösteriyor.

Arjantin'de kamuda "testere": Kaç memur işten çıkarıldı?

Milei yönetimi, göreve geldiği Aralık 2023'ten bu yana kamu istihdamında sistemli bir küçülmeye gitti:

Arjantin Ekonomi Politikası Merkezi'nin (CEPA) resmi istatistik kurumu INDEC verilerine dayanan raporuna göre, Aralık 2023-Aralık 2025 arasında merkezi hükümetin çalışan sayısı 63.234 kişi (yüzde 18,4) azaldı.

Bloomberg'in aktardığı resmi verilere göre toplam kamu istihdamındaki kesinti 73 bin kişiye ulaştı.

En büyük tekil kesinti, 5.284 kişiyle devlet posta şirketi Correo Argentino'da, onu 3.637 kişiyle devlet demiryolu işletmecisi Operadora Ferroviaria'da yaşandı.

Bakanlık sayısı 18'den 8'e indirildi; Ulusal Ayrımcılıkla Mücadele Enstitüsü gibi kurumlar kapatıldı.

Üniversite öğretim üyelerinin satın alma gücü Milei döneminde yüzde 33,7 eridi; bilim-teknoloji bütçesi reel olarak yüzde 95 kesildi; CONICET (Ulusal Bilimsel Araştırma Konseyi) araştırmacılarının yüzde 14'ü kadrodan çıkarıldı.

"Başarı" iddiasının dayandığı tek gösterge: Enflasyon

Hükümetin ve destekçilerinin öne çıkardığı asıl başarı enflasyondaki düşüş. Aylık enflasyon Aralık 2023'te yüzde 25 iken, yıllık bazda yüzde 211'den 2025 sonunda çift haneli seviyelere geriledi. Bütçe 16 yıl aradan sonra ilk kez fazla verdi. Ancak ekonomistler bu düşüşün "verimlilik artışından değil, talebin çökertilmesinden" kaynaklandığını vurguluyor. The Conversation'da yayımlanan bir analize göre, imalat sanayi üretimi 2023'ten bu yana sert biçimde geriledi; 2.000'den fazla işletme kapandı ve 73 bin iş kaybedildi; otomotiv sektöründe fabrikalar yalnızca yüzde 24 kapasiteyle çalışıyor. Aynı analiz, enflasyonun "daha verimli bir ekonomiyle değil, açlıkla dizginlendiğini" ifade ediyor.

Arjantin'de günde onlarca işletme kapanıyor

Düşünce kuruluşu Fundar'ın Mayıs 2026 verilerine göre:

Milei'nin göreve gelmesinden bu yana 30.633 şirket kapandı - bu, ülkedeki toplam şirketlerin yaklaşık yüzde 6'sına denk geliyor.

Aktif şirket sayısı Mayıs 2026 itibarıyla 481.724'e geriledi; bu, son 20 yılın en düşük seviyesi ve pandemi dönemindeki dip noktanın bile altında.

Sadece Mayıs 2026'da 2.371 işletme kapandı - günde ortalama 76 şirket.

CEPA verilerine göre en büyük kayıp 8.408 işletmeyle ticaret sektöründe yaşandı; bunu 6.733 işletmeyle ulaştırma-depolama, 4.098 işletmeyle gayrimenkul ve 4.020 işletmeyle imalat sanayisi izledi.

Buenos Aires Times'a göre yalnızca Neuquen - enerji patlamasının yaşandığı eyalet - Milei döneminde net şirket artışı kaydeden tek bölge oldu.

Riotimesonline'a konuşan CEPA Direktörü Hernan Letcher, en çok etkilenen sektörlerin inşaat ve sanayi olduğunu belirtiyor: Kamu yatırımlarının durması inşaatı, ithalatın serbestleşmesi ise otomotiv, tekstil ve ayakkabı sanayisini vurdu. Letcher, sanayi politikasının fiilen ortadan kaldırıldığını, KOBİ sekreterliğinin kapatıldığını ve Sanayi Bakanlığı'nın bütçesinin yüzde 85 kesildiğini aktarıyor.

Somut örnekler de tabloyu netleştiriyor

Beyaz eşya devi Whirlpool, 2022'de 52 milyon dolara açtığı Pilar'daki fabrikasını Milei'nin ikinci yılında kapatıp 220 kişiyi işten çıkardı; lastik üreticisi Fate'in kapanmasıyla 920 kişi işsiz kaldı. Milei bizzat, yapısal reformlar sürdükçe bazı sektörlerin "yok olacağını" kabul etti.

İşsizlik ve enformel çalışma yükseliyor

Bloomberg'in aktardığı resmi verilere göre Milei döneminde 241 bin özel sektör bordrolu istihdamı kayboldu - toplam istihdamın yüzde 4'ü. Buna kamuda kaybedilen 73 bin pozisyon eklendiğinde toplam resmi iş kaybı 314 bini buluyor. Riotimesonline'ın aktardığı bir başka araştırmaya göre (Buenos Aires Üniversitesi ve ulusal araştırma konseyi verileri) kayıp yaklaşık 400 bin resmi ücretli istihdamı kapsıyor: 250 bini özel sektörde, 130 bini kamuda, 17.400'ü ev işlerinde.

- İşsizlik yüzde 5,7'den yüzde 7,8'e yükseldi

İşsizlik oranı, Milei göreve geldiğinde yüzde 5,7 iken 2026'nın ilk çeyreğinde yüzde 7,8'e yükseldi. Kayıtsız (enformel) çalışma oranı ise son 20 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 44,2'ye ulaştı - yani işgücünün neredeyse yarısı sosyal güvenlik ve sağlık güvencesinden yoksun çalışıyor.

Halk borç batağında: Gıda ve ilaç için kredi

Arjantin Merkez Bankası verilerine göre, hane halkı kredilerinde geri ödememe (temerrüt) oranı Ekim 2024'te yüzde 2,5 iken Haziran 2026'da yüzde 12,8'e fırladı. Dijital finans kuruluşları ve sanal cüzdanlar üzerinden verilen kredilerde bu oran yüzde 29,6'ya kadar çıkıyor - pandemi dönemindeki seviyelerin bile üzerinde.

Ağustos 2026'da Buenos Aires'te binlerce esnaf, sendika üyesi ve sivil toplum örgütü mensubu, hükümet binası Casa Rosada önünde toplanarak borç krizini protesto etti. Gösterenler, orta ve orta-alt gelir grubundaki ailelerin artık beyaz eşya ya da tatil için değil, gıda, kira ve ilaç gibi temel ihtiyaçlar için borçlanmak zorunda kaldığını vurguladı. Arjantin İşçi Merkez Birliği (CTA) Genel Sekreteri Hugo Godoy, "340 bin kişilik istihdam yok oldu, yaklaşık 30 bin işletme kapandı ve kapanmaya devam ediyor" dedi.

Hükümetin savunması

Milei, ekonomi politikalarına yönelik eleştirileri protestoların yaşandığı günlerde reddetti; enflasyondaki düşüşü ve mali fazlayı öne çıkararak şirketlerin kapanmadığını ve halkın geçim sıkıntısı çekmediğini savundu. IMF'nin 2026 için büyüme projeksiyonlarını teyit etmesi ve Vaca Muerta bölgesindeki enerji/kaya gazı yatırımlarının canlanması, hükümetin dayandığı başlıca olumlu göstergeler arasında. Ancak analistler, bu büyümenin tarım, madencilik ve lityum gibi az istihdam yaratan sektörlerde yoğunlaştığına, ortalama kentli işçi için ekonominin toparlanmadığına, yalnızca daha düşük bir yaşam standardında dibe vurduğuna dikkat çekiyor.

Uluslararası basında yer alan veriler, "Arjantin memurları kovdu ve ekonomisi düzeldi" anlatısının eksik bir okuma olduğunu ortaya koyuyor. Enflasyonun düşürülmesi ve bütçe fazlası gerçek; ama bunun bedeli kamuda 63-73 bin memurun işten çıkarılması, özel sektörde 241 bin ilave iş kaybı, 30 binden fazla şirketin kapanması, işsizliğin yükselmesi, enformelliğin son 20 yılın zirvesine çıkması ve hane halkının temel ihtiyaçlar için borç batağına saplanması oldu. Türkiye'deki "memuru kov, ekonomi düzelsin" söyleminin dayandığı Arjantin örneği, bu haliyle bir başarı reçetesinden çok, bir uyarı hikayesi olarak okunuyor.