Elektrikli araç yandı, 12 saatte söndürülemedi

Aydın'da Yaklaşık 8 milyon TL değerindeki elektrikli araç seyir halindeyken yandı.

ARKA BÖLÜMDE BAŞLAYAN YANGIN TÜM ARACA YAYILDI

Aydın Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanı Taner Günhan'ın "Meslek hayatımda ilk kez böylesini gördüm." dediği yangın, Söke ilçesi yakınlarında meydana geldi. Yaklaşık 8 milyon TL değerindeki elektrikli otomobil, seyir halindeyken alev aldı.

Alevlerin bataryalardan çıktığı belirtilirken, itfaiye ekipleri araca yeni nesil söndürme çadırıyla müdahale etti.

YANGIN ÖRTÜSÜYLE ALEVLERİN VE ZEHİRLİ GAZIN YAYILMASI ÖNLENDİ

Yaklaşık 12 saat süren çalışma sonunda yangın kontrol altına alındı. Yangın örtüsüyle alevlerin çevreye sıçraması ve zehirli gaz salınımı önlendi. Yangının ardından bataryaların enerjisinin tükenmesiyle araç güvenli bölgeye çekildi.

"İLK DEFA BAŞIMIZA GELDİ"

Yaklaşık 30 yıllık itfaiyeci Aydın Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanı Taner Günhan, meslek hayatında ilk kez bu boyutta bir elektrikli araç yangınıyla karşılaştığını söyledi.

Günhan, ekiplerin bu tür yangınlara karşı önceden hazırlık yaptığını belirterek, "Artık günümüzde elektrikli araç sayısı günden güne çoğalmakta. Biz de bu tarz araçlara yangında ilk müdahale nasıl yapılır, sirayetleri önleme açısından hazırlıklarımızı yapmıştık.

2 bin 100 santigrat dereceye kadar dayanan yangın örtüsü malzememizi önceden tedarik etmiştik. Kısa sürede müdahale ederek yangının dağlık ve ormanlık alana ve diğer araçlara sirayet etmesini önledik." dedi.

ELEKTRİKLİ ARAÇ BATARYALARI NEDEN YANIYOR?

Elektrikli otomobillerde kullanılan lityum iyon bataryalar, çok yüksek miktarda enerjiyi oldukça küçük bir hacimde depoluyor. Bu özellik elektrikli araçların yüzlerce kilometre yol katetmesini sağlarken, batarya hücrelerinden birinin ciddi biçimde hasar görmesi durumunda "termal kaçak" (thermal runaway) adı verilen zincirleme bir reaksiyonun ortaya çıkma ihtimalini de beraberinde getiriyor.

Ancak her lityum iyon batarya aynı değil. Günümüz elektrikli otomobillerinde en yaygın iki kimya olan NMC (nikel-manganez-kobalt) ve LFP (lityum-demir-fosfat) bataryaların yangına karşı davranışları arasında önemli farklar bulunuyor.

Genel olarak LFP hücreler termal açıdan daha kararlı kabul edilirken, NMC hücreler daha yüksek enerji yoğunluğunun karşılığında termal kaçağa karşı daha hassas bir yapı gösteriyor. Güncel deneysel araştırmalar da NMC hücrelerin termal kaçağa daha düşük sıcaklıklarda girebildiğini ve olay başladıktan sonra daha yüksek sıcaklıklara ulaşabildiğini gösteriyor.

Bir elektrikli aracın bataryası tek parça bir enerji deposu değil. Paket içerisinde yüzlerce hatta binlerce ayrı hücre bulunabiliyor. Her hücrenin içinde anot, katot, ayırıcı tabaka ve organik esaslı, yanıcı bir elektrolit yer alıyor.

Normal şartlarda anot ile katot arasındaki ince ayırıcı tabaka elektriksel kısa devreyi önlüyor. Fakat hücre; trafik kazasında ezilir veya delinirse, üretim hatası nedeniyle iç kısa devre oluşursa, aşırı şarj edilirse veya uzun süre aşırı sıcaklığa maruz kalırsa kontrolsüz biçimde ısı üretimi başlayabiliyor.

Benzer şekilde hücrenin ciddi şekilde fiziksel hasar görmesi de kontrolsüz ısı üretimine yol açabiliyor. Isı üretimi, hücrenin dışarı atabileceği ısıdan daha hızlı hale geldiğinde ise termal kaçak başlıyor.

NHTSA'nın tanımlamasına göre bu noktada hücredeki ekzotermik reaksiyonlar kendi kendini besleyen bir sürece dönüşüyor. Ortaya çıkan ısı komşu hücreleri de termal kaçağa sürükleyebiliyor; böylece başlangıçta tek hücrede meydana gelen sorun bütün batarya paketine yayılabiliyor.

Bu nedenle elektrikli araç bataryası yangınını klasik anlamda yalnızca "bir şeyin tutuşması" olarak düşünmemek gerekiyor. Batarya hücresinin içerisindeki kimyasal reaksiyonlar büyük miktarda ısı ve yanıcı gaz oluşturuyor.

Bu gazlar dışarı çıktığında alevlenebiliyor ve bazı durumlarda basınçlı jet alevleri meydana gelebiliyor.

KAZADAN SAATLER SONRA BATARYA NEDEN TEKRAR YANABİLİYOR?

Elektrikli araç yangınlarının en dikkat çekici özelliklerinden biri yeniden tutuşma ihtimalidir. Bir batarya paketinin dışarıdaki alevleri söndürülmüş olsa bile, paketin içerisinde bazı hücreler yüksek sıcaklıkta kalabilir.

Bir hücrede devam eden termal reaksiyon daha sonra komşu bir hücreyi kritik sıcaklığa çıkarabilir ve yangın yeniden başlayabilir. Bazı testlerde dışarıdaki alevlerin söndürülmesinden sonra batarya paketinin saatler boyunca yüzlerce derece sıcaklıkta kalabildiği gözlendi.

Bu nedenle ağır şekilde hasar görmüş elektrikli araçların yangın sonrasında belirli bir süre izole edilerek gözlem altında tutulması gerekebilir.