GYS sınavına girmeyen ve şartları taşımayan personelin, şube müdürü kadrosuna atanması ve mali haklarının ödenmesi kamu zararı sayılır mı?

Su ve kanalizasyon idaresinde Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni olarak görev yapan bir personelin, görevde yükselme sınavına katılmaksızın ve şube müdürlüğü için gerekli hizmet süresi ile unvan şartlarını taşımaksızın 22.01.2015 tarihinde Satınalma Şube Müdürü kadrosuna atandığı, 2020 yılında da bu kadroya ait maaş ve diğer mali haklardan yararlandırıldığı tespit edilmiştir.

Konu hakkında, 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun hükümlerine yer verilmiştir. Kanunun 1'inci maddesinde su ve kanalizasyon idarelerinde görev yapan personelin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi olduğu belirtilmiş, 9 ve 12'nci maddelerinde ise müdürler ve diğer bazı yöneticilerin hangi makamlar tarafından atanacağı düzenlenmiştir. Bunun yanında, Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik belediyeler ve bunların bağlı kuruluşlarında görev yapan memurların görevde yükselme suretiyle atanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektedir. Yönetmeliğin 5, 6 ve 7'nci maddelerinde görevde yükselmeye tabi kadrolar ile bu kadrolara atanacaklarda aranacak genel ve özel şartlar düzenlenmiş; şube müdürlüğü kadrosuna atanabilmek için belirli unvanlarda belirli süre görev yapmış olmak ve görevde yükselme sınavında başarılı olmak zorunlu tutulmuştur. Ayrıca, Anayasa'nın 124'üncü maddesi uyarınca yürürlüğe konulan yönetmeliklerin idareyi bağlayıcı normlar olduğu, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 8, 31, 32 ve 33'üncü maddelerinde ise kamu kaynaklarının hukuka uygun kullanılmasından sorumlu olan görevlilerin hesap verme ve mali sorumluluk esaslarının düzenlendiği vurgulanmıştır.

Sayıştay değerlendirmesinde, 2560 sayılı Kanun'un yönetim kuruluna ve genel müdüre verdiği yetkinin yalnızca atama yetkisi olduğunu, bu hükümlerin atanacak kişilerde aranacak nitelik ve şartları düzenlemediğini belirtmiştir. Buna karşılık görevde yükselme yönetmeliğinin, görevde yükselmeye tabi kadrolara atanabilmek için taşınması gereken şartları düzenlediği ifade edilmiştir. Dolayısıyla iki düzenleme arasında normlar hiyerarşisi bakımından bir çatışma bulunmadığı, su ve kanalizasyon idarelerinde de görevde yükselme yönetmeliğinin uygulanmasının zorunlu olduğu sonucuna varılmıştır. Kararda ayrıca, yönetmelikte öngörülen sınav ve liyakat şartları yerine getirilmeksizin yapılan atamaların kariyer ve liyakat ilkelerine aykırı olduğu, bu tür atamaların kazanılmış hak oluşturamayacağı ve geçmişte verilmiş bazı idari yargı kararlarının somut olay bakımından bağlayıcı nitelik taşımadığı belirtilmiştir.

Belirtilen gerekçelerle Sayıştay, görevde yükselme şartlarını taşımayan personelin şube müdürü kadrosuna atanması nedeniyle ödenen tutarların kamu zararı oluşturduğuna hükmetmiş; söz konusu zararın atama teklifinde ve atama kararında imzası bulunan genel müdür, yönetim kurulu üyeleri ve ilgili insan kaynakları yöneticilerinden müştereken ve müteselsilen tahsil edilmesine karar vermiştir. Buna karşılık, atama işleminde herhangi bir görev ve yetkisi bulunmayan harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğuna gidilmemiştir.

Bu karar, özel kuruluş kanunlarında atama yetkisinin düzenlenmiş olmasının, görevde yükselmeye ilişkin liyakat ve sınav şartlarını ortadan kaldırmayacağını; belediyeler ve bağlı idarelerde görevde yükselmeye tabi kadrolara yapılacak atamalarda ilgili yönetmelik hükümlerine uyulmasının zorunlu olduğunu ortaya koymaktadır. Böylece Sayıştay, atama yetkisi ile atanma şartlarının birbirinden farklı hukuki alanlar olduğunu açıkça vurgulamıştır.

Sonuç olarak; özel kuruluş kanunlarıyla belirli makamlara tanınan atama yetkisi, görevde yükselmeye ilişkin sınav, hizmet süresi ve liyakat şartlarını ortadan kaldırmaz. Görevde yükselmeye tabi kadrolara, ilgili yönetmeliklerde öngörülen şartlar sağlanmadan yapılan atamalar hukuka aykırı olup, bu atamalar nedeniyle yapılan maaş ve diğer mali hak ödemeleri kamu zararı teşkil eder.