Instagram ve Facebook'ta çocuklar için yeni dönem: 17 milyar dolarlık uzlaşma

ABD'de çocukların ve gençlerin sosyal medya platformlarından zarar gördüğü iddiasıyla 2023'te açılan dev davada Meta geri adım atarak 17 milyar dolarla uzlaşmaya vardı.

Facebook ve Instagram'ın sahibi teknoloji devi, genç kullanıcılar için bugüne kadar isteğe bağlı bıraktığı birçok güvenlik önlemini artık varsayılan ayar haline getirmeyi kabul etti. İşte Meta'nın önümüzdeki günlerde kendi içerisinde yapması beklenen değişiklikler:

• Instagram ve Facebook'u 18 yaşından küçüklerin kullanımı günde iki saatle sınırlandırılacak. Bu sınırı yalnızca doğrulanmış ebeveyn kaldırabilecek.
• Uzlaşmanın en büyük değişikliği, Meta'nın genç kullanıcı hesaplarında birçok güvenlik sınırlamasını otomatik olarak devreye sokmak zorunda kalması.
• 18 yaş altı kullanıcıların hesapları için 24.00-06.00 arasında otomatik kullanım engeli getirilecek. Ebeveyn isterse bu engeli kaldırabilecek.

OKULDA BİLDİRİM YOK

18 yaş altına okul saatlerinde bildirim gönderilmeyecek. Ayrıca gece saatlerinde de bildirimler kapatılacak.

18 yaşından küçüklerin gönderilerindeki beğeni ve reaksiyon sayıları varsayılan olarak gösterilmeyecek. Bunun amacı sosyal karşılaştırma ve beğeni rekabetini azaltmak.

18 yaş altındaki kullanıcılar için kozmetik prosedürleri teşvik eden görüntü filtreleri yasaklanacak.

Gençlerin zararlı içerikleri bildirmesi için yeni mekanizmalar oluşturulacak ve Meta'nın bu bildirimlerin yüzde 90'ına altı saat içinde yanıt vermesi gerekecek.

META'YA 12 MİLYAR DOLARLIK CEZA RİSKİ

AVRUPA Birliği cephesinde henüz kesinleşmiş bir ceza yok, ancak risk büyük. Avrupa Komisyonu, Nisan 2026'da Meta'nın Instagram ve Facebook'ta 13 yaş altı kullanıcıları etkili biçimde engelleyemediğine dair ön bulgularını açıkladı. Dosya Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında yürüyor ve ihlal kesinleşirse şirket küresel yıllık cirosunun yüzde 6'sına kadar ceza ödemek zorunda kalabilecek.

Meta'nın 2025 cirosu üzerinden hesaplandığında bu oran, tek başına 12 milyar dolara yaklaşan bir tutara işaret ediyor. Benzer sertlikte bir emsal de geçtiğimiz haftalarda ortaya çıktı. AB'nin veri düzenleyicisi, kullanıcı verilerini Çin'e aktardığı gerekçesiyle TikTok'a 530 milyon euro ceza kesti.

POLONYA'DAN CEZA ÇAĞRISI

Polonya, sosyal medya şirketi Meta'nın zararlı reklam ve içeriklere karşı yetersiz müdahalesini gerekçe göstererek Avrupa Birliği (AB) Komisyonu'ndan 250 milyon euro ceza uygulamasını talep etti.

ULUSAL GÜVENLİK SORUNU HALİNE GELDİ TÜRKİYE'DE DE UYGULANMALI

İletişim Uzmanı Prof. Dr. Serhat Ulağlı, ABD'de gençlerin sosyal medya kullanımına yönelik getirilen kısıtlamaların Türkiye'de de uygulanması gerektiğini söyledi. Ulağlı, sosyal medyanın yaygın kullanımının bireylerde psikolojik ve fizyolojik sorunlara yol açtığının bilimsel olarak kanıtlandığını belirtti.

Özellikle gelişmekte olan bireylerde ruh sağlığı, algılama yeteneği, analitik düşünme ve karar verme mekanizmalarının olumsuz etkilendiğini ifade etti. Yoğun sosyal medya kullanımının kimliksizleştirme, cinsiyetsizleştirme, milli ve manevi duygulardan uzaklaşma gibi sonuçları tetiklediğini belirten Ulağlı, şiddet ve intihar gibi suç eylemlerinin artmasına da zemin hazırladığını kaydetti.

TikTok ve Instagram gibi platformların video içerikleriyle toplumsal algıyı yönetme gücüne dikkat çeken Ulağlı, sosyal fenomenlere benzeme ve fark edilme eğiliminin arttığını söyledi. Ulağlı, sosyal medya ve dijital içeriklerin yönetiminin bir tercih değil, "ulusal güvenlik meselesi" olduğunu vurguladı. Bu arada Yeşilay Cemiyeti, ülkemizde yaş sınırının çocukların dijital güvenliği açısından tek başına yeterli olmadığını belirterek, sosyal medya platformlarına "güvenli tasarım" çağrısı yaptı.

DÜNYA HAREKETE GEÇİYOR

Güvenlik önlemlerinin yalnızca ABD ile sınırlı tutulacağının açıklanması, küresel düzeyde düzenleyicileri ve siyasileri harekete geçirdi. Avustralya İletişim Bakanı Anika Wells, söz konusu hamlenin şirketlerin istedikleri takdirde gençleri koruyabileceğini ancak bunu bugüne kadar kasıtlı olarak tercih etmediklerini net bir şekilde gösterdiğini savundu.

Avrupa Birliği (AB) Avrupa Komisyonu, Facebook ve Instagram'ın bağımlılık yapıcı tasarımı nedeniyle Mayıs 2024'te başlattığı Dijital Hizmetler Yasası ihlal soruşturmasına dikkati çekerek platform üzerindeki denetimlerin sıkılaşacağı sinyalini verdi. İngiltere Çalışma ve Emeklilik Bakanı Pat McFadden, Meta'nın yargılanmak yerine uzlaşmayı seçmesinin dikkat çekici olduğunu belirterek, "ABD'deki çocukların buradaki çocuklardan daha yüksek düzeyde korunmasını kabul edemeyiz" dedi.