ABD İsrail-İran savaşının Türkiye ekonomisine faturası OVP'ye yansıdı
Resmi Gazete'de yayımlanan yeni Orta Vadeli Program (OVP), 2026 yılı Şubat ayı sonunda patlak veren ABD/İsrail-İran Savaşı'nın ve Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerini ayrıntılı biçimde ortaya koydu. Programa göre, savaşın tetiklediği enerji fiyatı şokları enflasyon tahmininde büyük çaplı bir yukarı revizyona, dış ticaret açığında ise milyarlarca dolarlık artışa yol açtı.
Savaş enerji piyasalarında sert fiyat şokuna yol açtı
OVP metnine göre, 2026 yılı Şubat ayı sonunda başlayan ABD/İsrail-İran Savaşı ve Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, enerji, petrol ürünleri, doğal gaz ve kritik sanayi girdilerinin tedarikinde arz şoklarına yol açtı. IMF tahminlerine göre 2026 yılında petrol fiyatlarının yüzde 31,8, enerji dışı emtia fiyatlarının ise yüzde 18,6 oranında artması bekleniyor. Bu gelişmeyle birlikte OVP'de 2026 yılı için varsayılan Brent petrol fiyatı, bir önceki programda öngörülen seviyenin belirgin şekilde üzerinde, varil başına 88 dolar olarak güncellendi.
Enflasyon tahmini 12,4 puan yukarı revize edildi
Savaşın enerji maliyetleri üzerindeki etkisi, enflasyon görünümünü doğrudan etkiledi. Önceki OVP'de (2026-2028) yüzde 16 olarak öngörülen 2026 yıl sonu enflasyon tahmini, yeni programda yüzde 28,4'e yükseltildi; bu da 12,4 puanlık bir yukarı revizyona karşılık geliyor. Programda yer alan verilere göre, 2026 yılının Ocak-Ağustos döneminde enflasyon dinamiklerinde öne çıkan ana unsurun ABD/İsrail-İran Savaşı ve yansımaları olduğu belirtildi. Yıllık TÜFE, Ağustos 2026 itibarıyla yüzde 31,51 seviyesinde gerçekleşerek beklenenin üzerinde seyretti.
Eşel mobil sistemi devreye alındı
Petrol fiyatlarındaki yüksek seyrin yurt içi akaryakıt fiyatlarına yansımasını sınırlamak amacıyla Mart 2026 itibarıyla "eşel mobil sistemi" uygulamaya alındı. OVP'de bu uygulamanın, sıkı para politikası duruşu ve güçlü politika eş güdümüyle birlikte enflasyon görünümünde kalıcı bir bozulmanın önüne geçilmesine katkı sağladığı vurgulandı.
Dış ticaret açığı 9 milyar dolar arttı
Enerji fiyatlarındaki yükselişin dış dengeye doğrudan etkisiyle, 2026 yılı enerji ithalatı tahmini önceki programdaki 63 milyar dolar seviyesinden 71 milyar dolara çıkarıldı. Buna bağlı olarak dış ticaret açığı tahmini de 96 milyar dolardan 105 milyar dolara, yani 9 milyar dolar yukarı revize edildi. Cari işlemler açığının 2026 yılında 47,5 milyar dolar seviyesinde gerçekleşerek milli gelire oranının yüzde 2,6'ya çıkması öngörüldü.
Etkiler ilk beklenenin altında kaldı
OVP'de, enerji dönüşümünde kaydedilen gelişmeler, stratejik rezervlerden kullanım ve alternatif tedarik kaynaklarının devreye alınmasının katkısıyla savaşın ekonomik etkilerinin ilk aşamadaki beklentilerin altında kaldığı belirtildi. Buna karşılık, ateşkes sürecinde kapsam ve uygulamaya dair belirsizliklerin sürmesi ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden tamamen açılmasına ilişkin takvimin zamana yayılması, emtia fiyatlarındaki belirsizlik ortamının kalıcılaşmasına neden oldu.
2027'de kısmi normalleşme bekleniyor
Programda, 2027 yılı için varsayılan Brent petrol fiyatının 76 dolara, 2028'de 72 dolara, 2029'da ise 67 dolara gerilemesi öngörüldü. Bu doğrultuda enerji ithalatının da 2027'de 66 milyar dolara, 2029'da ise 61 milyar dolara inmesi bekleniyor. Ancak dış ticaret açığının 2027'de 105 milyar dolar seviyesinde korunacağı, 2028 ve 2029'da ise sırasıyla 108,5 ve 110 milyar dolara yükseleceği tahmin ediliyor.