Turistik Unsurlar İçeren Yurt Dışı Teknik İnceleme Gezisi Kamu Zararı Doğurur mu?

Sayıştay, bir belediye tarafından Kosova, Arnavutluk, Karadağ ve Bosna-Hersek'e düzenlenen yurt dışı teknik inceleme gezisine ilişkin harcamaların kamu zararı oluşturup oluşturmadığını değerlendirmiştir. Kurul, gezi programında turistik unsurlar bulunmasına rağmen yürürlükteki mevzuata aykırılık tespit etmemiş; belediye meclisi kararıyla gerçekleştirilen ve belediyecilik uygulamalarının incelenmesini de içeren gezi kapsamında yapılan ödemeler için ilişilecek husus bulunmadığına karar vermiştir.

Belediye başkanı, başkan yardımcıları, meclis üyeleri ve bazı belediye personelinin katılımıyla Balkan ülkelerine yönelik "Yurt Dışı Teknik İnceleme Gezisi" düzenlenmiş ve bu kapsamda organizasyon firmasına ödeme yapılmıştır. Denetim sırasında gezi programının ağırlıklı olarak tarihi ve turistik ziyaretlerden oluştuğu, resmi davet bulunmadığı ve gezi sonrasında teknik içerikli bir rapor hazırlanmadığı gerekçeleriyle kamu zararına neden olunduğu ileri sürülmüştür.

Belediye tarafından gerçekleştirilen yurt dışı teknik inceleme gezisinin, yürürlükteki mevzuata aykırı bir turistik gezi niteliği taşıyıp taşımadığı ve bu nedenle yapılan harcamaların kamu zararı oluşturup oluşturmadığı hususu uyuşmazlığın temelini oluşturmaktadır.

Sayıştay 6. Dairesinin 02.04.2024 tarihli, 599 sayılı Kararında öncelikle denetim raporunda dayanak alınan İçişleri Bakanlığı'nın 2005 tarihli "Yurtdışı İlişkiler" Genelgesi'nin, 2021 tarihli "Yurtdışı Çıkışlar" Genelgesi ile yürürlükten kaldırıldığı tespit edilmiştir.

Kurul, yürürlükteki Genelge uyarınca resmi davet şartının yalnızca toplantı, kongre, seminer, panel veya kardeş şehir ilişkileri kapsamında yapılan görevlendirmeler için arandığını; somut olaydaki görevlendirmenin ise bilgi ve görgü artırmaya yönelik teknik inceleme ve tetkik gezisi niteliğinde olduğunu belirtmiştir.

Kararda ayrıca, eski Genelgede yer alan ve özel kuruluşlarca düzenlenen inceleme gezilerine ilişkin kısıtlayıcı hükümlerin yeni Genelgede bulunmadığı vurgulanmıştır. Bu nedenle teknik inceleme amacıyla düzenlenen gezi için mevzuata aykırılıktan söz edilemeyeceği ifade edilmiştir.

Sayıştay, gezi kapsamında Saraybosna Belediyesi ile görüşmeler yapıldığını, belediyecilik uygulamaları, şehirleşme, çevre ve altyapı hizmetleri hakkında bilgi alışverişinde bulunulduğunu kabul etmiştir. Gezi sonrasında belediye meclisine ayrıca yazılı rapor sunulmamış olmakla birlikte, meclis üyelerinin geziye katılmış olması ve belediye başkanınca meclise bilgi verilmesi yeterli görülmüştür. Çünkü yürürlükteki Genelgede rapor hazırlanması değil, meclisin bilgilendirilmesi öngörülmektedir.

İlgili daire ayrıca, 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında belediyelerin şehircilik, çevre düzenlemesi, ulaşım ve sosyo-kültürel alanlarda yabancı ülke uygulamalarını incelemelerinin belediyenin görev ve hizmet alanlarıyla bağlantılı olduğunu değerlendirmiştir. Bu nedenle söz konusu harcamaların belediye faaliyetleriyle ilişkisinin bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Sayıştay, yurt dışı teknik inceleme gezisine ilişkin harcamaların yürürlükteki mevzuata aykırı olmadığına ve kamu zararına yol açmadığına karar vermiştir. Bu nedenle yapılan ödeme tutarı hakkında ilişilecek husus bulunmadığına hükmedilmiştir.

Karar, belediyelerin yurt dışı teknik inceleme gezilerinin yalnızca programda turistik unsurlar bulunması nedeniyle kamu zararı olarak değerlendirilemeyeceğini göstermektedir. Ayrıca denetim ve yargılama süreçlerinde yürürlükten kaldırılmış mevzuat hükümlerine dayanılarak sorumluluk yüklenemeyeceği açık biçimde ortaya konulmuştur. Karar, belediyelerin görev alanlarıyla bağlantılı bilgi edinme ve yerinde inceleme faaliyetlerine ilişkin önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır.

Sayıştay, teknik inceleme amacı taşıyan ve yürürlükteki mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilen yurt dışı gezi harcamalarının, programda turistik ziyaretler bulunsa dahi tek başına kamu zararı olarak değerlendirilemeyeceğini ortaya koymuştur.