Sayıştay'dan Bürokrasiyi Artıran Güvenlik Soruşturma Bulgusu!

Raporun 3'üncü bulgusunda, Üniversitenin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonuçlarından yalnızca olumsuz olanları Değerlendirme Komisyonuna gönderdiği, olumlu sonuçların ise Komisyonda görüşülmediği tespit edildi.

Sayıştay, olumlu veya olumsuz ayrımı yapılmaksızın sonuçların Değerlendirme Komisyonunda görüşülmesi gerektiği değerlendirmesinde bulundu. Ancak kanaatimizce bu bulgu biraz zorlama bir yorum niteliğinde.

KOMİSYONUN VARLIK NEDENİ NEDİR?

7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu ile ilgili Yönetmelikte oluşturulan Değerlendirme Komisyonunun temel işlevi, güvenlik soruşturması veya arşiv araştırması sonucunda kişi hakkında elde edilen ve kamu görevine atanması bakımından değerlendirilmesi gereken bilgileri ele almaktır.

Buradaki temel mantık da oldukça açıktır. Kişi hakkında herhangi bir olumsuz bilgi veya değerlendirilmesi gereken veri bulunmuyorsa Komisyon neyi değerlendirecektir?

Örneğin arşiv araştırması sonucunda kişi hakkında herhangi bir adli kayıt, aranma, tahdit veya değerlendirilmesi gereken başka bir olgu bulunmamışsa, bu dosyanın yalnızca şeklen Komisyon gündemine alınmasının sürece nasıl bir katkı sağlayacağı tartışmalıdır.

Nitekim Batman Üniversitesinin Sayıştaya verdiği cevapta da veri içermeyen olumlu sonuçların Değerlendirme Komisyonunca değerlendirilmediği belirtilmiştir. Bu yaklaşım idari uygulama açısından anlaşılabilir görünmektedir.

YÖNETMELİKTEKİ AMAÇ "OLUMSUZ BİLGİLERİN" DEĞERLENDİRİLMESİDİR

Değerlendirme Komisyonunun oluşturulmasındaki asıl amaç, kolluk veya diğer yetkili birimlerden gelen bir bilginin tek başına otomatik olarak kişinin kamu görevine alınmaması sonucunu doğurmasını önlemektir.

Bir başka ifadeyle Komisyon;

"Hakkında hiçbir bilgi bulunmayan kişiyi atayalım mı?"

sorusundan ziyade;

"Hakkında elde edilen bu bilgi kişinin kamu görevine atanmasına engel oluşturacak nitelikte midir?"

sorusuna cevap vermek için vardır.

Dolayısıyla Yönetmelikteki düzenlemenin amacı dikkate alındığında, hakkında değerlendirmeye esas herhangi bir olumsuz veri bulunmayan kişinin dosyasının ayrıca Komisyona götürülmesinin zorunlu olduğu yorumu tartışmaya açıktır.

HER OLUMLU SONUCU KOMİSYONA GÖNDERMEK BÜROKRASİYİ ARTIRIR

Konunun bir de uygulama tarafı var.

Bir üniversitenin yüzlerce personel aldığı düşünüldüğünde, hakkında hiçbir olumsuz bilgi bulunmayan bütün adayların dosyalarının Komisyona gönderilmesi; gündem hazırlanması, Komisyonun toplanması ve karar oluşturulması gibi ilave işlemlere neden olacaktır.

Üstelik Komisyonun önünde değerlendireceği herhangi bir olumsuz veri de bulunmayacaktır.

Bu nedenle güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda değerlendirmeye esas bir bilgi bulunan dosyaların Komisyona gönderilmesi, düzenlemenin amacı ve kamu yönetiminde gereksiz bürokrasinin azaltılması bakımından daha işlevsel bir yöntem olarak değerlendirilebilir.

Sayıştayın Batman Üniversitesi hakkında ortaya koyduğu bulgu mevzuatın lafzına dayanan bir yorum olarak kayda geçmiştir.

Ancak mevzuatın amacı ve uygulamadaki işlevi birlikte değerlendirildiğinde, hiçbir olumsuz veri içermeyen sonuçların da mutlaka Komisyona götürülmesi gerektiği yönündeki yaklaşımın yeniden tartışılmasında fayda bulunmaktadır.

Komisyon varsa değerlendirecek bir husus için vardır; hakkında değerlendirmeye esas hiçbir olumsuz veri bulunmayan dosyaların yalnızca usulen Komisyona taşınması, güvenlik soruşturmasını daha güvenceli hale getirmekten çok bürokrasiyi artırabilir.