İşçilerin birikmiş yıllık izinlerini kullandırmayan üniversite uyarıldı!

Sayıştay Başkanlığının TBMM'ye sunduğu Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2025 Yılı Denetim Raporu, işletmede çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerinin yıllardır biriktiğini ortaya koydu. Denetimde 136 işçinin 50 günden, 30 işçinin 100 günden, 10 işçinin ise 150 günden fazla kullanılmamış izni olduğu tespit edildi. Sayıştay, Anayasa'nın dinlenme hakkını güvence altına aldığını, 4857 sayılı İş Kanunu'na göre işverenin izni kullandırmak zorunda olduğunu ve işçinin de bu haktan vazgeçemeyeceğini hatırlattı. Cumhurbaşkanlığının 2024/7 sayılı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi de kamuda çalışan işçilerin birikmiş izinlerinin en fazla üç yıl içinde kullandırılmasını öngörüyor. Sayıştay, kullandırılmayan izinlerin işçinin ayrılışında son ücret üzerinden ödeneceğini, bunun da yüksek tutarlı ödemelere yol açacağını belirtti. Ayrıca iznini kullandırmayan işverene her işçi için idari para cezası verilebileceğine dikkat çekti. Üniversite, birim sorumlularına gerekli uyarıların yapıldığını bildirdi.

136 işçinin 50 günü aşkın izni birikti

Raporda denetim tespiti şu ifadelerle yer aldı:

"Denetimlerde, İşletmede görev yapan 136 işçinin 50 günden, 30 işçinin 100 günden, 10 işçinin ise 150 günden fazla yıllık ücretli izin hakkı olduğu tespit edildi. Bu işçiler emekli olduklarında veya herhangi bir şekilde iş akitleri sona erdiğinde mevzuat hükümleri gereği işçinin son ücreti dikkate alınarak izin ücreti ödeneceğinden idareler açısından öngörülemeyen giderlerin ortaya çıkmasına neden olacaktır."

Yıllık izin anayasal hak, işçi de işveren de vazgeçemez

Sayıştay, konunun hukuki çerçevesini ayrıntılı biçimde ortaya koydu. Anayasa'nın "Çalışma şartları ve dinlenme hakkı" başlıklı 50'nci maddesi dinlenmeyi çalışanların hakkı olarak tanımlıyor ve bu hakkın şartlarının kanunla düzenleneceğini belirtiyor.

4857 sayılı İş Kanunu'nun ilgili hükümleri ise şöyle:

-53'üncü madde: İşçilere yıllık izin verilir ve işçi yıllık ücretli izin hakkından vazgeçemez.

-56'ncı madde: Yıllık iznin, işveren tarafından Kanun'da gösterilen süreler içinde sürekli bir şekilde verilmesi zorunludur.

-59'uncu madde: İş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, işçinin hak kazanıp kullanmadığı izin sürelerinin ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir.

-60'ıncı madde: İzinlerin hangi dönemlerde ve nasıl kullanılacağı, işverenin alması gereken tedbirler ve tutulacak kayıtlar yönetmelikle düzenlenir. Bu yönetmelik, 3 Mart 2004 tarihli Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği'dir.

Sayıştay bu hükümlerden şu sonucu çıkardı: "İ şverenin yıllık izinleri kullandırma yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve işçinin de izin hakkından feragat etmesi mümkün değildir."

Tasarruf Genelgesi: Birikmiş izinler en fazla 3 yılda kullandırılmalı

Sayıştay, Cumhurbaşkanlığının 17 Mayıs 2024 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 2024/7 sayılı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi'ne de dikkat çekti. Genelgeye göre 4857 sayılı Kanun kapsamında çalışan işçilerin yıl içinde kazandıkları izinler aynı yıl içinde kullandırılmalı. Önceki yıllardan biriken izinler ise hizmetlerde aksama yaratmayacak şekilde en fazla üç yıl içinde kullandırılmalı.

Birikmiş izin, son ücret üzerinden paraya dönüşüyor

Sayıştay'a göre izinlerin biriktirilmesinin kamuya iki ayrı maliyeti var. Birincisi, izin ücretinin işçinin ayrıldığı tarihteki ücreti üzerinden hesaplanması. Raporda bu durum şöyle açıklandı:

"İşçiler emekli olduklarında veya herhangi bir şekilde iş akitleri sona erdiğinde mevzuat hükümleri gereği yıllık izin hakları ücrete dönüşmekte ve yıllık izin karşılığı yapılacak olan bu ücret ödemesi de işçinin son ücreti üzerinden yapılacağından yüksek tutarlarda ödeme yapılmasına neden olmaktadır."

İkinci maliyet ise idari para cezası riski. İş Kanunu'nun 103'üncü maddesine göre yıllık izni Kanun'a aykırı olarak bölen, hak edilmiş izni kullandırmadan iş sözleşmesi sona erdiğinde izin ücretini ödemeyen ya da izni yönetmeliğe aykırı olarak hiç kullandırmayan veya eksik kullandıran işverene, bu durumdaki her işçi için idari para cezası uygulanıyor. Sayıştay, anayasal bir hak olan iznin kullandırılmaması halinde idarelerin bu cezayla karşı karşıya kalabileceğini hatırlattı.

Üniversite: Birim sorumluları uyarıldı

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sayıştay'a verdiği cevapta personelin yıllık ücretli izinlerini kullanması için birim sorumlularına gerekli uyarıların yapıldığını bildirdi.

Sayıştay ise bulgunun sonucunda şu değerlendirmeyi yaptı:

"Sonuç olarak, belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde; İşletmede çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerinin mevzuata uygun olarak ve İşletmeye ek mali külfet getirmeden zamanında ve düzenli olarak kullandırılması sağlanmalıdır."