8 üniversitede hocalar maaş karşılığı dersi dolduramadı, bazıları hiç derse girmedi

Sayıştay Başkanlığının TBMM'ye sunduğu 2025 yılı denetim raporlarında, sekiz üniversitede öğretim elemanlarının zorunlu ders yüküne ilişkin bulgular yer aldı. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na göre öğretim üyeleri haftada en az 10 saat, öğretim görevlileri ise en az 12 saat ders vermekle yükümlü ve bu ders yükü maaş karşılığı. Kendi bölümünde yükünü dolduramayan öğretim elemanı, rektör tarafından üniversitenin diğer birimlerinde ya da aynı şehirdeki başka bir üniversitede görevlendirilebiliyor. Sayıştay'ın incelemesinde bu kurallara uyulmadığı ortaya çıktı. Sayı verilen dört üniversitede eksik yükü olan öğretim elemanı sayısı şöyle: Anadolu'da 194, Kırıkkale'de 44, Mardin Artuklu'da 34 ve Tarsus'ta 9. Tarsus'taki 9 kişiden 6'sı hiç derse girmedi, Anadolu'da da bazı öğretim elemanlarına hiçbir mazeret olmadan ders programında görev verilmedi. Dicle, Kırıkkale ve Mardin Artuklu'da, ders yükünü dolduramayan hocaların bulunduğu bölümlerde diğer hocalara ek ders verilecek şekilde program yapıldı. Üniversiteler öğrenci sayısındaki düşüşü, kapanan programları ve talep görmeyen dersleri gerekçe gösterdi. Sayıştay ise bu durumun mevzuata aykırı olduğunu ve kamu iş gücü kapasitesinin verimli kullanılmadığını belirtti.

2547 sayılı Kanun asgari ders yüküyle ilgili olarak ne diyor

Raporlarda ortak olarak aktarılan mevzuata göre 2547 sayılı Kanun'un 36'ncı maddesi öğretim elemanlarının haftalık asgari ders yükünü şöyle belirliyor:

-Öğretim üyeleri (profesör, doçent ve doktor öğretim üyesi): Kadrolarının bulunduğu birimle sınırlı olmaksızın, ihtiyaç halinde üniversite genelinde haftada en az 10 saat.

-Öğretim görevlileri ve okutmanlar: Haftada en az 12 saat.

-Rektör, rektör yardımcısı, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürleri: Ders verme yükümlülüğü yok.

-Başhekimler, dekan yardımcıları, enstitü ve yüksekokul müdür yardımcıları ile bölüm başkanları: Haftada en az 5 saat.

Ders Yükü Tespiti ve Ek Ders Ücreti Ödemelerinde Uyulacak Esaslar'a göre de bu saatler "maaş karşılığı" ders yükü sayılıyor.

Kanunun 40'ıncı maddesi ise yükünü dolduramayanlar için çözümü gösteriyor. Buna göre bağlı bulunduğu fakülte veya yüksekokulda ders yükünü dolduramayan öğretim elemanları, kendi üniversitelerinin diğer birimlerinde veya aynı şehirdeki yükseköğretim kurumlarında ders vermek üzere rektör tarafından görevlendirilebiliyor. Maddeye göre ders yükü içindeki çalışmalar için ek ders ücreti de ödenmiyor.

Kanunun 13'üncü maddesi ise üniversitenin öğretim kapasitesinin rasyonel şekilde kullanılmasından rektörü birinci derecede sorumlu tutuyor.

Anadolu Üniversitesi: 194 kişinin yükü eksik, bazılarına hiç ders verilmedi

Anadolu Üniversitesine ilişkin raporda konuyla ilgili iki ayrı bulgu var. Birincisinde, bazı öğretim elemanlarına 2025-2026 güz döneminde hiç ders görevi verilmediği tespit edildi:

"Yapılan incelemede; öğretim elemanlarından bazılarına 2025-2026 güz döneminde izin, görevlendirme veya sağlık raporu gibi herhangi bir mazerete sahip olmadıkları halde ders görevi verilmediği tespit edilmiştir."

İkinci bulguda, İktisadi ve İdari Bilimler, İletişim Bilimleri ve Eğitim fakültelerinde ders yükü eksik olan öğretim elemanlarının bulunduğu belirlendi. Üniversite cevabında sayıyı kendisi açıkladı: 2025-2026 güz döneminde 194 öğretim elemanının ders yükü asgari sınırın altında kaldı ve eksik ders yükü oranı yüzde 15,02 oldu.

Üniversite, öğrenci sayısının düştüğünü belirtti. Ortaya çıkan öğretim elemanı fazlasını değerlendirmek için yeni yüksekokul ve programlar açıldığını, YÖK'ün 2026-2027 için yeni program taleplerini de kabul ettiğini, böylece ders yüklerinin artacağını bildirdi. Sayıştay ise alınan tedbirlere rağmen üniversite genelinde hala ders verilmeyen öğretim elemanı bulunduğunu ve uygulamada yeterli iyileşme görülmediğini vurguladı.

Kırıkkale Üniversitesi: 44 akademisyen, 8 birimde

Kırıkkale Üniversitesi raporunda eksik yükü olan akademisyenlerin birim bazında dağılımı verildi. Toplam 44 akademisyen şu birimlerde görev yapıyor:

-Tıp Fakültesi: 10 öğretim üyesi

-Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi: 9 öğretim üyesi

-Fatma Şenses Sosyal Bilimler MYO: 1 öğretim üyesi, 5 öğretim görevlisi

-Hacılar Hüseyin Aytemiz MYO: 5 öğretim görevlisi

-Delice MYO: 1 öğretim üyesi, 4 öğretim görevlisi

-Veteriner Fakültesi: 4 öğretim üyesi

-Kırıkkale MYO: 1 öğretim üyesi, 3 öğretim görevlisi

-Hukuk Fakültesi: 1 öğretim üyesi

Sayıştay ayrıca bu bölümlerde yükü eksik olan hocalar varken diğer bazı öğretim elemanlarına ek ders ödenecek şekilde ders programı yapıldığını tespit etti. Üniversite, düzeltme işlemlerine başlandığını bildirdi.

Mardin Artuklu: Arap Dili bölümünde 8 öğretim görevlisi

Mardin Artuklu Üniversitesinde de aynı tablo ortaya çıktı. Ders yükünü tamamlamayan akademisyen sayısı 34 ve dağılımı şöyle:

-Arap Dili ve Edebiyatı Bölümü: 8 öğretim görevlisi

-Arkeoloji Bölümü: 7 öğretim üyesi

-Mühendislik Fakültesi: 6 öğretim üyesi, 1 öğretim görevlisi

-İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi: 5 öğretim görevlisi

-Sağlık Bilimleri Fakültesi: 5 öğretim görevlisi

-İlahiyat Fakültesi: 3 öğretim görevlisi

-Sanat Tarihi Bölümü: 2 öğretim görevlisi

-Felsefe, Türk Dili ve Edebiyatı bölümleri ile Sağlık Hizmetleri MYO: 1'er öğretim görevlisi

Burada da yükünü dolduramayan hocalar varken aynı bölümlerde diğer öğretim elemanlarına ek ders verildiği tespit edildi. Üniversite, düzeltme işlemlerine başlandığını ve birimlere yazı yazıldığını bildirdi.

Tarsus: 6 öğretim elemanı hiç derse girmedi

Tarsus Üniversitesi raporunda 131 öğretim elemanının ders yükü tek tek incelendi. Sonuçlar şöyle:

-58 kişi (yüzde 44,3) ders yükünü kendi bölümünde tamamladı.

-28 kişi (yüzde 21,4) aynı birimdeki diğer bölümlerde tamamladı.

-24 kişi (yüzde 18,3) başka birimlerde tamamladı.

-10 kişi idari görevi nedeniyle ders yükünden muaftı, 2 kişi ise harici görevlendirmedeydi.

-9 kişi (yüzde 7) ders yükünü hiçbir şekilde tamamlamadı. Bunlardan 6'sı hiç derse girmedi.

Sayıştay, bu tablonun hem mevzuata aykırı olduğunu hem de verimlilik sorunu gösterdiğini şöyle değerlendirdi:

"Öğretim elemanlarının zorunlu ders yükleriyle ilgili uygulamaların mevcut yasal düzenlemelere uygun olmadığı gibi, kamu kaynağı niteliğindeki mevcut iş gücü kapasitesinin verimli ve etkin kullanılmadığını da ortaya koymaktadır."

Tarsus Üniversitesi, bulguda belirtilen hususları aynen kabul etti.

Dicle Üniversitesi: Yükünü dolduramayan varken başkasına ek ders

Dicle Üniversitesinde sayı verilmedi, ancak tespit ek ders yönüyle dikkat çekti. Raporda şu ifade yer aldı:

"Denetimlerde, üniversite bünyesindeki bazı fakülte, yüksekokul ve enstitülerde zorunlu ders yükünü tamamlamamış öğretim üyesi, öğretim görevlisi ve okutman var iken aynı bölümlerde diğer bazı öğretim elemanlarına ek ders verilecek şekilde ders programı yapıldığı tespit edilmiştir."

Üniversite, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının 20 Nisan 2026 tarihli yazısıyla tüm birimlere ders programlarının mevzuata göre yapılması gerektiğinin bildirildiğini ve konunun takip edileceğini açıkladı.

Ankara Sosyal Bilimler: Lisans yerine lisansüstü dersi

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesinde Sosyal ve Beşeri Bilimler, Hukuk, Yabancı Diller ve İlahiyat fakülteleri ile enstitülerde bazı öğretim elemanlarının, sağlık nedenleri dışında, ders yükünü tamamlamadığı tespit edildi. Sayıştay ayrıca bazı öğretim elemanlarının lisans yerine ağırlıklı olarak lisansüstü ders verdiğini belirledi.

Birimlerin öne sürdüğü gerekçeler şunlardı:

-Proje ve akademik çalışmalar nedeniyle daha az ders verilmesi

-Şube ve öğrenci sayısının az olması

-Görev yapılan bölümde öğrenci bulunmaması

-Yüzde 30 İngilizce eğitime geçilmesi nedeniyle öğrencilerin bir yıl hazırlık okuması ve sınıf derslerinin açılmaması

Üniversite, bundan sonra ders yüklerinin mevzuata uygun planlanması konusunda hassasiyet gösterileceğini bildirdi.

Kütahya Dumlupınar: Talep görmeyen Rusça dersi

Kütahya Dumlupınar Üniversitesinde Eğitim, Mühendislik, İlahiyat, Fen-Edebiyat, Mimarlık, İktisadi ve İdari Bilimler fakülteleri ile Yabancı Diller Yüksekokulu, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çavdarhisar MYO, Tavşanlı Uygulamalı Bilimler Fakültesi ve Enformatik Bölüm Başkanlığı'nda ders yükünü tamamlamayan öğretim elemanları bulundu.

Birimlerin gerekçeleri şöyle sıralandı:

-Bölümde ders çeşitliliğinin az olması

-Kadronun bulunduğu bölüme öğrenci alınmaması

-Seçmeli derslere talep olmadığı için derslerin kapatılması (raporda Rusça dersi örnek verildi)

-İkinci öğretimin kapatılması

-Enstitüdeki yoğun iş yükü

Üniversite, 4 Mayıs 2026 tarihli yazıyla akademik birimlere ders yüklerinin tamamlatılması için tedbir alınması gerektiğini bildirdi.

İstanbul Üniversitesi: "Yapısal ve geçici nedenler"

İstanbul Üniversitesi raporunda da bazı eğitim birimlerinde ders yükünü tamamlamayan öğretim elemanları bulunduğu tespit edildi, ancak sayı verilmedi. Üniversite, ders yükü planlamasının Rektörlük tarafından takip edildiğini, tespit edilen durumların büyük ölçüde yapısal ve geçici nedenlerden kaynaklandığını ve gerekli tedbirlerin alındığını bildirdi.

Sayıştay'ın önerdiği sıralama

Sayıştay, raporlarda ders yükünün hangi sırayla tamamlanması gerektiğini de ortaya koydu:

-Öğretim elemanı ders yükünü öncelikle kadrosunun bulunduğu bölümde, lisans düzeyinde tamamlamalı.

-Bu mümkün değilse lisansüstü derslerle tamamlamalı.

-Bu da mümkün değilse, gerekçeli bölüm kurulu kararıyla aynı fakülte veya yüksekokulun diğer bölümlerinde ders vermeli.

-Son olarak 2547 sayılı Kanun'un 40'ıncı maddesi uyarınca üniversitenin diğer birimlerinde veya aynı şehirdeki başka yükseköğretim kurumlarında görevlendirilmeli.

Sayıştay ayrıca aynı bölümdeki öğretim elemanları arasında ders dağılımının dengeli yapılıp yapılmadığının kontrol edilmesini ve konunun üst birimlerce takip edilmesini istedi.