Mühendise, şoföre, idarecilere usulsüz döner sermaye: Sayıştay 'geri alınsın' dedi

Sayıştay Başkanlığının TBMM'ye sunduğu Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2025 Yılı Denetim Raporu, üniversite hastanesinin döner sermaye gelirlerinin personele dağıtımında birbirinden farklı aykırılıklar tespit etti. Döner sermaye ek ödemesi yalnızca tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde fiilen çalışan personele yapılabiliyor. Buna rağmen hastanede çalışmayan pek çok kişiye ödeme yapıldı. Kadrosu hastanede olup Rektörlükte çalışanlar, belge üzerinde hastaneye görevlendirilen Yapı İşleri personeli, şoförler, bilgisayar işletmenleri ve Basın Yayın biriminden öğretim elemanları döner sermayeden pay aldı. Eğitim hizmetinde yer almayan idari personele de eğitim gelirlerinden ek ödeme yapıldı. Yönetici payı alan idarecilere ayrıca taban ödeme verildi. Sayıştay bu uygulamayı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 2025 tarihli aykırılık kararına dayanarak kanuna aykırı buldu. Onkologlara, YÖK cetvelinde kemoterapi işleminin içinde sayılan "planlama" için ayrıca puan ödendi. Cetvelde bulunmayan bazı işlemler için de yönetim kurulu kararı olmadan puan hesaplandı. Üniversite, Sayıştay'ın uyarıları üzerine uygulamaların büyük kısmına son verdiğini bildirdi. Ancak Sayıştay, hiçbir bulguda daha önce yapılan ödemelerin geri alınmasına yönelik işlem yapılmadığına dikkat çekti. Süleyman Demirel Üniversitesinde de kadrosu ve görevi özel bütçe birimlerinde olan personele hastane döner sermayesinden ek ödeme yapıldığı belirlendi.

Kural: Döner sermaye ödemesi yalnızca hastanede fiilen çalışana

Sayıştay'ın raporda aktardığı Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik'in 4'üncü maddesi bu konuda açık. Buna göre 2547 sayılı Kanun'un 58'inci maddesinin (c) fıkrası kapsamındaki birimlerde çalışan personel ile diğer birimlerde döner sermaye gelirinin elde edilmesine katkısı bulunan öğretim elemanları dışındaki personele "hiçbir şekilde ek ödeme yapılamaz."

Yönetmeliğin 9'uncu maddesi de iki yaptırım öngörüyor. Birincisi, gelir getirici işlemleri yapmadığı halde yapmış gibi gösterenler ve gerekmediği halde işlemleri artıranlar hakkında genel hükümlere göre işlem yapılıyor. İkincisi, "haksız olarak ek ödeme aldıkları tespit edilenlerden, haksız olarak yapılan ek ödemeler geri alınır."

Mühendis, mimar, şoför: Kağıt üzerinde hastanede

Sayıştay'ın yaptığı incelemede, döner sermaye birimlerinde fiilen çalışmayan üç grup personele ek ödeme yapıldığı tespit edildi:

Kadrosu hastanede olup başka yerde çalışanlar: Hastane personeli olduğu halde fiilen Rektörlükte ve Faz 1 Kliniği'nde çalışan kişilere döner sermayeden ek ödeme yapıldı.

Belge üzerinde hastaneye görevlendirilenler: Hastane personeli olmayan ve belge üzerinde hastanede görevlendirilen kişilere, hastanede fiilen çalışmadıkları halde döner sermayeden ek ödeme yapıldı. Bunlar arasında Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı'ndaki mühendis, mimar ve teknikerler, İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı'ndaki bilgisayar işletmeni ve şoför ile Basın Yayın ve Halkla İlişkiler birimindeki öğretim görevlisi ve öğretim üyesi var.

Tıp fakültesi idari personeli: Hastane personeli olmayan tıp fakültesi idari personeli de belge üzerinde hastanede görevlendirildi. Bu kişiler yalnızca eğitim hizmeti verilen tıp fakültesinde çalıştıkları halde döner sermayeden ek ödeme aldı.

Üniversite, tıp fakültesi personeli gibi hastanede fiilen çalışmayanlara artık ek ödeme yapılmayacağını bildirdi. Farklı birimlerde kadrosu olup hastanede çalışması gerekenlere ise fiilen çalıştıkları gün sayısına göre ödeme yapılacağını açıkladı. Sayıştay'a göre bu cevap tespitleri yalnızca kısmen karşılıyor ve önceki ödemelere ilişkin hiçbir işlem yapılmadı. Sayıştay, uygulamaya son verilmesini ve "önceki ödemelerin geri alınması" gerektiğini belirtti.

Eğitim gelirinden idari personele pay

Tıp ve diş hekimliği fakültelerinin sağlık hizmeti dışında, yani eğitim hizmetinden elde ettiği döner sermaye gelirleri de ayrı bir kurala bağlı. 2547 sayılı Kanun'un 58'inci maddesinin (e) fıkrasına göre bu gelirler, kesintiler düşüldükten sonra hizmeti veren öğretim elemanlarına dağıtılıyor.

Sayıştay'ın tespitine göre ise üniversite yönetim kurulu kararıyla, eğitim hizmetinde fiilen yer almayan idari personele bu gelirlerden ek ödeme yapıldı. Üniversite, ödemelerin programın aksamadan tamamlanması için harcanan fiili mesainin karşılığı olduğunu savundu ve uygulamaya son verildiğini bildirdi. Sayıştay ise önceki ödemelerle ilgili işlem yapılmadığını belirterek bunların geri alınmasını istedi.

Hem yönetici payı hem taban ödeme

Döner sermaye sisteminde dekan, başhekim ve yardımcıları gibi yöneticiler, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın "yönetici payı" alıyor. 2547 sayılı Kanun'un 58'inci maddesinin (f) fıkrası ise bu yöneticilere "mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz" hükmünü içeriyor.

Taban ödeme ise yönetmeliğe göre personelin motivasyonunu artırmak amacıyla yapılan ve mesai içi hizmet karşılığı alınan temel ek ödemenin bir parçası. Sayıştay'a göre yönetici payı alan birine ayrıca taban ödeme yapılması, aynı mesai içi hizmet için iki kez ödeme anlamına geliyor. Raporda şöyle denildi:

"Aksi halde yönetici payından aldığı ek ödemeye ilave olarak mesai içi hizmet karşılığı ikinci bir ödeme yapılması sonucunu doğuracaktır."

Sayıştay'ın incelemesinde, üniversitede yönetici payı alan idarecilere ayrıca taban ödeme de yapıldığı tespit edildi.

Üniversite, kesinleşen yargı kararlarının idareyi bağladığını belirtti. Bu nedenle yalnızca dava açan öğretim üyelerine ödeme yapıldığını, dava açmayanlara ise ödeme yapılmadığını bildirdi. Sayıştay bu açıklamayı yeterli görmedi ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 2025/7 esas ve 2025/19 karar sayılı kararına dayandı. Bölge idare mahkemeleri arasındaki içtihat farkını gideren bu karara göre, tıp fakültelerinde hem öğretim üyesi hem de dekan yardımcısı veya başhekim yardımcısı olarak görev yapan ve yönetici payı alanlara, klinikte fiilen çalıştıkları gerekçesiyle ayrıca taban ödeme yapılması mümkün değil. Sayıştay, yöneticilere yönetici payı dışında taban ödeme yapılması uygulamasına son verilmesini istedi.

Onkologlara mükerrer "planlama" puanı

Döner sermaye sisteminde hekimlerin yaptığı her işlemin puanı, YÖK'ün "Gelir Getirici Faaliyet Cetveli"nde belirleniyor. Bu cetvelde çoklu infüzyon, infüzyon, manuel infüzyon ve yarı otomatik infüzyon kemoterapisi işlemlerinin her biri 105 puan. Her birinin açıklamasında da aynı ifade yer alıyor: "Kemoterapi planlanması dahildir."

Sayıştay'ın tespitine göre ise üniversitede kemoterapi uygulamalarında görevli onkologlara, bireysel gelir getirici faaliyet puanına (B puanı) ek olarak ayrıca "planlama puanı" hesaplandı ve bu puan üzerinden ödeme yapıldı. Yani cetvelde işlemin içinde sayılan planlama için ikinci kez ödeme yapıldı.

Üniversite bu uygulamaya son verildiğini bildirdi. Sayıştay ise daha önce yapılan ödemelerle ilgili herhangi bir işlem yapılmadığını kaydetti.

Cetvelde olmayan işlemlere puan

Raporda puanlamayla ilgili bir aykırılık daha tespit edildi. YÖK cetvelinde bulunmayan işlemlerin puanlarını üniversite yönetim kurulları belirleyebiliyor. Afyonkarahisar SBÜ'de ise cetvelde yer almayan bazı işlemler için yönetim kurulu kararı olmadan puan hesaplanıp ödeme yapıldı. Sayıştay, sorunun üniversitenin kullandığı yazılım ile YÖK cetveli arasındaki eşgüdüm eksikliğinden kaynaklandığını belirtti.

Raporda bu işlemler ve hesaplanan puanlar şöyle sıralandı:

-Köşe tümörleri cerrahisi: 2.000 puan

-Kifektomi (vertebral segment rezeksiyonu): 1.575 puan

-Radyofrekans ablasyonla atriyal fibrilasyon ablasyonu: 1.500 puan

-Büyük kemik malign tümörünün geniş veya radikal rezeksiyonu: 1.062 puan

-Onkoloji hastası kemoterapi planlaması: 120 puan

Listedeki son kalem, onkologlara mükerrer ödenen planlama puanının sistemdeki karşılığını da gösteriyor. Üniversite gerekli düzenlemelerin yapıldığını bildirdi, ancak önceki ödemeler için yine işlem yapılmadı.

Artırımlı kurumsal katkı puanı belirli unvanlara

Üniversite yönetim kurulları, kurumsal katkı puanını (A puanı) yüzde 50 oranında artırma yetkisine sahip. Yönetmeliğe göre bu artırım alt birim bazında yapılmak zorunda. Sayıştay'ın tespitine göre üniversite bu yetkiyi alt birimler yerine belirli unvanlar için kullandı. Diğer faaliyetler puanı (E puanı) da A puanının yüzdesi üzerinden hesaplandığından bu hata E puanının da fazla hesaplanmasına yol açtı.

Üniversite, söz konusu personele yapılan artırımlı ödemelerin 1 Mart 2026 itibarıyla sonlandırıldığını ve alt birim bazında ödemeye geçildiğini bildirdi. Sayıştay ise önceki ödemelerle ilgili işlem yapılmadığını belirterek bu tutarların da geri alınmasını istedi.

Süleyman Demirel'de de aynı tablo

Süleyman Demirel Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi raporunda da benzer bir tespit yer aldı. Kadrosu ve görevi özel bütçe birimlerinde olan personele hastane döner sermayesinden ek ödeme yapıldı. Ayrıca Diş Hekimliği Fakültesi personeli ile Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi personelinin görev ve kadroları ayrıştırılmamıştı.

Sayıştay, yönetmeliğe göre ek ödemenin ancak personel fiilen hizmete katkı sağladığı sürece verilebileceğini hatırlattı. Yönetmeliğin 9'uncu maddesine göre de 58'inci maddenin (c) ve (f) fıkraları dışında kalan memur ve sözleşmeli personele ek ödeme yapılamıyor. Rektörün 2547 sayılı Kanun'un 13/b-4 maddesindeki görev yeri değiştirme yetkisi ise bu personeli döner sermaye kapsamına sokmuyor. Sayıştay bunu şöyle ifade etti:

"Bu hükümler doğrultusunda, personelin 2547 sayılı Kanun'un 58'inci maddesinin (c) ve (f) fıkraları kapsamına dahil edilmesi anılan birimler bünyesinde çalışan personel olarak değerlendirilmesi ve bunlara döner sermaye ek ödemesi yapılması mümkün görülmemektedir."

Üniversite, 13/b-4 maddesi uyarınca hastanede görevlendirilen personele yapılan ödemelerin Ocak 2026 itibarıyla durdurulduğunu bildirdi. Diş Hekimliği Fakültesi ile hastanenin personel yapısını ayrıştırmak ve hastane adına kadro ihdas etmek için çalışma başlatıldığını da açıkladı.

Sayıştay'ın sonuç değerlendirmesi şöyle oldu: Ek ödeme yapılabilmesi için kişinin hizmetin sunulduğu yerde fiilen görev yapması ve mevzuatta belirlenen kadrolarda istihdam edilmesi gerekiyor.