Lojmanlar yönetmeliğe aykırı dağıtılıyor! Tek tek tespit edildi

Sayıştay Başkanlığının TBMM'ye sunduğu 2025 yılı denetim raporlarında, dört üniversitedeki lojman uygulamaları bulgu konusu yapıldı. 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu ve Kamu Konutları Yönetmeliği'ne göre kamu konutları özel tahsisli, görev tahsisli, sıra tahsisli ve hizmet tahsisli olmak üzere dört gruba ayrılıyor. Personelin büyük kısmının yararlandığı sıra tahsisli konutlar, hizmet süresi, aile ve gelir durumu gibi kriterlere dayanan bir puanlama cetveline göre dağıtılıyor ve bu konutlarda oturma süresi 5 yılla sınırlı. Hizmet tahsisli konutlar ise yalnızca görev başında bulunması gereken personele, makam şoförü, koruma, kapıcı ve kaloriferci gibi kadrolara verilebiliyor. Sayıştay'ın incelemesinde dört üniversitede bu kuralların farklı biçimlerde çiğnendiği tespit edildi. Sivas Cumhuriyet'te üniversitenin kendi yönergesi Kanun'a aykırı hükümler içeriyordu: Rektöre puana bakmadan konut verme yetkisi tanınmış ve oturma süresi 10 yıl olarak belirlenmişti. Bolu Abant İzzet Baysal'da süresi dolanlar için tahliye süreci hiç işletilmedi. Kafkas'ta hizmet tahsisli lojmanlar bu kapsama girmeyen kişilere verildi ve bazıları 15 yılı aşkın süredir bu konutlarda oturuyor. Nevşehir'de ise sıra tahsisli konutlar meslek gruplarına kontenjan ayrılarak dağıtıldı. Sayıştay, lojman bekleyen personelin hakkının korunması için uygulamaların mevzuata uygun hale getirilmesini istedi. Üniversitelerin tamamı düzeltme çalışması başlattığını bildirdi.

Lojman konusunda kanun ve yönetmelik ne diyor?

Sayıştay'ın raporlarda aktardığı hükümlere göre kamu konutlarının dağıtımında temel kurallar şöyle:

Sıra tahsisli konutlar: Kamu Konutları Yönetmeliği'nin 9'uncu maddesine göre Yönetmelik ekindeki (4) sayılı puanlama cetveli esas alınarak konut dağıtım komisyonunca dağıtılıyor. 20'nci maddeye göre oturma süresi 5 yıl. Bu sürenin sonunda konuttan yararlanacak başka personel yoksa, belli bir süre verilmeden ve şartlı olarak oturmaya devam edilmesine izin verilebiliyor.

Hizmet tahsisli konutlar: Yönetmeliğin 5'inci maddesine göre meskun yerlerden uzak, ulaşım ve iskan imkanları kısıtlı yerlerde normal çalışma saatleriyle sınırlanamayan görev başında bulunması gereken personele, makam şoförü ve koruma görevlilerine, kamu konutlarında görevli kapıcı ve kaloriferci gibi personele veriliyor. Bu konutlardan kira alınmıyor ve tahsise esas hizmet sürdüğü müddetçe oturulabiliyor.

Konuttan çıkma: Yönetmeliğin 33'üncü maddesine göre sıra tahsisli konutta oturanlar 5 yıllık sürenin bitiminden itibaren 15 gün içinde konutu boşaltmak zorunda. Başka yararlanacak personel olmadığı için oturmaya devam edenler ise idarenin tebligatından itibaren bir ay içinde çıkmak zorunda.

Sivas'ta rektöre puana bakmadan lojman tahsis yetkisi verildi

Sivas Cumhuriyet Üniversitesinde sorunun kaynağı üniversitenin kendi Konut Tahsis Yönergesi oldu. Sayıştay'a göre yönerge Kamu Konutları Kanunu ve Yönetmeliği'ne aykırı hükümler içeriyor ve tahsisler bu hükümlere göre yapıldı. Raporda üç aykırılık sıralandı:

Rektöre puansız tahsis yetkisi: Yönergenin 6'ncı maddesi rektöre, puan durumuna bakılmaksızın sıra veya hizmet tahsisli konut verme yetkisi tanıyor. Bu hükme dayanılarak 36 konut tahsis edildi.

Oturma süresi 10 yıl: Kanun'da 5 yıl olan sıra tahsisli konut oturma süresi, yönergenin 10'uncu maddesiyle 10 yıla çıkarıldı. Bunun sonucunda 146 sıra tahsisli konutun 107'si, 5 yıllık süre ve hatta bir kısmında 10 yıllık süre dolduğu halde tahliye edilmedi.

Hizmet tahsisli konutta kapsam dışı personel: Yönerge hizmet tahsisli konutları mevzuata uygun olarak makam şoförü, koruma görevlisi, kapıcı, kaloriferci ve acil müdahale için gereken teknik elemanlara ayırdı. Uygulamada ise bu kadrolarda olmayan iki bilgisayar işletmenine hizmet tahsisli konut verildi.

Üniversite, mevzuatla uyumlu yeni bir yönerge taslağının hazırlandığını ve yakında Senato'da görüşüleceğini bildirdi. Sayıştay, çalışmaların en kısa sürede tamamlanmasını istedi.

Bolu: 131 konutun 62'sinde süre doldu, 18 yıldır oturanlar var

Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesinde üniversiteye ait 155 sıra tahsisli konutun 24'ü tadilat ve depreme dayanıksızlık gibi nedenlerle boştu. Sayıştay'ın tespitine göre dolu olan 131 konutun 62'sinde, yani yaklaşık yarısında, 5 yıllık oturma süresi doldu. Raporda şöyle denildi:

"Denetimlerde, Kuruma ait toplam 155 sıra tahsisli konutun 24'ünün tadilat, depreme dayanıksız olma gibi nedenlerle boş olduğu, geriye kalan 131 konutun 62'sinde beş yıllık süreyi doldurduğu, konutta oturma süresinin bazı personel için 18 yıla kadar çıktığı ve bu şekilde olanlar için İdare tarafından herhangi bir tahliye sürecinin işletilmediği tespit edilmiştir."

Üniversite, süresi dolanların tahliye işlemlerine başlandığını bildirdi. Sayıştay ise lojman için başvurup bekleyen personel bulunduğunu hatırlatarak uygulamanın mevzuata uygun hale getirilmesini istedi.

Kafkas: Şube müdürüne, öğretim üyesine hizmet tahsisli lojman

Kafkas Üniversitesinde 29 konut, hizmet tahsisi kapsamına girmeyen kişilere hizmet tahsisli lojman olarak verildi. Sayıştay'ın raporda yer verdiği tabloya göre bu konutlarda oturanlar şu kadrolarda çalışıyor:

6 bilgisayar işletmeni

6 tekniker

4 öğretim üyesi

3 sürekli işçi

2 şube müdürü

Birer yardımcı hizmetler personeli, ayniyat saymanı, mühendis, kütüphaneci, şoför, aşçı, şef ve imam

Bazı kişiler 15 yılı aşkın süredir lojmanda!

Tablodaki en eski giriş tarihi 30 Haziran 2005. Sayıştay, bazı kişilerin 15 yılı aşkın süredir bu konutlarda oturduğunu tespit etti. Hizmet tahsisli konutlarda oturma süresi, tahsise esas hizmet devam ettiği sürece sınırsız olduğu için bu tahsis şekli uzun süreli oturumlara yol açtı.

Raporda dikkat çeken bir çelişki daha yer aldı. Yönetmeliğe göre hizmet tahsisli konutlardan kira alınmıyor. Kafkas'ta ise bu konutlarda oturanlardan kira bedeli alındı. Sayıştay'ın tespiti şöyle:

"Denetimlerde, aşağıdaki tabloda gösterilen 29 adet kamu konutunun hizmet tahsisli olduğu, bazılarının 15 yıldan fazla süredir bu konutlarda ikamet ettiği, ilgili personelden kira bedeli alındığı ancak konutlarda oturanların görevleri incelendiğinde bunların hizmet tahsisine uygun görevlerde bulunmadığı tespit edilmiştir."

Üniversite, Kamu Konutları Yönetmeliği ve kendi lojman tahsis yönergesi doğrultusunda yeniden değerlendirme için işlem başlatılacağını bildirdi. Sayıştay, hizmet tahsisi kapsamına girmeyen personel için sıra veya görev tahsisi kapsamında işlem yapılmasını istedi.

Nevşehir: Puan yerine meslek grubuna göre lojman kontenjanı

Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesinde sıra tahsisli konutlar puanlamaya göre değil, meslek grubuna göre dağıtıldı. Üniversitenin Konut Tahsis Yönergesi'nin 6'ncı maddesinde şu hüküm yer alıyor: "Konutların en fazla yüzde 25'ine karşılık gelecek kadarı idari personele, kalanı akademik personele tahsis edilir."

Sayıştay'ın incelemesine göre üniversitenin kullanımındaki 96 lojmanın 8'i görev tahsisli, 88'i sıra tahsisli olarak ayrıldı. Sıra tahsisli konutların 72'si akademik personele, 24'ü idari personele kontenjan olarak tahsis edildi.

Sayıştay, sıra tahsisli konutlarda meslek gruplarına kontenjan ayrılmasının yönetmelikte yer almadığını belirtti:

"Sıra tahsisli konutlarda meslek gruplarına göre kontenjan ayrılması Yönetmelikte yer alan bir uygulama değildir. Yasal dayanağı olmayan bu uygulama eşitlik ilkesine de aykırılık oluşturabilmektedir. Sıra tahsisli konutlar 'görev tahsisli' konutlar gibi kullanılamaz."

Sayıştay ayrıca üniversitenin kendi yönergesine de dikkat çekti. Yönergenin 7'nci maddesinde görev tahsisli konut verilecek unvanlar rektör, dekan, yüksekokul müdürü, başhekim ve yardımcıları gibi yöneticilerle sınırlı tutuldu. Yönetici olmayan akademik personel bu listede yer almıyor. Sayıştay'a göre bu nedenle akademik personelin de sıra tahsisli konutlar için diğer tüm personelle aynı listede sıraya girmesi ve puan üstünlüğüne göre konut alması gerekiyor. Puanlamada hizmet süresi, bekleme süresi, aile ve gelir durumu, oturmaya uygun konutu olup olmadığı ve daha önce kamu konutundan yararlanıp yararlanmadığı gibi kriterler esas alınıyor.

Üniversite, dağıtımın Mevzuat Geliştirme Komisyonu tarafından değerlendirileceğini ve gerekli düzenleme için Senato sürecinin başlatılacağını bildirdi.