Yabancılara vatandaşlıkta GEDAŞ zorunluluğu kalktı

Güncellenen genelgenin dayanağı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 18 Eylül 2026 tarihli ve 21900458 sayılı Bakanlık Oluru. Bu Olur ile Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik kapsamında yapılacak tespitlerde kullanılacak raporların, SPK lisanslı herhangi bir değerleme kuruluşu tarafından düzenlenebilmesinin önü açıldı.

Önceki uygulamada rapor yalnızca GEDAŞ'tan alınıyordu

TKGM'nin 2024/4 sayılı Genelgesine göre, 400 bin dolarlık yatırım şartının sağlandığını gösteren Tutar Tespit Belgesi (TTB), GEDAŞ tarafından düzenlenen değerleme raporuna dayanıyordu. Bu nedenle vatandaşlık amacıyla taşınmaz satın alan yabancılar, rapor için fiilen tek bir kuruluşa başvurmak zorundaydı.

Yeni düzenlemeyle bu işi yapabilecek kuruluşların sayısı arttı. Genelgeye göre yetkili sayılacak kuruluşların SPK tarafından yetkilendirilmiş olması, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği (TDUB) üyeliğinin aktif olması ve Taşınmaz Değerleme Bilgi Sistemi'ne (TADEBİS) dahil olması gerekiyor.

Başvuru sahibi değerleme kuruluşunu seçebilecek

Güncellenen metne eklenen hükme göre, tüm değerleme raporları için başvuru sahibi, talebin amacına uygun başvuru seçeneği üzerinden istediği değerleme kuruluşunu seçebilecek. Seçim tercihli olarak ya da otomatik algoritma aracılığıyla yapılabilecek.

Başvurular Web Tapu üzerinden yapılıyor. Başvuruyu gerçek kişilerde taşınmaz maliki, tüzel kişilerde ise tüzel kişiliği temsile yetkili kişi yapabiliyor. Malik Türk vatandaşıysa ALO-181 Çağrı Merkezi de kullanılabiliyor. Ücret, ödeme süresi ve talep numarası başvuru sahibine SMS veya e-posta ile bildiriliyor. Ödeme yapılmadan değerleme kuruluşuna iş ataması yapılmıyor.

Değerleme Raporı 12 ay geçerli

Tapu işlemlerinde kullanılacak değerleme raporları 12 ay süreyle geçerli. Bu süre dolduğunda tapu işleminden önce yeni rapor alınması gerekiyor.

Süre dolmamış olsa bile, rapor tarihi ile tapu müdürlüğüne yapılan satış ya da satış vaadi başvurusu arasında taşınmazın değerini değiştiren bir durum sicile yansımışsa yeni rapor alınması zorunlu. Cins değişikliği, yola terk, irtifak hakkı tesisi, çeşitli kanunlar kapsamında konulan şerhler ve askeri yasak bölge beyanları bu durumlar arasında sayılıyor.

Paylı mülkiyetteki taşınmazlarda paydaşlardan birinin başvurması yeterli. Hazırlanan rapor tüm paydaşlar için kullanılabiliyor.

Raporlarda aranacak şartlar

Genelge, değerleme kuruluşlarına ayrıntılı teknik yükümlülükler getiriyor. Raporlarda sorumlu değerleme uzmanı, denetmen ve değerleme uzmanı olmak üzere en az üç kişinin imzası bulunacak. Taşınmazın en az biri içeriden olmak üzere üç fotoğrafı rapora eklenecek. Mimari projenin zeminle karşılaştırması yapılacak. Yasal durum ile fiili durum arasındaki farklar ölçülendirilerek proje üzerinde gösterilecek.

Tapu işlemlerinde piyasa değeri esas alınacak. Yasal kullanıma esas piyasa değeri ise bilgilendirme amacıyla raporda yer alacak.

İnşaatı süren yapılarda ruhsat tarihi belirleyici

İnşaatı tamamlanmamış taşınmazlar için süre sınırları belirlendi. Ruhsat tarihinden itibaren iki yıl geçmemiş ve inşaata henüz başlanmamış yapılara değer takdir edilebilecek. İki ila beş yıl arasındaki yapılarda, inşaatın hangi aşamada olduğu fotoğraflarla gösterilirse değer takdiri yapılabilecek.

Ruhsat tarihinden itibaren iki yıl geçtiği halde inşaata başlanmamış yapılar ile beş yılı aşmış ve inşaatı süren yapılara ise ruhsatın yenilenmesi gerektiği için değer takdir edilmeyecek. Metruk durumda olan ya da inşaatın devam etmeme riski taşıyan yapılarda da rapora "hesaplanmadı" yazılacak.

Sorumluluk değerleme kuruluşunda

Genelgeye göre TKGM'nin sorumluluğu, raporların şekli incelemesiyle sınırlı. Rapordaki bilgilerin doğruluğundan ve yanlış ya da eksik bilgiden doğacak zararlardan, raporu düzenleyen kuruluş ile imzası bulunan personel sorumlu olacak. Usulüne uygun düzenlenmediği tespit edilen raporlar, gerekli idari ve hukuki tedbirler için TDUB'a iletilecek.

Genelgeyi görmek için tıklayınız.