Sözleşmeli personel birim sorumlusu olabilir mi?

Aynı birimde memur statüsünde personel varken, yönetim ve denetim yetkisi içeren birim sorumluluğu görevine sözleşmeli personel getirilmemeli. Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), 2024/15282 numaralı başvuruyu incelerken bu sonuca ulaştı. Başvuru, bir il ambulans servisine bağlı istasyonda 4/B statüsündeki sözleşmeli sağlık teknisyeninin istasyon sorumlusu olarak görevlendirilmesine ilişkindi. KDK, bu görevlendirmenin kamu personel rejiminin hiyerarşik yapısı ile kariyer ve liyakat ilkelerine uygun olmadığını değerlendirdi.

Ambulans istasyonunda 4/A'lı memur varken 4/B'li sorumlu görevlendirildi

Başvuran, 657 sayılı Kanun'un 4/A maddesi kapsamında lisans mezunu ve kadrolu memur olarak çalıştığını belirtti. Buna rağmen istasyonunda birim sorumlusu olarak 4/B statüsünde sözleşmeli bir personelin görevlendirildiğini ileri sürdü. Başvuran, sağlık sektöründe yedi yıllık deneyimi olduğunu da vurguladı. Mevcut sorumlunun ise lise mezunu olduğunu ve aday memurluk sürecini dahi tamamlamadığını aktardı. Bu nedenle liyakat ilkesi gereği görevin memur statüsündeki personele verilmesi gerektiğini savundu.

İdare ise istasyon sorumlusunun görevini başarıyla yürüttüğünü ve hizmette aksaklık yaşanmadığını belirtti. Görevlendirmenin İl Ambulans Servisi Çalışma Yönergesi'nin 11'inci maddesine göre yapıldığını da ekledi. Bu maddeye göre görevlendirme, istasyon sorumlu hekiminin teklifi ve başhekimliğin onayıyla gerçekleştirilmişti.

KDK'nın incelemesinde istasyonda toplam 21 personelin çalıştığı tespit edildi. Bunlardan yalnızca ikisi 4/A statüsünde memurdu. İstasyon sorumlusu ise 4/B statüsünde sözleşmeli sağlık teknisyeni olarak görevlendirilmişti.

İstasyon sorumlusu amirlik görevi mi yapıyor?

İl ambulans servisleri, Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği ve İl Ambulans Servisi Çalışma Yönergesi uyarınca başhekimlik tarafından sevk ve idare edilir. Yönergenin 11'inci maddesi, istasyon sorumlu sağlık personelinin görevlerini sayar. Bu görevler arasında şunlar yer alır:

• nöbet ve izin listelerini düzenlemek,
• personel arasında koordinasyonu sağlamak,
• demirbaş ve sarf malzemelerini takip etmek,
• personelin görevlerini denetlemek,
• hizmet içi eğitimleri yürütmek.

KDK'ya göre istasyon sorumlusu yalnızca teknik sağlık hizmeti sunmuyor, hizmetin işleyişini de yönetiyor. Bu nedenle görev amirlik ve yöneticilik niteliği taşıyor ve görevi üstlenen kişiye yönetim ve denetim yetkisi veriyor.

Anayasa ve 657 sayılı Kanun memur ile sözleşmeliyi nasıl ayırıyor?

Anayasa'nın 128'inci maddesine göre devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin asli ve sürekli kamu hizmetleri, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütülür. Kamu görevlilerinin nitelikleri, görevleri, yetkileri ve yükümlülükleri kanunla düzenlenir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4'üncü maddesi de bu ayrımı yapar. Kanuna göre memurlar, genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini yerine getirir. Yönetim ve denetim görevlerini yürütenler de memur statüsünde kabul edilir. Sözleşmeli personel ise belirli uzmanlık gerektiren ve istisnai nitelikteki hizmetlerde sözleşmeyle çalıştırılır.

Kanunun temel ilkelerinden biri liyakattir. Bu ilke, yükselme ve görevlendirmelerin objektif ölçütlere dayanmasını, kariyer sisteminin korunmasını ve memurlara eşit fırsat tanınmasını amaçlar.

Sözleşmeli personel memurlara amir olabilir mi?

KDK, idarenin geçici görevlendirmede belirli bir takdir yetkisi olduğunu kabul etti. Ancak bu yetkinin sınırsız olmadığını vurguladı. Yetki, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılmalıdır.

Kararda memurlarla amirleri arasında kanundan kaynaklanan hiyerarşik bir ilişki bulunduğu hatırlatıldı. Sözleşmeli veya işçi statüsündeki personelin memurlar üzerinde amirlik yetkisi kullanmasının "kamu personel sisteminin yapısına aykırı" olduğu belirtildi.

KDK'ya göre böyle bir görevlendirme kariyer ve liyakat ilkelerini zedeleyebilir. Kurumsal işleyiş, personel motivasyonu ve kariyer planlaması da bundan olumsuz etkilenebilir. Bu nedenle görevlendirmede yalnızca hizmet gerekleri değil, personelin hukuki statüsü de dikkate alınmalıdır.

Benzer durumdaki memurlar ne yapmalı?

KDK'nın değerlendirmesine göre, yönetim, koordinasyon ve denetim yetkisi içeren birim sorumluluğu görevleri öncelikle memurlar arasından karşılanmalıdır. Bunun şartı, aynı birimde uygun niteliklere sahip memur bulunmasıdır. Benzer bir durumda olan memurlar, önce görevlendirilen kişinin gerçekten yönetim ve denetim yetkisi kullanıp kullanmadığına bakmalıdır. Nöbet düzenleme, personeli denetleme ve koordinasyon gibi görevler bu yetkinin göstergesidir. Ardından birimde bu görevi üstlenebilecek nitelikte memur bulunup bulunmadığını değerlendirmelidir.

Bu kararda başvuran, görevlendirmeye karşı Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurdu. İdarenin takdir yetkisine dayanan görevlendirmelerde KDK, görevin niteliğini ve birimdeki personelin statüsünü birlikte inceledi.