Hafter'e yakın Libya meclisi de Türkiye ile deniz yetki anlaşmasını onayladı

Reuters'ın 20 Ekim 2026'da aktardığı habere göre, Libya'nın doğusundaki Temsilciler Meclisi, Türkiye ile imzalanan Akdeniz'de Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası'nı onayladı. Anlaşma 2019'da Trablus'taki hükümetle imzalanmış, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından da onaylanmıştı. Libya'daki doğu-batı bölünmesi nedeniyle ise yaklaşık yedi yıldır doğudaki yasama organının onayını bekliyordu.

Libya meclisinin onayı neden önemli?

Libya'da 2014'ten bu yana iki ayrı yönetim bulunuyor. Batıda başkent Trablus merkezli, Birleşmiş Milletler (BM) tarafından tanınan hükümet görev yapıyor. Doğuda ise Halife Hafter'e yakın Temsilciler Meclisi etkili.

Anlaşmayı imzalayan ve sahiplenen taraf Trablus yönetimiydi. Temsilciler Meclisi ise muhtıranın kendi onayından geçmediğini öne sürerek hukuken geçersiz olduğunu savunuyordu.

Bu onayla birlikte Libya'nın iki rakip siyasi merkezi de Türkiye ile yapılan deniz sınırlandırmasının arkasında durmuş oluyor. Anlaşmaya karşı çıkan ülkelerin "Libya meclisi onaylamadı" itirazı da bu şekilde zayıflıyor.

Türkiye-Libya deniz yetki anlaşması neyi kapsıyor?

Mutabakat muhtırası 27 Kasım 2019'da İstanbul'da, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile dönemin Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti Başkanı Fayiz es-Serrac arasında imzalandı. TBMM'nin onayının ardından muhtıra Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Anlaşmayla iki ülke arasında 18,6 millik bir sınır çizgisiyle kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge (MEB) sınırları belirlendi. Bu düzenleme, Türkiye'nin 2011'de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) ile yaptığı kıta sahanlığı anlaşmasından sonra bölgedeki ikinci deniz yetki sınırlandırması oldu.

BM, anlaşmayı 30 Eylül 2020'de BM Şartı'nın 102. maddesi uyarınca kayıtlarına geçirdi. Taraflar 3 Ekim 2022'de ek bir mutabakat imzaladı. Bu mutabakatla Türkiye'ye Libya karasularında ve kara alanlarında petrol ve doğal gaz arama hakkı tanındı.

Temsilciler Meclisi anlaşmaya neden karşı çıkıyordu?

Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih, anlaşmanın imzalanmasından kısa süre sonra Aralık 2019'da Atina'yı ziyaret etti. Ziyarette anlaşmayı geçersiz saydığını açıkladı ve Yunan yetkililerle birlikte muhtırayı etkisiz kılmak için çalışacağını söyledi.

Meclis Ocak 2020'de oy birliğiyle Türkiye ile imzalanan güvenlik ve deniz yetki anlaşmalarını reddetti. Aynı oturumda Türkiye ile ilişkilerin kesilmesi kararı da alındı.

Salih Aralık 2025'te de muhtıranın Libya devleti için bağlayıcı olmadığını yineledi. Bu tutumun Hafter ile koordineli şekilde belirlendiğini de belirtti.

Tutumdaki değişikliğe ne yol açtı?

Ankara ile doğu Libya arasındaki ilişkiler son iki yılda belirgin şekilde yumuşadı. Hafter ailesinin Türkiye ziyaretleri ve Türkiye ile Mısır arasındaki normalleşme, anlaşmanın önündeki engelleri azalttı. Temsilciler Meclisi Haziran 2025'te muhtırayı incelemek üzere teknik bir komite kurmuştu.

Belirleyici gelişme Ekim 2026'da yaşandı. Bingazi merkezli Temsilciler Meclisi, 6 Ekim'de 12 yıldır başkanlık yapan Akile Salih'in yerine Salihin Abdünnebi el-Ubeydi'yi seçti. Yeni başkan daha önce Libya-Türkiye Parlamentolar Arası Dostluk Komitesine başkanlık etmişti. Salih ise görevden alınma sürecinin hukuki geçerliliğine itiraz ediyor.

Libya basınına yansıyan haberlere göre Türk yetkililer, Hafter'in oğlu Saddam Hafter aracılığıyla yeni başkanın anlaşmayı onaylamak üzere oturum toplamasını istemişti.

Yunanistan ve Mısır anlaşmaya nasıl bakıyor?

Yunanistan, muhtıranın kendi MEB'ini ihlal ettiğini savunuyor. Mısır ise anlaşmayı tanımayacağını açıklamıştı. İki ülke 2020'de bu anlaşmaya karşı kendi aralarında bir deniz yetki alanı anlaşması imzalamıştı.

Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgo Yerapetritis, onay sürecini engellemek ya da ertelettirmek amacıyla Ekim 2026'da Bingazi'ye giderek Hafter ile görüştü.

Avrupa Birliği (AB) de Aralık 2019'dan bu yana aynı tutumu koruyor. AB'ye göre muhtıra üçüncü devletlerin egemenlik haklarını ihlal ediyor ve bu devletler için hukuki sonuç doğurmuyor.

Onaydan sonra Doğu Akdeniz'de ne değişecek?

Onay, Türkiye'nin bölgedeki sismik araştırma ve sondaj planlarını Libya içinde bir siyasi kriz yaratmadan sürdürebilmesinin önünü açıyor. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ile Libya Ulusal Petrol Kurumu, 25 Haziran 2025'te dört deniz sahasında jeolojik ve jeofizik araştırma yapılmasını öngören bir mutabakat imzalamıştı.

Girit'in güneyindeki sahalar ise yeni bir gerginlik başlığı olmaya aday. Libya, Ekim 2026'da Yunanistan'a gönderdiği notada, sınırları belirlenmemiş alanlardaki faaliyetlerin kendi kıta sahanlığını ihlal ettiğini bildirdi. Notada çalışmaların sürmesi halinde ikili müzakerelerin askıya alınabileceği uyarısı da yer aldı.