AYM: Davası süren PMYO öğrencisi okuldan atılamaz

Anayasa Mahkemesi (AYM) Genel Kurulu, hakkında devam eden bir kovuşturma nedeniyle polis meslek yüksekokulundan ilişiği kesilen öğrencinin eğitim hakkının ihlal edildiğine karar verdi. Mahkemeye göre ilişik kesmenin dayanağı olan 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanunu hükümleri belirli ve öngörülebilir değildi. E.K. başvurusunda (B. No: 2023/59815) karar 5 Mart 2026'da oy çokluğuyla verildi ve 22 Ekim 2026 tarihli, 33408 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı. AYM, başvurucuya net 50.000 TL manevi tazminat ödenmesine ve yeniden yargılama yapılmasına hükmetti.

Polis meslek yüksekokulu öğrencisinin ilişiği neden kesildi?

Öğrencinin ilişiği, hakkında dolandırıcılık suçundan bir ceza davası sürdüğü için kesildi. E.K., 2019-2020 eğitim öğretim yılında İstanbul Adile Sadullah Mermerci Polis Meslek Yüksekokuluna aday öğrenci olarak geçici kayıt yaptırmıştı.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında öğrenci hakkında iki yargılama tespit edildi. Bunlardan biri Kars İcra Ceza Mahkemesinde karşılıksız çek nedeniyle görülen davaydı. Diğeri ise Kayseri 3. Ağır Ceza Mahkemesinde bilişim sistemleri ve bankalar araç olarak kullanılarak dolandırıcılık suçundan yürütülen yargılamaydı.

Okul yönetimi, Polis Meslek Yüksekokulları Giriş Yönetmeliği'nin 8. maddesindeki şartın taşınmadığı sonucuna vardı. Bu madde, dolandırıcılık gibi suçlardan devam eden bir kovuşturma bulunmamasını şart koşuyordu. Bunun üzerine öğrencinin okulla ilişiği 16 Temmuz 2020'de kesildi.

İdare mahkemesi, istinaf ve Danıştay ilişik kesme işlemine nasıl baktı?

Yargı mercilerinin tamamı ilişik kesme işlemini hukuka uygun buldu. E.K., işlemin iptali için dava açtı. Dilekçesinde Kars'taki davadan beraat ettiğini, Kayseri'deki davanın ise sürdüğünü belirtti.

Öğrenci, hakkında kesinleşmiş bir mahkümiyet kararı olmadığını vurguladı. Bu nedenle işlemin masumiyet karinesini ihlal ettiğini ileri sürdü. Masumiyet karinesi, suçluluğu hükümle sabit olana kadar kimsenin suçlu sayılamaması anlamına geliyor.

Ankara 16. İdare Mahkemesi 29 Nisan 2021'de davayı reddetti. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi 30 Eylül 2021'de istinaf başvurusunu esastan reddetti. Danıştay Sekizinci Dairesi de 27 Nisan 2023'te kararı onadı.

Polis meslek yüksekokulu eğitimi Anayasa'nın 42. maddesindeki eğitim hakkı kapsamında mı?

AYM'ye göre polis meslek yüksekokulunda verilen eğitim, yükseköğretim kapsamında ve Anayasa'nın 42. maddesinin güvencesi altında. E.K., 23 Haziran 2023'te AYM'ye bireysel başvuruda bulunmuştu. Başvuru, Birinci Bölüm kararıyla Genel Kurulda incelendi.

Mahkeme, bu okulların polis memuru yetiştirmek için kurulmasının eğitimin niteliğini değiştirmediğini belirtti. AYM'ye göre okullarda ön lisans düzeyinde eğitim veriliyor. Kurumların özel kurallara tabi olması, buradaki eğitimin yükseköğretim sayılmasını engellemiyor.

AYM, eğitim hakkının ihlal edildiği iddiasını oy birliğiyle kabul edilebilir buldu. Mahkeme, öğrencinin güvenlik soruşturması sonucunda okuldan ilişiğinin kesilmesinin eğitim hakkına müdahale olduğunu tespit etti.

AYM'ye göre 4652 sayılı Kanun neden belirlilik ve öngörülebilirlik şartını karşılamadı?

AYM'ye göre kanun, öğrencilerde aranacak şartları belirlemeyi hiçbir çerçeve çizmeden tamamen yönetmeliğe bıraktı. Mahkeme, temel hakların ancak kanunla sınırlanabileceğini hatırlattı. Kanunun ayrıca belirli ve öngörülebilir olması gerekiyor; yani kişi hangi davranışın hangi sonucu doğuracağını önceden bilebilmeli.

Olay tarihinde yürürlükte olan 4652 sayılı Kanun'un 15. maddesinin altıncı fıkrası kısa bir hükümdü. Hükme göre "Akademiye alınacak öğrencilerin nitelikleri ile giriş esas ve şartları yönetmelikle belirlenir." Kanun'un 30. maddesi de bu konudaki düzenleme yetkisini İçişleri Bakanlığına veriyordu.

AYM'ye göre bu hükümler, yönetmelikte esas alınacak temel ilkeleri ve objektif kriterleri göstermiyor. Kararda, yetkinin bütünüyle idareye bırakılmasının "belirsiz ve keyfiliğe açık bir alan yaratmaktadır" denildi. Bu nedenle Mahkeme, müdahalenin kanunilik şartını karşılamadığına karar verdi.

AYM bu değerlendirmede iki önceki iptal kararına dayandı. Kanun'un 15. maddesinin altıncı fıkrası 23 Temmuz 2024'te, 30. maddesindeki ilgili bent ise 15 Ocak 2026'da iptal edilmişti.

Karşıoy yazan beş AYM üyesi ne dedi?

Üyeler İrfan Fidan, Muhterem İnce, Yılmaz Akçil, Ömer Çınar ve Metin Kıratlı, eğitim hakkının ihlal edilmediği görüşündeydi. Karşıoya göre 4652 sayılı Kanun'un 10. ve 30. maddeleri, okula alınacak öğrencilere ilişkin temel esasları belirliyor ve kanuni sınırları çiziyor. Üyeler, AYM'nin önceki bazı kararlarında ayrıntıların yönetmeliğe bırakılabileceğini kabul ettiğini hatırlattı. Yönetmelikle yapılan işlemlere karşı idari yargıda dava açılabileceğini de belirtti. Karşıoyda, öğrencinin okulla "ilişiğinin kesilmesinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmamaktadır" denildi.

Polis meslek yüksekokulundan ilişiği kesilen öğrenci okula dönecek mi?

AYM kararı, öğrencinin doğrudan okula döneceği anlamına gelmiyor; dosya yeniden yargılama için idare mahkemesine gönderildi. Kararın bir örneği Ankara 16. İdare Mahkemesine (E.2020/2029, K.2021/1023) gönderilecek. Mahkemeye göre ihlal doğrudan kanundan kaynaklansa da ilgili hükümler iptal edildiği için yeniden yargılamada hukuki yarar var.

Başvurucu 100.000 TL manevi tazminat istemişti. AYM, net 50.000 TL manevi tazminata hükmetti ve diğer tazminat taleplerini reddetti. Ayrıca 1.480,40 TL harç ve 40.000 TL vekalet ücretinden oluşan 41.480,40 TL yargılama gideri ödenecek.

Ödemeler, başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvurmasından itibaren dört ay içinde yapılacak. Kararın hüküm kısmında, Anayasa'nın 42. maddesinde güvence altına alınan "eğitim hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE" karar verildiği yer aldı.

AYM Genel Kurulunun polis meslek yüksekokulu öğrencisinin eğitim hakkı kararı