177 idarede işçilerin yıllık izinleri biriktirildi

Sayıştay Başkanlığı'nın 2025 yılına ilişkin belediye denetim raporlarında en sık tekrarlanan tespit, işçilerin yıllık ücretli izinlerinin kullandırılmaması. 431 raporun 177'sinde aynı bulgu yer aldı; bu, raporların yüzde 41'ine karşılık geliyor. Bulgu 14 büyükşehir belediyesi, 16 su ve kanalizasyon idaresi ile 30 belediye şirketini kapsıyor. Sayıştay, birikmenin Anayasa'nın 50'nci maddesindeki dinlenme hakkını ihlal ettiğini ve izinler ücrete dönüştüğünde idarelere öngörülemeyen mali yük getirdiğini belirtti.

Tek kalemde en çok tekrarlanan bulgu

Sayıştay'ın Ekim 2026'da yayımladığı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulan 2025 yılı raporları, belediyeler ve bağlı idareler kategorisinde 431 kamu idaresini kapsıyor. Bu raporlarda toplam 8.600'ü aşkın denetim bulgusu bulunuyor.

Bulguların karşılaştırılmasında, "İşçilerin Birikmiş Yıllık Ücretli İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmasına İlişkin Tedbirlerin Alınmaması" başlıklı tespitin 177 raporda yer aldığı görülüyor. Hiçbir başka bulgu bu kadar çok idarede tekrarlanmıyor.

Bulgunun yer aldığı 177 idarenin 147'si belediye ve bağlı idare, 30'u belediye şirketi. Listede İstanbul, Antalya, Aydın, Denizli, Eskişehir, Hatay, Kahramanmaraş, Kayseri, Kocaeli, Ordu, Sakarya, Samsun, Şanlıurfa ve Van büyükşehir belediyeleri bulunuyor.

Bir belediyede 238 bin gün kullanılmamış izin

Raporlardaki en yüksek birikim Elazığ Belediyesi'nde. Rapora göre kadrolu 37 işçinin toplam 14.390 gün, belediye şirketi üzerinden istihdam edilen 1.937 işçinin ise toplam 238.307 gün kullanılmamış yıllık izni var.

Şanlıurfa Eyyübiye Belediyesi'nde 967 şirket işçisi ile 5 kadrolu işçinin toplam 122.963 gün, Adana Su ve Kanalizasyon İdaresi'nde kadrolu ve şirket işçilerinin toplam 104.290 gün, İzmir Karşıyaka Belediyesi'nde ise toplam 44.000 gün kullanılmamış izni bulunuyor.

Sinop Belediyesi'nde birikim 27.889 gün, Mersin Silifke Belediyesi'nde 51 işçi için 15.996 gün, Balıkesir Edremit Belediyesi'nde birikmiş izni 100 günü geçen 59 kadrolu işçi için 11.689 gün. Antalya Büyükşehir Belediyesi'nde 114 kadrolu işçinin toplam 7.073 gün, Kiptaş İstanbul AŞ'de 5.911 gün, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi'nde 83 işçi için 4.890 gün izin birikmiş durumda.

Gün sayısı açıklanan raporlardaki toplamlar tek başına 666 bin günü aşıyor.

Kişi başına birikim 500 günü geçiyor

Bireysel rakamlar da yüksek. Rize Hemşin Belediyesi'nde bir işçinin 506 gün, Ordu Kabadüz Belediyesi'nde 6 işçinin 51 ile 486 gün arası, Ordu Korgan Belediyesi'nde 17 işçinin 62 ile 320 gün arası izni birikmiş.

Van Büyükşehir Belediyesi'nde 143 kadrolu işçiden 53'ünün 100 ile 300 gün arasında, 5'inin 301 ile 458 gün arasında kullanılmamış izni var. Sakarya Büyükşehir Belediyesi'nde 82 kadrolu işçiden 25'inin birikmiş izni 300 günü aşıyor. Mersin Yenişehir Belediyesi'nde bir personelin birikimi 500 günün üzerinde.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi raporunda kadrolu işçilerden 9 kişinin 200 günden fazla, 9 kişinin 150 ile 200 gün arasında, 28 kişinin 100 ile 150 gün arasında, 232 kişinin 50 ile 100 gün arasında, 115 kişinin de 30 ile 50 gün arasında kullanılmamış izni bulunduğu tespit edildi.

İzmir Bayraklı Belediyesi'nde doğrudan hizmet alımı kapsamındaki yardımcı ve güvenlik personelinden 134'ünün 100 gün ve üzeri, 278'inin 50 ile 100 gün arası birikmiş izni var. Zonguldak Belediyesi'nde 797 şirket işçisinden 678'inin geçmiş yıllardan devreden izni bulunuyor.

Tek idarede 71,9 milyon TL potansiyel yükümlülük

İzmir Karşıyaka Belediyesi raporunda Sayıştay, işçilerin emekli olması veya iş akitlerinin sona ermesi halinde idarenin ödemesi gereken izin ücreti miktarını 71.992.642,05 TL olarak hesapladı. Raporda bazı işçilerin 287 güne varan kullanılmamış izni bulunduğu, özellikle işe giriş yılı eski olan işçilerde ortalamanın yükseldiği belirtildi.

Birikimin faturası bazı idarelerde çıkmaya başladı. Sinop Belediyesi'nde 2025 yılı içinde izin karşılığı 9.844.568,82 TL ödeme yapıldı. Bitlis Belediyesi'nde emekli olan 15 işçiye 2.282 gün karşılığında 4.583.227,40 TL, Adana Çukurova Belediyesi'nde emekli olan 8 kadrolu işçiye 1.720 gün karşılığında 4.456.454,78 TL ödendi. Şanlıurfa Eyyübiye Belediyesi'nde 10 işçinin izni ücrete dönüştüğü için 2025 yılında 3.966.912,35 TL ödeme yapıldı.

İzin hakkından vazgeçilemiyor

Anayasa'nın "Çalışma şartları ve dinlenme hakkı" başlıklı 50'nci maddesi dinlenmeyi çalışanların hakkı olarak tanımlıyor. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53'üncü maddesine göre yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemiyor; 56'ncı madde iznin işveren tarafından sürekli biçimde verilmesini zorunlu kılıyor.

Kanun'un 59'uncu maddesi, iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı izin sürelerine ait ücretin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenmesini öngörüyor. Sayıştay'ın mali yük vurgusu buradan geliyor: ödeme son ücret üzerinden yapıldığı için birikim ertelendikçe maliyet artıyor.

Kanun'un 103'üncü maddesi, izni bölen veya kullandırmayan işveren ya da işveren vekiline bu durumdaki her işçi için idari para cezası verilmesini düzenliyor. Usul ve esaslar, 3 Mart 2004 tarihli ve 25391 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği'nde yer alıyor.

Tasarruf Genelgesi'nde açık hüküm var, birikim sürüyor

17 Mayıs 2024 tarihli ve 32549 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2024/7 sayılı Tasarruf Tedbirleri konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nin "Personel Giderleri" bölümü, 4857 sayılı Kanun kapsamında çalışan işçilerin yıl içinde hak kazandıkları yıllık ücretli izin sürelerinin aynı yıl içinde kullandırılmasını öngörüyor. Genelge, önceki yıllardan devreden izinler için de kullandırma yükümlülüğü getiriyor.

Buna karşın raporlar, genelgeden sonra da birikmenin sürdüğünü gösteriyor. Bulgunun 177 idarede tekrarlanması, sorunun münferit bir aksaklık değil yaygın bir uygulama olduğunu ortaya koyuyor.

İdarelerin cevabı: planlama yapılıyor

Raporlardaki kamu idaresi cevaplarında idarelerin büyük bölümü bulguya katıldı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi, işçilerin geçmiş yıllara ait izinlerinin kullandırılması için bildirimler yapıldığını ve 50 gün ve üzerinde izni bulunan işçi sayısının azaltıldığını bildirdi.

İSTAÇ İstanbul Çevre Yönetimi AŞ, 2025 yılı itibarıyla şirket içi planlama çerçevesinde biriken izinlerin kullandırılmaya başlandığını ifade etti. Metro İstanbul AŞ, izin planlamalarının hazırlandığını ve 2026 yılı sonuna kadar çalışanların hak ettikleri izinlerin tamamının kullandırılmasının hedeflendiğini belirtti. Kocaeli Su ve Kanalizasyon İdaresi, 2026 yılı içinde birikmiş izinlerin kullandırılmasının sağlanacağını bildirdi.

Sayıştay ise tüm raporlarda aynı sonuca vardı: izinlerin, mevzuata uygunluk ve idareye ek mali külfet getirmemesi amacıyla biriktirilmeden, zamanında ve düzenli olarak kullandırılması gerekiyor.

Çalışan ne yapabilir

İzinlerin ücrete dönüşmesi işçi açısından bir kazanç gibi görünse de Sayıştay bunun hakkın kullanılması anlamına gelmediğini vurguluyor. İzin hakkından feragat edilemiyor, işveren de kullandırma yükümlülüğünden kurtulamıyor.

Belediye ve şirket çalışanları bakımından pratik sonuç şu: birikmiş izinler için idareye yazılı başvuru yapılabiliyor ve izin planlaması talep edilebiliyor. İş akdinin sona ermesi halinde kullanılmayan izin ücretinin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenmesi gerekiyor.

Bulgunun yer aldığı 177 idare

Büyükşehir belediyeleri (14): Antalya, Aydın, Denizli, Eskişehir, Hatay, İstanbul, Kahramanmaraş, Kayseri, Kocaeli, Ordu, Sakarya, Samsun, Şanlıurfa, Van.

Su, kanalizasyon ve ulaşım idareleri (17): Adana, Ankara (ASKİ), Antalya (Su ve Atık Su İdaresi), Aydın, Denizli, Erzurum, İstanbul (İSKİ), Kahramanmaraş, Kayseri, Kocaeli (İSU), Mardin, Mersin, Samsun, Şanlıurfa, Trabzon (İçmesuyu ve Kanalizasyon İdaresi), Van su ve kanalizasyon idareleri ile İzmir Elektrik, Su, Havagazı, Otobüs ve Troleybüs Genel Müdürlüğü (ESHOT).

İlçe ve il belediyeleri (116): Adana Ceyhan, Adana Seyhan, Adana Çukurova, Afyonkarahisar Bayat, Afyonkarahisar Çay, Ankara Etimesgut, Ankara Gölbaşı, Ankara Keçiören, Ankara Pursaklar, Antalya Aksu, Antalya Konyaaltı, Antalya Manavgat, Antalya Muratpaşa, Antalya Serik, Aydın İncirliova, Aydın Kuşadası, Balıkesir Edremit, Bilecik, Bitlis, Bolu, Burdur Karamanlı, Burdur Tefenni, Burdur Yeşilova, Bursa Gemlik, Bursa İznik, Bursa Mudanya, Bursa Nilüfer, Bursa Yenişehir, Çankırı Çerkeş, Çorum, Denizli Çivril, Diyarbakır Kulp, Diyarbakır Lice, Diyarbakır Yenişehir, Düzce Cumayeri, Edirne Keşan, Elazığ, Elazığ Ağın, Elazığ Arıcak, Elazığ Baskil, Elazığ Keban, Erzurum Yakutiye, Eskişehir Mihalıççık, Giresun, İstanbul Arnavutköy, İstanbul Avcılar, İstanbul Beylikdüzü, İstanbul Büyükçekmece, İstanbul Esenler, İstanbul Gaziosmanpaşa, İstanbul Maltepe, İstanbul Silivri, İstanbul Sultanbeyli, İzmir Bayraklı, İzmir Foça, İzmir Güzelbahçe, İzmir Karşıyaka, İzmir Kınık, İzmir Menemen, İzmir Selçuk, İzmir Urla, Kahramanmaraş Andırın, Kahramanmaraş Çağlayancerit, Kahramanmaraş Ekinözü, Kahramanmaraş Göksun, Kahramanmaraş Nurhak, Kastamonu, Kastamonu Araç, Kastamonu Azdavay, Kastamonu Devrekani, Kastamonu Doğanyurt, Kastamonu Pınarbaşı, Kastamonu Şenpazar, Kastamonu Taşköprü, Kayseri Yeşilhisar, Kilis, Kocaeli Başiskele, Kocaeli Gebze, Konya Emirgazi, Konya Hadim, Kütahya Emet, Kütahya Simav, Malatya Yeşilyurt, Mersin Mezitli, Mersin Silifke, Mersin Yenişehir, Muğla Bodrum, Muğla Fethiye, Nevşehir, Nevşehir Ürgüp, Ordu Aybastı, Ordu Kabadüz, Ordu Korgan, Osmaniye, Rize Hemşin, Rize İkizdere, Rize Kalkandere, Sakarya Geyve, Samsun Havza, Samsun Kavak, Samsun Ladik, Samsun Terme, Samsun Yakakent, Sinop, Sivas Divriği, Sivas İmranlı, Sivas Suşehri, Sivas Zara, Şanlıurfa Eyyübiye, Şırnak, Trabzon Çarşıbaşı, Uşak, Van Çatak, Van Gevaş, Zonguldak, Zonguldak Karadeniz Ereğli.

Belediye şirketleri (30): Aldaş Altyapı AŞ, Anfa Ankara Altınpark Ltd. Şti., Antepe İnşaat AŞ, Aybel İnşaat AŞ, Balıkesir Toplu Taşıma AŞ, Bel-Las İnşaat Ltd. Şti., Bel-Pa Ankara AŞ, Belpaş Sakarya AŞ, Beltaş Denizli AŞ, Beltur AŞ, Bilecik Kayı Gıda AŞ, Düzce Belediyesi Turizm İşletmeleri AŞ, ESTRAM Hafif Raylı Sistemler AŞ, Etimkent Yapı Maden AŞ, İPA Stratejik Danışmanlık AŞ, İstanbul Ağaç Peyzaj AŞ, İstanbul Asfalt Fabrikaları AŞ, İstanbul Dijital Medya AŞ, İstanbul Kültür ve Sanat Ürünleri AŞ, İstanbul Şehir Hatları AŞ, İSTAÇ İstanbul Çevre Yönetimi AŞ, İzbeton İzmir AŞ, Kayseri İmar ve İnşaat AŞ, Kiptaş İstanbul AŞ, Konbeltaş Konya AŞ, Mabel Mamak AŞ, Metro İstanbul AŞ, Sinkent Sincan Ltd. Şti., Ulaşımpark Ulaştırma Hizmetleri AŞ, Urfa Ulaşım AŞ.