Resmi Gazete'de doğal sit alanları için 9 ilke kararı

Doğal sit alanlarında hangi işlem için Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararı aranacağı yeniden belirlendi. 3 Kasım 2026 tarihli ve 33419 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 151 ila 159 numaralı ilke kararları, bazı başvuruların komisyona gitmeden ilgili idarece sonuçlandırılmasının önünü açıyor. Rüzgar enerji santrali projelerinde ise 2017'den beri uygulanan türbin ve kurulu güç sınırı değiştirildi.

Dokuz ilke kararı 26 Ekim 2026 tarihli toplantıda alındı

İlke kararları, 18 Ekim 2011 tarihli ve 28088 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tabiat Varlıklarını Koruma Komisyonları Kuruluş ve Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik çerçevesinde belirleniyor. Yönetmelik, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye dayanıyor.

RES'te türbin sayısı 18'e indi, 50 MWm kurulu güç sınırı kaldırıldı

En somut değişiklik 157 numaralı kararda. Karar, 5 Ocak 2017 tarihli ve 98 sayılı "Doğal Sit Alanlarında Rüzgar Enerjisi Santralleri (RES) İlke Kararı"nda yer alan bir ifadeyi kaldırıyor.

Kaldırılan ifade şöyleydi: "türbin sayısı 20 adeti ve kurulu gücü 50 MWm'ı geçmemek kaydıyla Nitelikli Doğal Koruma Alanlarında".

Yeni düzenlemeyle nitelikli doğal koruma alanlarında türbin sayısı 18'i geçmeyen rüzgar enerji santrali projelerine izin verilebilecek. Kurulu güce ilişkin 50 MWm sınırı metinden çıkarıldı.

İzin, alanın kaynak değerleri ve ekolojik bütünlüğünün gözetilmesi, çevresel etkilerin önlenmesine veya en aza indirilmesine yönelik tedbirlerin yeterliliği ve projenin kamu yararı bakımından gerekliliği dikkate alınarak verilecek. Süreç, hazırlanacak koruma amaçlı imar planları doğrultusunda Bölge Komisyonu değerlendirmesine bağlı.

HES projelerinde üniversiteden ekosistem değerlendirme raporu şartı

158 ve 159 numaralı kararlar hidroelektrik santrali projelerini düzenliyor. İlki nitelikli doğal koruma alanlarını, ikincisi sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanlarını kapsıyor.

İki kararda da aynı şart aranıyor: üniversitelerin ilgili bölümlerine ekosistem değerlendirme raporu hazırlatılması. Raporun ilgili yatırımcı idarece uygun bulunması ve raporda yer alan hususların uygulanacağına dair taahhüt verilmesi gerekiyor.

Bu şartlar yerine getirildiğinde, Bölge Komisyonu değerlendirmesine göre hazırlanacak koruma amaçlı imar planları doğrultusunda HES projelerine izin verilebilecek.

158 numaralı kararın gerekçesinde Türkiye'nin Paris Anlaşması kapsamında 2053 yılını karbon nötr hedef yılı olarak belirlediği, enerji arz güvenliği ve dışa bağımlılığın azaltılmasının kamu yararı bakımından önem taşıdığı belirtiliyor.

Teknik altyapı bakımı ve sportif parkur için komisyon kararı aranmayacak

151 numaralı karar, mevcut teknik altyapı tesislerini kapsıyor. Kesin korunacak hassas alan statüsü dışındaki doğal sit statülerinde, projesi daha önce ilgili Bölge Komisyonu ya da mülga Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunca uygun görülerek imalatı tamamlanan tesisler bu kapsamda.

Bu tesislere yönelik asgari düzeyde bakım, onarım, iyileştirme ve izin süresi uzatımı talepleri, tekrar Bölge Komisyonu kararı alınmasına gerek olmaksızın ilgili idarelerce sonuçlandırılabilecek. Şartlar şöyle: doğal sit statüsünün değişmemesi, tesislere ilave bir hat, yapı ya da benzeri yeni bir düzenleme yapılmaması, önceki komisyon kararındaki diğer detaylara aykırılık bulunmaması ve işlemler öncesinde ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü görüşünün alınması.

154 numaralı karar da benzer bir kolaylık getiriyor. Kesin korunacak hassas alanlar hariç doğal sit alanlarında, Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği kapsamında yapılacak parkur ilanı, herhangi bir fiziki veya inşai müdahale içermemesi ve öncesinde İl Müdürlüğü görüşünün alınması kaydıyla, Bölge Komisyonu kararı olmadan ilgili idaresince gerçekleştirilebilecek.

Parkur ilanından sonra kurulacak malzeme deposu, güvenlik kulübesi ve tabela gibi her türlü fiziki müdahale ise Bölge Komisyonu değerlendirmesine tabi olacak.

Mera vasıflı alanlarda otlatma ve tarımsal ağaç dikimi

152 numaralı karar, doğal sit alanları içinde sit tescilinden önce de mera vasfı taşıyan ve yöre halkınca uzun yıllardır geleneksel olarak kullanılan alanları düzenliyor.

Otlatmanın alanın ekolojik özelliklerine zarar vermeyeceğinin ilgili idarece hazırlanacak veya hazırlatılacak teknik bir raporla ortaya konulması gerekiyor. Alanın kaynak değeri ile koruma-kullanma dengesinin gözetilmesi kaydıyla Bölge Komisyonu değerlendirmesi sonucunda otlatmaya izin verilebilecek.

Teknik rapora veya Bölge Komisyonunca belirtilen hususlara aykırılık tespit edilirse, yeniden Bölge Komisyonu kararı alınıncaya kadar faaliyetler İl Müdürlüğü denetiminde durdurulacak.

153 numaralı karar ise ağaç dikimini düzenliyor. Kesin korunacak hassas alanlar ve I. derece doğal sit alanları hariç olmak üzere, doğal sit alanı içinde olup yürürlükteki mekansal planlarda tarım lejantında kalan alanlarda ağaç dikimi için Bölge Komisyonu kararı aranmayacak.

Bunun üç şartı var: uygulama sırasında iş makinesi kullanılmaması, topografyanın bozulmaması ve dikimin yörenin doğal bitki örtüsüne uygun olması. Ağaç dikimi sonrasında sondaj yapılması, kuyu açılması, sulama sistemi kurulması ve tel çit ya da duvar yapımı gibi fiziki müdahaleler Bölge Komisyonunca değerlendirilecek.

Şehitlik, mezarlık ve teleferik hatlarına izin şartları

156 numaralı karar, nitelikli doğal koruma alanlarında şehitlik veya mezarlık alanlarını kapsıyor. İzin için, yer seçimi açısından alternatif başka bir alan bulunmadığının ilgili idarelerce gerekçelendirilmesi isteniyor.

Ayrıca alanın toplam yüzölçümü ve defin kapasitesi ile yapılabilecek yapı ve tesislere ait tür, büyüklük ve yapılaşma sınırlarının koruma amaçlı imar planı ya da geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları doğrultusunda belirlenmesi gerekiyor.

155 numaralı karar, kısmen veya tamamı doğal sit alanı sınırı içinde kalan teleferik ve telesiyej gibi ulaşım amaçlı havai hatları düzenliyor. Faaliyetin özelliği, alanın coğrafi yapısı ve kamu yararı gereği başka güzergahtan geçirilmesi mümkün olmayan hatlar ile bu hatların yapımı için zorunlu imalatlar kapsamda.

Bu hatlara, koruma amaçlı imar planı hazırlanması ya da geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları belirlenmesi kaydıyla Bölge Komisyonu değerlendirmesine göre izin verilebilecek.

İlke kararlarına uymak kamu kurumları için zorunlu

Yönetmeliğe göre Bölge Komisyonları, görevlerini kanun ve ilgili mevzuat ile Merkez Komisyonunun ilke kararları doğrultusunda yürütüyor.

Yönetmeliğin 15. maddesi, onaylanan kararlara kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerin uymak zorunda olduğunu düzenliyor. Aynı madde, Merkez Komisyonunun ilke kararlarının Resmi Gazete'de yayımlanacağını belirtiyor.

Dokuz kararın hiçbirinde ayrı bir yürürlük maddesi bulunmuyor. Kararlar 3 Kasım 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı.