ABD'de Demokratlar Temsilciler Meclisi ve Senato'yu kazandı

ABD'de Başkan Donald Trump'ın görev süresinin son iki yılını belirleyecek seçimlerden Cumhuriyetçiler yenilgiyle çıktı. CBS News, NBC News ve CNN, Demokratların Kongre'nin iki kanadını da kazanacağını öngördü. NBC'ye göre yeni çoğunluk ocakta göreve başlayacak.

Temsilciler Meclisi'nde (Kongre) tablo nasıl?

Seçim öncesinde Temsilciler Meclisi'nde Cumhuriyetçilerin 218, Demokratların 214 sandalyesi vardı. Çoğunluk için 218 sandalye gerekiyor.

NBC News, Demokratların yaklaşık 255 sandalyeye ulaşacağını tahmin ediyor. CNBC ve MS NOW ise en az 235 sandalye öngörüyor. Sayım sürdüğü için bu rakamlar değişebilir.

NBC, kazanılan koltukların çoğunun Trump'ın 2024'te önde bitirdiği bölgelerde olduğunu aktardı.

Senato'da hangi koltuklar el değiştirdi?

Seçimden önce Senato'da Cumhuriyetçilerin 53, Demokratların 47 sandalyesi bulunuyordu. Başkan Yardımcısı JD Vance'in eşitliği bozan oyu nedeniyle Demokratların en az 51 sandalyeye ulaşması gerekiyordu. CBS, Senato öngörüsünü ABD doğu saatiyle 23.30'u kısa süre geçe, yani Türkiye saatiyle 4 Kasım sabahı 07.30 sıralarında açıkladı.

Demokratlar Kuzey Carolina, Güney Carolina, Teksas, Ohio, Iowa ve Kansas'ta Cumhuriyetçilerden koltuk aldı. Kuzey Carolina'da Roy Cooper, Michael Whatley'i yendi. Güney Carolina'da Annie Andrews, Senatör Darline Graham'ı geride bıraktı. Iowa'da Josh Turek, Ashley Hinson'ı yendi.

Ohio'da eski senatör Sherrod Brown Jon Husted'ı yenerek Senato'ya döndü. Teksas'ta James Talarico kazandı. Kansas'ta ise Adam Hamilton, Büyük Buhran'dan bu yana eyaletin ilk Demokrat senatörü oldu. Teksas, 1988'den beri Demokrat bir senatör seçmemişti.

Demokratlar savundukları yarışlarda da başarılı oldu. Georgia'da Jon Ossoff yeniden seçildi. New Hampshire'da Chris Pappas eski Cumhuriyetçi senatör John Sununu'yu yendi. Cumhuriyetçilerin kazandığı yarışlardan biri Florida oldu: NBC'ye göre Senatör Ashley Moody, Demokrat Angie Nixon'ı az farkla geçti.

Hangi yarışlar henüz sonuçlanmadı?

NBC'nin Türkiye saatiyle 4 Kasım sabahı yayımladığı tabloda dokuz Senato yarışı henüz açıklanmamış görünüyordu. Oyların yaklaşık yarısının sayıldığı Maine'de Troy Jackson yüzde 50,9, Senatör Susan Collins yüzde 49,0 oy aldı.

Michigan'da oyların yüzde 40,2'si sayıldığında Abdul El-Sayed yüzde 50,8, Mike Rogers yüzde 47,3'teydi. Alaska'da aynı tabloda sayılmış oy görünmüyordu.

Trump ve Demokratlar ne dedi?

Trump, New York Times'a verdiği demeçte "Sonuçları kabul etmeye kesinlikle hazırım" dedi. Demokratlarla çalışacaklarını belirten Trump, Cumhuriyetçilerin yenilgisini kendi adının oy pusulasında olmamasına bağladı. Trump'ın gerektiğinde veto yetkisini kullanacağını söylediği de aktarıldı.

Temsilciler Meclisi Azınlık Lideri Hakeem Jeffries, sonuçları değerlendirirken "Bu bir değişim seçimi" ifadesini kullandı. Jeffries'in, Genel Kurul oylamasını kazanması halinde ABD tarihinin ilk siyahi Temsilciler Meclisi Başkanı olması bekleniyor.

Seçmeni ne etkiledi?

NBC'nin sandık çıkış anketinde Trump'ın görev performansını onaylamayanların oranı yüzde 62 çıktı. Aynı ankete göre Latin kökenli seçmen 2024'teki eğiliminden dönerek yeniden Demokratlara yaklaştı.

Geçim sıkıntısı ve İran savaşı da kampanyanın öne çıkan başlıkları oldu. GasBuddy verilerine göre galon başına benzin fiyatı seçim günü 4,11 dolara ulaştı; bu, seçim günleri için kaydedilen en yüksek ortalama oldu. Gallup'un ekimde yayımlanan anketinde kayıtlı seçmenlerin yüzde 47'si İran savaşını oy tercihi için son derece önemli bulduğunu söyledi.

Yeni Kongre'de neler değişecek?

Demokratlar Temsilciler Meclisi komisyonlarının yönetimini alacak; böylece celp yetkisi kazanacak ve Trump yönetimine ilişkin soruşturma başlatabilecek. Senato çoğunluğu da Trump'ın adaylarını engelleme imkanı verecek.

Jeffries, ilk 100 saat içinde Genel Kurula getirmeyi planladığı tasarıları açıklamıştı. Bunlar arasında sağlık sigortası primi desteklerinin yeniden başlatılması, Medicaid kesintilerinin geri alınması, gümrük tarifelerinin sonlandırılması ve İran savaşı için Kongre onayı şartı yer alıyor.

Demokratların yetkisinin de sınırları var. Cumhuriyetçiler azınlıkta kalsalar bile Senato'da yasaları uzun görüşme yöntemiyle (filibuster) tıkayabilecek. Vetonun aşılması için iki kanatta da üçte iki çoğunluk gerekiyor.

Azil konusunda ise Jeffries, herhangi bir seçeneği ne kesinleştirdiklerini ne de dışladıklarını söylemişti. Senato'da azil kararı için gereken üçte iki çoğunluğa ulaşılması beklenmiyor.