BYD Aracı Olanlar Dikkat!

Brezilya, Çin merkezli elektrikli araç üreticisi BYD hakkında dikkat çeken bir adım attı. Şirket, çalışanlarını kölelik benzeri koşullarda çalıştıran işverenlerin yer aldığı kara listeye eklendi. Kararın arkasında ise 2024 yılında gündeme gelen ve Çinli işçilerin insan ticaretiyle bağlantılı biçimde istismar edildiği iddiaları var.

Geçen yıl ortaya saçılan bilgiler, olayın boyutunu daha da ağırlaştırmıştı. Bazı işçilerin silah zoruyla tutulduğu yönündeki iddialar, kamuoyunda büyük tepki çekmişti.

KARA LİSTENİN ETKİSİ NE OLACAK?

 

Brezilya Çalışma Bakanlığı'nın yayımladığı bu liste, özellikle BYD açısından sembolik olmaktan çok daha fazlasını ifade ediyor. Çünkü Brezilya, şirketin Çin dışındaki en büyük pazarlarından biri. Bu nedenle alınan kararın, BYD'nin ülkedeki itibarı üzerinde ciddi bir baskı yaratması bekleniyor.

Kara listeye giren şirketlerin bazı kamu ve özel banka kredilerine erişimi de kısıtlanıyor. Yani mesele yalnızca imaj kaybı değil, finansman tarafında da şirketin önüne yeni engeller çıkabilir. Buna rağmen kararın, BYD'nin ülkedeki mevcut otomobil fabrikasının faaliyetlerini doğrudan durdurmadığı belirtiliyor.

SKANDALIN MERKEZİNDE 163 İŞÇİ VAR

 

Olayın merkezinde,BYD'nin Brezilya'daki fabrika inşaatında çalıştırılan 163 Çinli işçi bulunuyor. Bu işçilerin doğrudan BYD tarafından değil, Jinjiang Group adlı taşeron firma üzerinden istihdam edildiği ifade ediliyor

Taşeron firma iddiaları reddediyor. BYD ise daha önce yaptığı açıklamada, ihlallerden ancak Kasım ayı sonunda Brezilya basınında çıkan haberlerin ardından haberdar olduğunu savunmuştu. Ancak Brezilyalı yetkililer bu savunmaya çok da sıcak bakmıyor. Onlara göre taşeron kullanılmış olsa bile nihai sorumluluk BYD'de. Şirketin, işçilerin hangi koşullarda çalıştığını denetlemekle yükümlü olduğu açıkça vurgulanıyor.

PASAPORTLAR TOPLANDI, MAAŞLAR ÇİN'E GÖNDERİLDİ

 

Reuters'ın incelediği iş sözleşmeleri, tablonun ne kadar ağır olduğunu ortaya koyuyor. Belgelerde, Çinli işçilerin işe başlarken pasaportlarını işverene teslim etmek zorunda bırakıldığı görülüyor. Üstelik maaşlarının büyük bölümünün doğrudan Çin'e gönderildiği, buna ek olarak yaklaşık 900 dolar tutarında depozito ödedikleri de belirtiliyor.
 

Daha da dikkat çekici olan şu: Bu depozitonun işçilere ancak altı aylık çalışma süresi tamamlandıktan sonra geri verildiği ifade ediliyor. Açıkçası bu şartlar, işçilerin işverene bağımlı hale getirildiği yönündeki iddiaları daha da güçlendiriyor

"İNSANLIK DIŞI" YAŞAM KOŞULLARI İDDİASI

Brezilyalı iş müfettişlerinin yaptığı baskınlarda ortaya çıkan manzara ise oldukça çarpıcıydı. Denetim raporlarına göre 31 işçi tek bir evde kalıyordu ve yalnızca bir banyoyu paylaşıyordu. Bazı alanlarda yatak bile yoktu. Yiyeceklerin ise kişisel eşyalarla birlikte doğrudan zeminde tutulduğu tespit edildi.

 

Yetkililer bu koşulları net bir ifadeyle "insanlık dışı" olarak tanımladı. Doğrusu, bu tanım bile yaşananların ağırlığını anlatmaya yetiyor.

FABRİKA AÇILDI, ÜRETİM SÜRDÜ

 

Uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandıran olay, Çin'de de tepkiyle karşılanmıştı. Skandal, BYD'nin Brezilya'daki fabrika inşaatında aylar süren gecikmelere yol açtı. Yine de şirket operasyonlarını tamamen durdurmadı.

BYD, kriz sonrasında toparlanma mesajı vermeye çalıştı ve Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva'nın katıldığı bir törenle Ekim ayında fabrikanın açılışını gerçekleştirdi. 1 milyar dolara kurulan tesiste açılıştan bu yana 25 binden fazla araç üretilmiş olması da şirketin sahadaki faaliyetlerini sürdürdüğünü gösteriyor.
 

Ama son karar, BYD'nin Brezilya'daki uzun vadeli planları açısından yeni soru işaretlerini beraberinde getirmiş durumda.

LİSTEDEN ÇIKMANIN YOLU VAR AMA KOLAY DEĞİL

Brezilya'daki uygulamaya göre şirketler, işçi hakları ihlallerini telafi etmeyi ve çalışma koşullarını düzeltmeyi taahhüt eden anlaşmalar imzalayarak kara listeye girmekten kaçınabiliyor. Ancak listeye giren firmalar için süreç daha zor ilerliyor.

Şirketler, mahkeme kararıyla listeden çıkarılmadıkları sürece en az iki yıl boyunca bu statüde kalıyor. Yani BYD için sadece bugünü değil, önümüzdeki dönemi de etkileyecek zorlu bir süreç başlamış görünüyor.