KDK Açıkladı, sağlık sorunları nedeniyle açık öğretim lisesine geçiş yapan öğrencinin bursu kesilir mi?

Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 05/03/2026 tarih ve 2026/3568-S.26.5141 sayılı kararında aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir.

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, oğlu ..'nın hazırlık, 9. ve 10. Sınıf eğitimlerine Sosyal Bilimler Lisesinde devam ettiğini, bu okulun evlerine uzak olduğunu, 11. sınıfın ilk döneminde daha yakın konumda olan Anadolu Lisesine devam ettiğini, akabinde sık enfeksiyon gibi sağlık gerekçesi ile açık liseye almak zorunda kaldığını, bu gerekçe ile bursunun kesildiğini, sağlık sebebiyle mecburen açık liseye geçmiş olmasının burs desteğini kaybetmemesi gerektiği kanaatinde olduğunu, yönetmelikte bu özel durum için bir istisna bulunmadığını, bu durumun eşitlik ve hakkaniyet ilkesine aykırı olduğunu belirterek bursun devam ettirilmesini, geriye dönük burslarının ödenmesini, benzer mağduriyetlerin giderilmesi için gerekli inceleme ve düzenlemelerin yapılamasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğünün sayılı yazısında, öğrencinin 25 Nisan 2021 tarihinde sınava girdiğini, Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Resmi Okullarda Yatılılık, Bursluluk, Sosyal Yardımlar ve Okul Pansiyonları Yönetmeliğinin 22. Maddesinin 2. Bendi kapsamında 01/10/2025 tarihi itibari ile burs almaya başladığını,

3. İlgili yönetmeliğin 18. maddesinin 5.

Fıkrasının (d) bendi kapsamında açık öğretim kurumlarına geçiş yaptığı gerekçesiyle öğrencinin bursunun otomatik olarak kesildiğini,

4. Öğrencinin bursu kazandığı tarihte Ankara İli İlçesi Sosyal Bilimler Lisesi öğrencisi, akabinde ise Ankara İli İlçesi Anadolu Lisesi öğrencisi olduğunu,

5. Şikayete konu işlemin mevzuatla düzenlenen hükümlere göre yapıldığını, ilgili yönetmeliğin "Bursluluktan parasız yatılılığa, parasız yatılılıktan bursluluğa geçişler" başlıklı 16. maddesinin 1. Fıkrası ve 4. fıkrası hükümleri gereğince işlem tesis edilmediğini, özellikleri belirtilen raporun alınarak gerekli başvurunun okul müdürlüğüne yapılmadığını belirtmektedir.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

11. Başvuran, sağlık sorunu gerekçesiyle açık öğretim lisesinde eğitimine devam eden öğrencinin bursunun kesilmesine itiraz etmekteyken ilgili idare işlemin mevzuat hükümleri doğrultusunda yapıldığını belirtmektedir.

12. Yapılan bir çalışmada üniversite sınavına katılan açık öğretim lisesi kaynaklı öğrenci sayısındaki artışın genel öğrenci sayısındaki artışla izah edilemeyeceği, bu durumun, örgün eğitim çağındaki öğrencilerin okullarını terk ederek açık öğretim liselerine yöneldiklerine dair önemli bir gösterge olarak kabul edilebileceği, açık öğretim lisesinin özellikle üniversite sınavına hazırlanan öğrenciler için stratejik bir manevra alanı olarak görüldüğü, bu yoğun geçişin, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından önüne geçilmesi gereken bir durum olarak görüldüğü, farklı iki eğitim modeli olan örgün eğitim ve açık öğretim lisesinin kendine özgü üstün ve zayıf yönleri bulunduğu vurgulanmıştır (Örgün eğitimden açık öğretim lisesine stratejik geçiş: Öğrenci ve veli algıları üzerine bir durum çalışması, Dr. Uğur ÖZALP, Dr. Rıza AKKAYA, Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi-AUAd 2026, Cilt 12, Sayı 1, 53-111 (ISSN 2149-2360, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5542028)

13. Yine gerek velilerin gerekse öğrencilerin açık liseye geçişi düşünme sebeplerinin temelinde merkezi üniversite sınavına daha iyi hazırlanma isteği yattığı belirtilmektedir (Örgün öğretimden açık liseye geçiş nedenleri: Bir durum çalışması, Ertuğ CAN, Alper SAKALLI, Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi-AUAd 2023, Cilt 9, Sayı 1, 194-237 (ISSN 2149-2360, https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2811265)

14. Somut olayda ise açık öğretim lisesine geçiş gerekçesi olarak sağlık durumu ön plana çıkmaktadır. Başvuran tarafından gönderilen Hacattepe Üniversitesinin 09.03.2017 tarihli yazısında öğrenci hakkında 'Göz malign neoplazmı' tanısı konulduğu ve öğrencinin pediatrik onkoloji ve göz hastalıkları birimlerinde periyodik olarak muayenelerinin devam ettiği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte veli tarafından Ankara İli İlçesi Sosyal Bilimler Lisesi için okula ulaşım zorluğu, öğrencinin dayanaklılık durumu ve işyerine yakınlığı nedenleriyle Ankara İli İlçesi Anadolu Lisesi'ne geçiş yapmalarına rağmen örgün eğitimin sürekliliğini sağlayamadıklarını vurgulanmaktadır.

15. Anayasamıza göre temel hak ve hürriyetlerin, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği, 2684 sayılı İlköğretim ve Ortaöğretimde Parasız Yatılı veya Burslu Öğrenci Okutma ve Bunlara Yapılacak Sosyal Yardımlara İlişkin Kanunun 'Parasız yatılı veya burslu öğrenciliğin sona ermesi' başlıklı 11'inci maddesinde açık öğretim lisesine geçişin burslu okuma hakkını sona erdiren neden olarak düzenlenmediği, bununla birlikte beş durumun sınırlı olarak sayıldığı, kanuni düzenlemenin genel ilkeleri ortaya koyan veya çerçeve çizen bir düzenleme olmadığı ve sınırlı olarak sayılma durumu dikkate alındığında ilgili Kanunun 'Yönetmelik' başlıklı 14'üncü maddesinde düzenlenen parasız yatılı veya burslu öğrenciliğin sona ermesine ilişkin hususların yönetmelikle düzenleneceği hükmüne dayanılarak uygulamanın genişletilemeyeceği,

16. Kaldı ki Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Resmi Okullarda Yatılılık, Bursluluk, Sosyal Yardımlar ve Okul Pansiyonları Yönetmeliğinin 'Bursun devamı ve kesilmesi' başlıklı 18'inci maddesinin 06.06.2024 tarih ve 32568 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 8625 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 14. Maddesiyle değiştirildiği, değişiklik öncesi de açık öğretim lisesine geçişin burs kesilmesine engel durumlardan sayılmadığı, yapılan değişikliğin arka planında yukarıda yer verilen açık öğretim liselerine yoğun geçişin olduğu değerlendirilmektedir.

17. Kamu Denetçiliği Kurumu, Anayasa Mahkemesi kararlarına atıf yaparak verilen disiplin cezası nedeniyle eğitim hakkına yapılan müdahalenin sadece bir yönetmelik hükmüne dayandığı, dolayısıyla ortaöğretim öğrencilerinin hangi somut fiil ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını yeterli açıklıkta ve kesinlikte öngörebilmelerine imkan tanıyan bir kanun hükmünün bulunmadığı ve bu itibarla, başvurucunun eğitim hakkına yapılan müdahalenin kanuni dayanağının olmadığı sonucuna ulaşmış ve Anayasa'nın 42'nci maddesinde güvence altına alınan eğitim hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir (2025/7165 sayılı ve 02/10/2025 tarihli Tavsiye Kararı).

18. Kurumumuzca yapılan değerlendirmede, açık öğretim lisesinin de bir uzaktan eğitim modeli olduğu, başvuranın eğitimine devam ettiği, burs alma şartlarını taşıyan başvuranın açık öğretim lisesine geçtiği gerekçesi ile bursunun kesilmesinin üst normlara aykırılık taşıdığı ve hukuka aykırı olduğu tespit edilmiştir.

VII. KARAR

-Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,

-Sağlık sorunları gerekçesi ile açık öğretim lisesine geçiş yapan öğrencinin bursunun devam etmesi ve benzer mağduriyetlerin yaşanmaması için mevzuat hükümlerinin uyumlaştırılması hususunda MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

-6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ilgili idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

-Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine,

-Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Bu bilgiler haricinde hukuki gerekçeler ve mevzuat yönünden konuyu detaylı olarak inceleyen Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 05/03/2026 tarih ve 2026/3568-S.26.5141 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için tıklayınız.

Ahmet KANDEMİR