Gazi personel 3 Aralık Engelliler Günü'nde idari izin kullanabilir mi? KDK'dan emsal karar

Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), vazife malulü (gazi) olarak görev yapan ve yüzde 16 engel oranına sahip polis memurunun 3 Aralık Dünya Engelliler Günü'nde idari izinli sayılma talebinin reddedilmesini hukuka uygun buldu. Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca imzasıyla verilen 10 Haziran 2026 tarihli kararda, engelli bireylere tanınan haklardan yararlanabilmek için yüzde 40 engel oranı şartının arandığı vurgulanarak başvuru reddedildi.

Vazife malulü polis engelliler günü izni talep etti

Gaziantep İl Emniyet Müdürlüğünde Vazife Malulü İdari Polis olarak görev yapan başvuran, 13 Haziran 1996 tarihinde Motorize Yunus Ekibinde görevliyken geçirdiği trafik kazasında yaralandı. 30 Eylül 2021 tarihli kurum sağlık kurulu raporuyla maluliyetinin sürekli olduğuna ve 1053 sayılı Nizamnameye göre derecesinin 6 olduğuna karar verildi; 19 Eylül 2023 tarihli Bakanlık Oluru ile de görevi ile ilişiği kesilmeden vazife malulü statüsünde çalışmaya devam etti.

Başvuran, 6. derece engelli vazife malulü gazi olduğunu belirterek 3 Aralık 2025 tarihinde, 2002/58 sayılı Başbakanlık Genelgesi uyarınca Dünya Engelliler Günü'nde izin kullanmak için müdürlüğe dilekçe verdi. İdare ise EGM'nin 2012/104 sayılı genelgesi çerçevesinde gerekli engelli onayının bulunmadığını, bu nedenle PBS Net sisteminde "Engelli Bilgisi" sekmesi olmadığını belirterek izin kullandırmadı; ancak engel raporuna istinaden "engelli" statüsü alması halinde durumunun yeniden değerlendirilebileceğini bildirdi. Bunun üzerine başvuran 22 Aralık 2025'te KDK'ya başvurdu.

Engelliler günü idari izni için engelli kadrosu şartı yok

KDK kararında, engelli kamu personelinin 10-16 Mayıs Haftasının ilk günü ile 3 Aralık tarihlerinde izinli sayılmasını düzenleyen 2002/58 sayılı Genelge'de "idari izinli sayılacaktır" ifadesiyle idareye takdir yetkisi tanınmadığı belirtildi. KDK'ya göre bu haktan yararlanmak için personelin "engelli memur kadrosunda" istihdam edilmesi şart değil; mevzuata göre engelli kabul edilen tüm kamu personeli bu haktan yararlanabiliyor.

Kararda ayrıca, gazilerin 19 Eylül Gaziler Günü'nde idari izinli sayılmasını öngören 2005/27 sayılı Genelge'ye de değinilerek, bu düzenlemelerin Anayasa'nın 10 ve 61'inci maddelerinde öngörülen sosyal devlet ve pozitif ayrımcılık ilkelerinin somut bir görünümü olduğu ifade edildi. Nitekim Gaziantep'te 19 Eylül Gaziler Günü'nde vazife malulü 36 personelin tamamına, 3 Aralık'ta ise engelli statüsündeki personele idari izin kullandırıldığı idarece bildirildi.

İdari izin için yüzde 40 engel oranı aranıyor

KDK, idari izin hakkından yararlanacak "engelli" kavramının kapsamını mevzuat çerçevesinde inceledi. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun'daki tanıma karşın, her engel oranının veya engel durumunun hukuken aynı statü ve hakkı doğurmadığı vurgulandı. Engelli Bireylere Kimlik Kartı Verilmesine ve Ulusal Engelli Veri Sistemi Oluşturulmasına Dair Yönetmelik'e göre, erişkinlerde sağlık kurulu raporuna göre engel oranı en az yüzde 40 olan bireylere engelli kimlik kartı veriliyor ve mevzuatta münhasıran engelli bireylere sağlanan hak ve hizmetlerden bu kişiler yararlanabiliyor.

KDK'ya göre, 2002/58 sayılı Genelge kapsamındaki idari izin hakkından herhangi bir engel oranına sahip tüm personel değil, yalnızca yönetmelik şartlarını taşıyan veya engelli kimlik kartı alabilecek hukuki statüdeki personel yararlanabilir. Kararda, fonksiyon kayıpları ile kronik rahatsızlıkların da belirli bir engel oranına tekabül edebildiği dikkate alındığında, her engel oranına sahip bireyin atama veya idari izin gibi muafiyet ve hakların tamamından yararlandırılmasının ölçülülük ilkesine ve hakkaniyete aykırılık teşkil edeceği vurgulandı.

Vazife malullüğü ile engellilik farklı hukuki rejimlere tabi

Kararın en dikkat çeken değerlendirmesi, gazilik statüsü ile engellilik statüsünün ayrımına ilişkin oldu. KDK, vazife malullüğü statüsü ile engelli bireylere tanınan haklardan yararlanma koşullarının birbirinden farklı hukuki rejimlere tabi olduğunu belirtti. Buna göre başvurucunun vazife malulü olması, kendiliğinden 3 Aralık Dünya Engelliler Günü kapsamında verilen idari izin hakkını doğurmuyor.

Başvuranın ÖTV'den muaf özel tertibatlı engelli aracı ve engelli araç kartı bulunması da KDK tarafından engelli olarak kabul edilmesi için yeterli görülmedi. Somut olayda başvuranın 17 Haziran 2025 tarihli Engellilik Sağlık Kurulu Raporuna göre yüzde 16 engel oranına sahip olduğu tespit edildi; bu oran, engelli bireylere özgü haklardan yararlanmak için aranan yüzde 40 şartını karşılamıyor.

KDK başvuruyu reddetti, yargı yolu açık

KDK; 19 Eylül Gaziler Günü'nde idari izin kullandırılan başvuranın, yüzde 16 engel oranıyla 3 Aralık Dünya Engelliler Günü'nde idari izinli sayılma şartlarını taşımadığını belirterek, idarenin ret işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna vardı ve Kamu Denetçisi Fatma Benli Yalçın'ın önerisi doğrultusunda başvurunun reddine karar verdi.

Kararda, 6328 sayılı Kanun'un 21'inci maddesi uyarınca ret kararının tebliğinden itibaren, idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan sürenin kaldığı yerden işlemeye devam edeceği ve yetkili mahkemelerde yargı yolunun açık olduğu da hatırlatıldı. Karar, başvurana ve Gaziantep Valiliğine (İl Emniyet Müdürlüğü) tebliğ edilecek.

Bu bilgiler haricinde hukuki gerekçeler ve mevzuat yönünden konuyu detaylı olarak inceleyen Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 10/06/2026 tarih ve 2026/9610-S.26.13441 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için tıklayınız.

Ahmet KANDEMİR