Kanun Yayımlandı: Daire Başkanı Olmak İçin Kaç Yıl Hizmet Şartı Aranacak?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 68. maddesinin (B) bendi, memurların derece yükselmesi ve 1., 2., 3. derece kadrolara atanabilmesi için gereken hizmet sürelerini düzenler. 2018 yılına kadar, daire başkanlığı dahil olmak üzere kamudaki tüm 1. derece kadrolara atanabilmek için tek ve genel bir kural işletiliyordu: en az 10 yıllık hizmet şartı.Bu dönemde daire başkanlığı için ayrı, "indirimli" bir istisna hükmü yoktu. Kim daire başkanı olacaksa, 68/B'nin genel hükmüne göre gerekli hizmet süresini (kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilen hizmetlerle) tamamlamak zorundaydı.

2018'de 703 Sayılı KHK İle Gelen Değişiklik: 5 Yıllık İstisna

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçiş sürecinde, 2 Temmuz 2018 tarihli ve 9 Temmuz 2018 tarihli, 30473 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 172. maddesi ile 657'nin 68/B maddesinin sonuna yeni bir fıkra eklendi. Eklenen hükmün tam metni şöyleydi:

"Cumhurbaşkanı onayıyla yapılan atamalarda Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde öngörülen hizmet süresi şartları aranır. Üst kademe kamu yöneticisi sayılmayan daire başkanı ve bu kadrolara denk yönetici kadrolarına yapılacak atamalarda bu bentte öngörülen hizmet süresi yükseköğrenim gördükten sonra beş yıl olarak uygulanır. Ancak bu beş yıllık sürenin de hesabında Devlet memurlarının kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilen hizmet süreleri esas alınır." Bu düzenlemeyle, üst kademe kamu yöneticisi sayılmayan sıradan daire başkanlıkları (bakanlık daire başkanlıkları başta olmak üzere) için hizmet süresi şartı 10 yıldan 5 yıla indirildi. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'ndaki muhalefet şerhlerinden birinde bu değişikliğin arka planı şöyle özetleniyor:

"Yürürlükten kaldırılan hüküm, 2018 yılında 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 68/B maddesine eklenmiş olup, Cumhurbaşkanı onayıyla yapılan bazı atamalarda ve daire başkanı ile bu kadrolara denk yönetici kadrolarına yapılacak atamalarda genel hizmet süresi şartlarına istisna getirmektedir. Mevcut düzenlemeye göre, Cumhurbaşkanı onayıyla gerçekleştirilen atamalarda 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesinde öngörülen 8, 10 ve 12 yıllık hizmet süreleri yerine Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde belirlenen hizmet süresi şartları uygulanmaktadır. (...) Aynı hüküm, üst kademe kamu yöneticisi kapsamında bulunmayan daire başkanı ve bu kadrolara denk yönetici kadrolarına atanacak kişiler bakımından da önemli bir kolaylık sağlamaktadır. Buna göre, normal şartlarda 68/B maddesi uyarınca aranması gereken 8, 10 veya 12 yıllık hizmet süreleri yerine, yükseköğrenimden sonra geçirilen yalnızca beş yıllık hizmet süresi yeterli kabul edilmektedir." Bu 5 yıllık dönemde önemli bir ayrıntı hep tartışma konusu oldu: Hükümde geçen "beş yıllık sürenin kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilen hizmet süreleri esas alınır" ifadesi, bu sürenin sıradan özel sektör tecrübesiyle değil, esas olarak fiili kamu/memuriyet hizmetiyle doldurulması gerektiği anlamına geliyordu (ayrıntısını yazının son bölümünde ele alıyoruz).

31 Temmuz 2026 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7590 sayılı Kanunun 2. maddesi şu şekildedir: MADDE 2- 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendinin son paragrafı yürürlükten kaldırılmıştır. Yani hüküm çok kısa ve nettir: 2018'de eklenen ve 5 yıllık istisnayı getiren o son paragraf tamamen yürürlükten kalkıyor.

Resmi madde gerekçesi - birebir:Teklifin kendi gerekçe metninde (Madde Gerekçeleri bölümü), bu değişiklik şöyle açıklanıyor:

"19/2/2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 194 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yeniden düzenlenmiş olan 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine ekli (II) sayılı cetvelde üst kademe kamu yöneticisi olmayıp atama usulü yönünden Cumhurbaşkanı kararına tabi olan kadro, pozisyon ve görevler düzenlenmektedir. Bu kadro, pozisyon ve görevlere atanacaklar için atama usulü dışındaki hususların 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamında olmadığı hüküm altına alınmıştır. Atama usulü yönünden Cumhurbaşkanı kararına tabi olan ancak üst kademe kamu yöneticisi olmayan söz konusu kadro, pozisyon ve görevlerden memur kadrolarına atanabilmek için öngörülen hizmet süresi şartı, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde düzenlenmektedir. Maddeyle üst kademe kamu yöneticisi sayılmayan daire başkanı ve bu kadrolara denk yönetici kadrolarına yapılacak atamalarda öngörülen 5 yıllık hizmet süresi şartının, 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine ekli (II) sayılı cetvelde yer alan kadro, pozisyon ve görevlere atanmada aranan hizmet süresi şartı ile uyumlu olmasının sağlanması amacıyla ilgili maddenin (B) bendinin son paragrafı yürürlükten kaldırılmaktadır." Dikkat çekici nokta şu: Hükümetin resmi gerekçesi, değişikliği doğrudan "liyakati güçlendirme" söylemiyle değil, 657'deki 5 yıllık hükmü, 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin (II) sayılı cetvelindeki (güncellenmiş) hizmet süresi şartıyla uyumlu hale getirme gerekçesiyle sunuyor. Pratik sonucu ise nettir: "söz konusu kamu görevlilerinin atanma şartı 657 sayılı Kanunun 68. maddesinin B bendine göre yapılacak ve 10 yıllık hizmet şartı aranacaktır."

Peki Hiç Hizmeti Olmayan Biri Daire Başkanı Olabilir Mi?

Bu soru, mevcut 5 yıllık kuralın en çok yanlış anlaşılan yönü. Kısa cevap: Hayır - sıradan (Genel İdare Hizmetleri sınıfındaki) bir daire başkanlığı için, gerçek kamu/memuriyet hizmeti olmadan, yalnızca özel sektör tecrübesiyle atanmak mümkün değil.

Bunun sebebi, hükmün lafzında gizli: Beş yıllık sürenin "Devlet memurlarının kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilen hizmet süreleri esas alınarak" hesaplanması şart koşulmuş. Bu, 657'nin 36. maddesinin (C) fıkrasıyla bağlantılı, teknik bir kavram. Söz konusu fıkraya göre, memuriyet dışında serbest olarak veya özel sektörde geçen süreler yalnızca Teknik Hizmetler, Sağlık Hizmetleri, Avukatlık Hizmetleri sınıfları ile Milli Eğitim Bakanlığı kadroları ve basınla ilgili kadrolar için kazanılmış hak aylığında dikkate alınıyor. Genel İdare Hizmetleri sınıfına (sıradan idari daire başkanlıklarının büyük bölümünün ait olduğu sınıf) ait kadrolar bakımından böyle bir düzenleme yok.

Bu çerçevede Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü'nün büyükşehir belediyelerine verdiği resmi görüşte konu şöyle netleştiriliyor:

"Dolayısıyla daire başkanı kadrosuna atanmak için iki husus ortaya çıkmaktadır; Birincisi; zorunlu olan 5 yıllık hizmet süresinin kamu kurumlarında memur kadrolarında geçirilmesi gerekmektedir. (...) Yukarıda verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, yükseköğrenim sonrası kamu kurumlarında 5 yılı aşkın memuriyet hizmeti bulunan ilgili personelin (...) daire başkanı kadrosuna atanabileceği mütalaa edilmektedir." Yani mevcut uygulamada gerçek anlamda "hiç memuriyet hizmeti olmayan" biri, sıradan bir daire başkanlığına atanamıyor - sadece gereken hizmet süresi 10 yıldan 5 yıla inmiş durumda, memuriyet şartının kendisi kalkmış değil.

İstisna nerede başlıyor? Bu kısıt, doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanan gerçek "üst kademe kamu yöneticileri" (müsteşar, bazı genel müdürler gibi) için geçerli değil. 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 2. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi, bu kadrolara atanacaklarda "kamuda ve/veya sosyal güvenlik kurumlarına tabi olmak kaydıyla uluslararası kuruluşlar ile özel sektörde veya serbest olarak en az beş yıl çalışmış olmak" şartını arıyor - yani bu tabakada gerçekten sadece özel sektör tecrübesi yeterli olabiliyor. Aynı kararnamenin 2. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendinde ise bu istisna, il ve bölge müdürlüğü ile KİT yönetim kurulu üyelikleri için de ayrıca tanınmış durumda. Ancak sıradan bakanlık daire başkanlığı bu istisnaların kapsamında açıkça yer almıyor; onun için yol yukarıda anlatılan 68/B ve 36/C hükümlerinden geçiyor.

Aynı Teklifle İl ve Bölge Müdürleri İçin de Paralel Bir Düzenleme Yapılıyor

Teklif yalnızca daire başkanlığıyla sınırlı değil; aynı mantıkla bakanlık il müdürleri ve bölge müdürleri için de önemli bir değişiklik getiriyor.

Mevcut durum: 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 35. maddesinin üçüncü fıkrası, il müdürü ve bölge müdürü kadrolarına açıktan atama imkanı ile hizmet süresi şartından muafiyet tanıyordu. Aynı maddenin beşinci fıkrasında da bu kadrolar, 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin diğer hükümlerinin uygulanmayacağı istisna listesinde ayrıca sayılıyordu.

31 Temmuz 2026 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7590 sayılı Kanunun ilgili maddesi:

MADDE 30- 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 35 inci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan "ile il ve bölge müdürü kadro veya pozisyonları" ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.

Resmi gerekçe - birebir:

"Cumhurbaşkanı kararıyla atanan ancak üst kademe kamu yöneticisi olmayan kadro, pozisyon ve görevler 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine ekli (II) sayılı cetvelde düzenlenmiş olup Bakanlık il müdürleri ve bölge müdürleri de bu cetvelde yer almaktadır. Anılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde 19/2/2026 tarihinde yapılan değişiklikle Cumhurbaşkanı kararıyla atanan ancak üst kademe kamu yöneticisi olmayan ve ekli (II) sayılı cetvelde yer alan kadro, pozisyon ve görevlere atanacaklar için aynı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin diğer hükümlerinin uygulanmayacağı düzenlenmiştir. Bu kapsamda 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine ekli (II) sayılı cetvelde yer alan kadro, pozisyon ve görevlere atanmada memurlar için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendinde yer alan genel şartlar aranacaktır. Maddeyle üst kademe kamu yöneticisi sayılmayan bakanlık il müdürleri ve bölge müdürleri için ek 35 inci maddenin üçüncü fıkrasının sağladığı açıktan atama imkanı ve hizmet süresi şartından muafiyete ilişkin hükümler kaldırılarak bu görevlere yapılacak atamalarda 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine ekli (II) sayılı cetvelde yer alan diğer kadrolarla aynı şartların aranması öngörülmektedir."

Sonuç olarak il ve bölge müdürleri de artık 657'nin 68/B maddesindeki genel hizmet süresi şartına (yani 5 yıl yerine 10 yıla) tabi olacak ve açıktan, dışarıdan doğrudan atama imkanları ortadan kalkacak.

Kamuda kaç daire başkanı ve il müdürü var?

Komisyon görüşmelerinde aktarılan bilgilere göre, ülke genelinde yaklaşık 2.500 daire başkanı ile 1.182 bakanlık il ve bölge müdürü kadrosu bulunuyor ve düzenlemenin bütçeye herhangi bir mali yük getirmesi beklenmiyor