Belediye başkanlarının 'yeşil pasaport' şartına AYM onayı

Anayasa Mahkemesi (AYM), 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun belediye başkanlarına hususi damgalı pasaport verilmesini düzenleyen hükmünü esastan inceledi ve itirazı oybirliğiyle reddetti.

Yeşil pasaport düzenlemesine itiraz İzmir'den geldi

İtiraz, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesi tarafından yapıldı. Mahkeme, hususi damgalı pasaport talebiyle açılan bir davada, Kanun'un 14. maddesinin (A) fıkrasında yer alan ".birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış olan." ibaresinin Anayasa'nın 2., 10., 13. ve 23. maddelerine aykırı olduğu kanısına vararak konuyu AYM önüne taşıdı.

Söz konusu düzenlemeye göre, görev süreleri boyunca hususi damgalı pasaport (halk arasında bilinen adıyla "yeşil pasaport") alabilmeleri için belediye başkanlarının, birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış olmaları gerekiyor.

AYM, incelemeyi somut olayla sınırlı tutarak yalnızca ilk defa 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olan - yani 2008 Ekim ayından sonra memur statüsünde göreve başlayan - belediye başkanları yönünden esasa girdi.

Mahkemeye göre kural belirsiz, eşitsiz ve kısıtlayıcı

Başvuran mahkeme, kuralın hukuki güvenlik ve belirlilik ilkesiyle bağdaşmadığını, çünkü şartın uygulamada duraksamaya yol açabilecek şekilde düzenlendiğini savundu. İtiraza göre kamu görevlisi statüsü dışında çalışan öğretim üyelerine daha esnek koşullar tanınmışken belediye başkanları için çok daha katı bir şart getirilmesi, aynı ya da benzer konumdaki kişiler arasında eşitsizliğe yol açıyordu. Ayrıca hususi pasaport hakkına getirilen bu sınırlamanın, Anayasa'nın 23. maddesinde güvence altına alınan yurt dışına çıkma özgürlüğünü fiilen kısıtladığı ileri sürüldü.

AYM: Yeşil pasaport düzenlemesine yapılan itirazlar yerinde değil

Yüksek Mahkeme, gerekçeli kararında bu itirazların hiçbirini kabul etmedi.

Belirlilik ilkesi bakımından, kuralın belediye başkanlarının hangi şartlar altında hususi damgalı pasaport alabileceğini açık ve net biçimde ortaya koyduğu, dolayısıyla hukuki belirsizlikten söz edilemeyeceği vurgulandı.

Seyahat özgürlüğü iddiasına ilişkin olarak Mahkeme, hususi damgalı pasaportun sağladığı imkanların bir "ayrıcalık" niteliğinde olduğuna dikkat çekti. Her Türk vatandaşının zaten umuma mahsus pasaportla yurt dışına çıkabildiği hatırlatılarak, bu ayrıcalığa erişim için aranan şartların Anayasa'nın 23. maddesindeki yurt dışına çıkma özgürlüğünü sınırlayan bir yönünün bulunmadığı sonucuna varıldı.

Eşitlik ilkesi yönünden ise AYM, 5434 sayılı (eski) Emekli Sandığı Kanunu'na tabi olanlarla 5510 sayılı Kanun'un 4/1-c bendi kapsamında sigortalı olanların baştan itibaren farklı sosyal güvenlik rejimlerine tabi olduğunu belirtti. Bu iki grup karşılaştırılabilir/benzer durumda sayılamayacağından, aralarındaki farklı muamelenin eşitlik ilkesini zedelemediğine hükmedildi.

İtiraz reddedildi, kural yürürlükte kalıyor

Kararda, kuralın incelenen kapsamda Anayasa'nın 2., 10. ve 23. maddelerine aykırı olmadığına ve itirazın reddine oybirliğiyle karar verildiği belirtildi. Kuralın Anayasa'nın 13. maddesiyle ilgisi görülmedi. Kararı görmek için tıklayınız.