Piktes öğretmenlerine kadro için yol haritası sunan rapor açıklandı

Türkiye'nin 2011 sonrasında karşı karşıya kaldığı kitlesel göçün eğitim alanında ortaya çıkardığı ihtiyaçlara cevap vermek amacıyla hayata geçirilen Türk Eğitim Sisteminde Çocuklar İçin Kapsayıcı Eğitimin Desteklenmesi Projesi (PIKTES), yıllar içerisinde yabancı uyruklu çocukların eğitime erişimi ve sosyal uyumunda önemli bir rol üstlendi. 2016 yılında başlayan proje kapsamında Türkçe öğretiminden rehberlik ve psikososyal desteğe, sosyal uyum faaliyetlerinden eğitim materyallerinin sağlanmasına kadar birçok alanda çalışmalar yürütüldü.

Projenin sahadaki en önemli aktörlerinden biri ise PIKTES kapsamında görev yapan öğretmenler ve rehber danışmanlar oldu. Proje kapsamında görev yapan eğitim çalışanları, yalnızca ders vermekle kalmadı; farklı dil, kültür ve göç deneyimine sahip öğrencilerin Türk eğitim sistemine uyum sağlamasında önemli sorumluluklar üstlendi.

Yaklaşık 10 yıllık hizmet, hala proje statüsü

Politika notunda dikkati çeken temel sorunların başında PIKTES öğretmenlerinin istihdam statüsü geliyor. Öğretmenler, uzun yıllardır Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda eğitim hizmeti vermelerine rağmen 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında belirli süreli iş sözleşmeleriyle görev yapıyor.

MEB'in 2025 yılında TBMM'ye verdiği resmi cevapta da PIKTES kapsamında görev yapan Türkçe ve Arapça öğreticileri ile rehber danışmanların 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalıştığı ve istihdam sürelerinin proje süresiyle bağlantılı olduğu belirtiliyor.

Buna karşılık MEB'in 2024 yılı Öğretmenlik Mesleği Kariyer Basamakları Kılavuzu'nda, Bakanlık tarafından yabancı uyruklu öğrencilerin eğitimine yönelik yürütülen projelerde öğretici, öğretmen veya rehber danışman olarak geçirilen sürelerin hizmet süresine dahil edilmesi dikkat çekiyor. Bu düzenleme, PIKTES kapsamında geçirilen yılların öğretmenlik deneyimi olarak kabul edilmesi bakımından önemli bir adım niteliği taşıyor.

3 bin 80 eğitim çalışanının geleceği belirsiz

Eğitime Bakış Politika Notu'na göre, PIKTES'in ilk dönemlerinde yaklaşık 6 bin olan öğretici sayısı, yıllar içerisinde bazı öğretmenlerin KPSS yoluyla kadrolu öğretmenliğe geçmesi gibi nedenlerle azaldı. Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğünün verilerine göre proje kapsamında görev yapan Türkçe ve Arapça öğreticileri ile rehber danışmanların sayısı 3 bin 80 düzeyinde bulunuyor.
Gelinen noktada mesele yalnızca bir projenin personel politikası olmaktan çıkmış durumda. Yıllardır okullarda görev yapan, önemli bir saha deneyimi edinen ve eğitim sisteminin yabancı uyruklu öğrencilerle ilgili kurumsal kapasitesinin oluşmasına katkı sağlayan binlerce eğitim çalışanının mesleki geleceğinin kalıcı bir çözüme kavuşturulması gerekiyor.

Aynı okulda, benzer görevlerde farklı statüler

Politika notunda yer verilen araştırmalar, PIKTES öğretmenlerinin geçici çalışma statüsü nedeniyle iş güvencesi ve gelecek kaygısı yaşadıklarını, özlük haklarında çeşitli sorunlarla karşılaştıklarını ortaya koyuyor.
Aynı eğitim kurumlarında benzer görev ve sorumlulukları üstlenen öğretmenler arasında istihdam statüsünden kaynaklanan farklılıkların sürmesi, çalışma barışı açısından da değerlendirilmesi gereken bir sorun alanı oluşturuyor.
Üstelik bu öğretmenlerin edindiği deneyimin yalnızca bireysel bir mesleki birikim olmadığına işaret edilen Politika Notu'nda, yabancı öğrencilere Türkçe öğretiminde, kültürlerarası eğitim, sosyal uyum, rehberlik ve psikososyal destek gibi alanlarda yıllar içerisinde önemli bir kurumsal hafızanın oluştuğu vurgulanıyor.

PIKTES'in ulaştığı ölçek, kadro ihtiyacını daha görünür kılıyor

Projenin ulaştığı öğrenci sayısı da öğretmenlerin üstlendiği sorumluluğun boyutunu ortaya koyuyor. Resmi verilere göre, 2024 yılında 225 bin 346 yabancı öğrenciye Türkçe dil eğitimi, 202 bin 150 yabancı öğrenciye psikolojik danışmanlık ve rehberlik hizmeti sunuldu. Sosyal uyum etkinlikleriyle de 70 bin 619 öğrenci ve veliye ulaşıldı.
Bu tablo, PIKTES öğretmenlerinin geçici bir ihtiyaca cevap veren personelden öte, Türkiye'nin kapsayıcı eğitim politikasında yıllar içerisinde uzmanlaşmış bir insan kaynağı haline geldiğini gösteriyor.

PIKTES öğretmenleri kadroya geçirilmeli

Eğitim-Bir-Sen olarak yıllardır devam eden belirsizliğin artık kalıcı bir istihdam modeliyle çözülmesi gerektiğini değerlendiriyoruz.
Bu kapsamda PIKTES öğretmenlerinin Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde kadrolu öğretmen statüsüne geçirilmesi, proje devam ettiği sürece mevcut görevlerini kadrolu olarak sürdürmeleri ve proje sonrasında da edindikleri tecrübenin milli eğitim sistemi içerisinde değerlendirilmesi gerekiyor.
Kadro düzenlemesi yapılırken öğretmenlerin bugüne kadar proje kapsamında çalıştıkları sürelerin de yok sayılmaması önem taşıyor. Bu sürelerin kıdem, hak aylığı, derece ilerlemesi ve diğer özlük hakları bakımından korunması, yılların emeğinin karşılığını bulması ve çalışma barışının güçlendirilmesi açısından gerekli görülüyor.

Yalnızca kadro değil, sürdürülebilir bir eğitim politikası

Politika Notu'nda kadro talebinin yanı sıra PIKTES'in geleceğine ilişkin kapsamlı önerilere de yer veriliyor. Buna göre:
" PIKTES öğretmenleri için iş güvencesini sağlayacak kalıcı ve sürdürülebilir bir istihdam modeli oluşturulmalı.
" Uzun yıllar proje kapsamında görev yapan öğretmenlerin deneyimleri dikkate alınarak kadro düzenlemesi yapılmalı.
" Projede geçirilen hizmet süreleri ve kazanılmış özlük hakları kadroya geçiş sürecinde korunmalı.
" Türkçe öğretiminde farklı yaş ve dil seviyelerine uygun basılı ve dijital materyaller artırılmalı.
" Psikososyal destek mekanizmaları yalnızca öğrencileri değil, yoğun ve güç koşullarda görev yapan öğretmenleri de kapsamalı.
" PIKTES'in yıllar içerisinde oluşturduğu eğitim, sosyal uyum ve kurumsal deneyim MEB'in uzun vadeli kapsayıcı eğitim politikalarına aktarılmalı.

Yılların emeği, geçici statüde bırakılmamalı

PIKTES öğretmenlerinin kadro talebi, yalnızca bir istihdam talebi olarak görülmemeli. Yaklaşık on yıldır Türk eğitim sisteminin önemli bir ihtiyacını karşılayan, yüz binlerce öğrencinin eğitim ve uyum sürecinde görev üstlenen eğitim çalışanlarının tecrübelerinin korunması aynı zamanda kamu yararı ve eğitim sisteminin kurumsal kapasitesinin devamlılığı açısından önem taşıyor.
Yıllardır aynı okullarda, aynı öğrenciler için, eğitim sisteminin ihtiyaç duyduğu görevleri yerine getiren PIKTES öğretmenlerinin mesleki geleceklerinin proje sürelerine bağlı kalmaması gerekiyor.
Eğitim-Bir-Sen olarak, PIKTES öğretmenlerinin yılların emeğini ve tecrübesini koruyacak bir düzenleme yapılmasını, öğretmenlerin kazanılmış haklarıyla birlikte kadroya geçirilmesini istiyoruz.

RAPORUN TAMAMINA ULAŞMAK İÇİN TIKLAYINIZ