Belediye şirketlerinde (BİT) istihdam patlaması: 3 ayda 19 bin yeni işçi

SBB verilerine göre belediye iktisadi teşebbüslerinde (BİT) çalışan işçi sayısı 2026 yılı Mart ayı itibarıyla 677 bin 78 kişiyken, Haziran ayında 696 bin 178 kişiye yükseldi. Bu, tek bir çeyrekte yaşanan yüzde 2,8'lik bir artışa denk geliyor.

BİT'lerdeki büyüme trendi yıllardır devam ediyor

BİT'lerdeki istihdam, toplam kamu istihdamı içindeki payını da artırıyor. Mart 2026'da BİT'ler toplam 5 milyon 368 bin 945 kişilik kamu istihdamının yüzde 12,61'ini oluştururken, bu oran Haziran 2026'da yüzde 12,85'e yükseldi.

Bu büyüme yeni bir eğilim değil. Kamu maliyesi üzerine hazırlanan analizlere göre, 2025 yılının ilk çeyreğinde 645 bin 617 kişi olan BİT istihdamı 2026 yılının ilk çeyreğinde 677 bin 78 kişiye çıkarak yıllık bazda 31 bin 461 kişilik bir artış kaydetmişti. Yani BİT'lerdeki büyüme zaten yıllardır süren bir trend; ikinci çeyrekteki 19 bin 100 kişilik ek artışla bu trend hız kesmeden devam ediyor.

BİT nedir, neden bu kadar büyüyor?

Belediye İktisadi Teşebbüsleri (BİT), belediyelerin 5393 sayılı Belediye Kanunu ile büyükşehir belediyelerinin de 5216 sayılı Kanun çerçevesinde kurabildiği, Türk Ticaret Kanunu'na tabi özel hukuk şirketleri. Bu şirketler kadrolu memur ya da 657 sayılı Kanun kapsamındaki kadrolu/sözleşmeli personel yerine, doğrudan işçi statüsünde personel istihdam ediyor - SBB verilerinde de BİT'lerdeki tüm istihdamın işçi kalemi altında görünmesinin sebebi bu.

Belediyelerin şirketleşme yoluna gitmesinin arkasında öne çıkan gerekçeler:

Merkezi yönetimin bütçe ve kadro vesayetinden bağımsız hareket edebilme,

Personel temininde 657 sayılı Kanun'un getirdiği kadro sınırlamalarından bağımsız, daha esnek istihdam yapabilme,

Hizmetleri bürokratik süreçlerden görece hızlı yürütebilme.

Bu yapı, özellikle büyükşehir belediyelerinde temizlik, ulaşım, park-bahçe, sosyal hizmetler gibi alanlarda BİT'ler üzerinden istihdamın giderek büyümesine yol açıyor.

Sözleşmeli personelde sessiz düşüş: 3 ayda 26 bin 599 kişi azaldı

BİT'lerdeki istihdamda KPSS şartı aranmıyor

BİT'lere işçi alımlarında dikkat çeken bir başka nokta, bu alımların merkezi memur ve sözleşmeli personel alımlarından farklı bir usulle yapılması. Belediye şirketlerine işçi alımı, KPSS puanı şartı aranmaksızın, İŞKUR üzerinden "kurum dışı" ilan usulüyle yürütülüyor. İŞKUR'un yayımladığı belediye ve bağlı şirket ilanlarında adaylardan KPSS şartı aranmıyor, en az okuryazar düzeyindeki adaylar dahi başvuru yapabiliyor; bazı pozisyonlarda yalnızca mesleki belge, sürücü belgesi ya da deneyim şartı isteniyor.

Bu durum zaman zaman siyasi gündeme de taşınmış bir konu. Belediyelerde ortaya çıkan kadrolaşma ve işçilerin referansla işe alınması gibi uygulamaların önüne geçmek amacıyla, KPSS şartının belediye şirketlerine de yaygınlaştırılması yönünde yasal düzenleme çalışmaları gündeme gelmişti. Ancak bugün itibarıyla BİT'lere işçi alımında KPSS zorunluluğu bulunmuyor; adayların temel vatandaşlık ve güvenlik soruşturması şartlarını taşıması yeterli oluyor.

Bu noktanın önemi şurada: kamu istihdamındaki büyümenin önemli bir kısmının, liyakat sınavı şartı aranmayan bir kanaldan gerçekleşiyor olması, istihdamın niteliği ve şeffaflığı açısından ayrı bir tartışma başlığı oluşturuyor.

Toplam kamu istihdamındaki artışın yüzde 40'ı BİT'lerden geliyor

Dikkat çeken nokta şu: Toplam kamu istihdamındaki 48 bin 181 kişilik artışın 19 bin 100'ü, yani yaklaşık yüzde 40'ı tek başına BİT'lerden geliyor. Bu da kamu istihdamındaki büyümenin önemli bir bölümünün, merkezi yönetim kadroları değil, yerel yönetimlere bağlı şirketler üzerinden gerçekleştiğini gösteriyor.

BİT'lerdeki istihdam artışı, kamu istihdamı tartışmalarında sıklıkla arka planda kalan ama giderek büyüyen bir kalem haline geliyor. Merkezi kadro sınırlamalarına ve KPSS şartına tabi olmayan bu yapı sayesinde belediyeler istihdamda daha esnek hareket edebiliyor; ancak bu esnekliğin, liyakat esaslı bir sınav mekanizması olmadan gerçekleşmesi, denetim ve şeffaflık açısından ayrı bir tartışma konusu olarak gündemde kalıyor.