BDDK binası ışıklarının 24 saat açık kalması Sayıştay'a takıldı

Sayıştay'ın Türkiye Büyük Millet Meclisine sunduğu BDDK 2025 yılı denetim raporunda, Kurumun araç kiralama ve enerji kullanımında 2024/7 sayılı Tasarruf Tedbirleri Genelgesine kısmen uymadığı tespit edildi. Genelge, kiralanacak hizmet araçlarında model yılı yeni olmayan ve baz ya da standart donanımlı araçlara öncelik verilmesini öngörüyor. BDDK'nın teknik şartnamesinde ise 2025 model, sıfır kilometre, anahtarsız çalıştırma, otomatik açılabilir sunroof, ambiyans aydınlatma ve katlanabilir ısıtmalı ayna şartları yer aldı. Kurumun kiracı olduğu hizmet binasında manuel açma kapama düğmesi bulunmadığı ve otomasyon sistemi devreye alınmadığı için ışıklar gece boyunca yanık kaldı. BDDK, istenen donanımların güncel araçlarda zaten standart olduğunu ve ek maliyet yaratmadığını savundu. Sayıştay ise bu özelliklerin zorunlu olmadığını ve kiralama maliyetini artırdığını değerlendirdi. Raporda ayrıca Kurumun araç kiralama hizmet alımı ihalesini açık ihale yerine istisnai bir yöntem olan pazarlık usulüyle yaptığı tespit edildi.

Tasarruf Tedbirleri Genelgesinde ne öngörüyor?

Cumhurbaşkanlığının 2024/7 sayılı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi, kamuda taşıt edinimi ve enerji tüketimi için somut kurallar getiriyor. Sayıştay raporunda genelgenin ilgili hükümleri şöyle aktarıldı:

"Hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtlarda model yılı yeni olmayan araçlar yerine ekonomik olması durumunda binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 10 yaşını, diğer taşıtlarda 15 yaşını doldurmamış olmak kaydıyla model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verileceği , hizmet aracı olarak kullanılacak taşıtlarda baz veya standart donanımlı araçların tercih edileceği."

Genelge, enerji tüketiminde de kamu binalarında tasarruf hedeflerine ve uygulama rehberlerindeki önlemlere uyulmasını istiyor.

Şartnamede sunroof ve ambiyans aydınlatma

Sayıştay, BDDK'nın araç kiralama hizmet alımına ait teknik şartnameyi inceledi. Raporda şartnamedeki donanım listesi şöyle yer aldı:

"Kurumun araç kiralama hizmet alımı ihalesine ait teknik şartnamede araçların model yılının 2025 ve 0 km'de olması gerektiği, araçlarda anahtarsız çalıştırma, otomatik açılabilir sunroof, ambiyans aydınlatma ve katlanabilir ısıtmalı aynalar gibi donanım özelliklerinin olması gerektiğine yönelik düzenlemelere yer verildiği."

Raporda kiralanan araç sayısı ve kiralama bedeline ilişkin bilgi yer almadı.

Işıklar mesai bitiminde kapatılamıyor

Sayıştay'ın hizmet binasındaki tespiti ise daha çarpıcı. Kurumun kiracı olarak kullandığı binada aydınlatmanın elle kapatılması mümkün değil. Raporda durum şöyle anlatıldı:

"Kurumda hizmet binası ışıklarının manuel olarak açma kapama düğmesinin olmadığı ve sorumlular tarafından bina yönetimince otomasyon sisteminin henüz devreye alınmadığı ifade edilmiş olup ışıklarının mesai bitiminde kapatılamayarak 24 saat boyunca açık tutulduğu tespit edilmiştir."

BDDK'nın savunması: Donanımlar zaten standart

BDDK, Sayıştay'a verdiği cevapta şartnamedeki donanımların sürüş güvenliği ve kullanım kolaylığı sağladığını belirtti. Kurum ayrıca şu gerekçeleri öne sürdü:

-İstenen özellikler güncel araç paketlerinde çoğunlukla standart olarak bulunuyor ve ek maliyet oluşturmuyor.

-Araç başına kiralama bedeli, mevzuatta öngörülen kasko değerinin aylık yüzde 2'sini aşmıyor.

-Araçlarda yerli muhteva oranının yüzde 50'nin üzerinde olmasına dikkat edildi.

-Genelge, yeni model araç kullanımını mutlak olarak yasaklamıyor.

Aydınlatma konusunda ise BDDK, ışıkların 24 saat açık kalmasının otomasyon sisteminin henüz devreye alınamamasından kaynaklandığını açıkladı. Kurum, sistemin en kısa sürede devreye alınması için girişimde bulunduğunu bildirdi.

Sayıştay: Maliyeti artırıcı, israfa yol açıyor

Sayıştay, Kurumun açıklamalarını yeterli bulmadı. Araç donanımlarına ilişkin değerlendirme şöyle:

"İhale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamede belirtilen söz konusu araçların istenilen model yılının ve donanımsal özelliklerinin hizmetin yürütülebilmesi açısından kati surette olması gereken özelliklerden olmadığı bilakis araç kiralama maliyetini artırıcı nitelikte olduğu."

Aydınlatma için de şu tespit yapıldı:

"Yine bütün aydınlatmaların gece boyunca da yanmaya devam etmesinin önemli ölçüde kaynak kullanımında israfa yol açtığı değerlendirmektedir."

Sayıştay bulguyu şu tavsiyeyle bağladı:

"Kurum tarafından kamu kaynaklarının maksadına uygun, etkin ve verimli bir şekilde kullanılmasını teminen tasarruf tedbirlerine uyulması konusunda gereken hassasiyetin gösterilmesi gerekir."

Araç kiralama ihalesi pazarlık usulüyle yapıldı

Raporda araç kiralamaya ilişkin ikinci bir bulgu daha yer aldı. Sayıştay'a göre BDDK, araç kiralama hizmet alımı ihalesinde açık ihale yerine pazarlık usulüne başvurdu:

"Kurum tarafından yapılan araç kiralama hizmet alımı ihalesinde Kamu İhale Kanunu'nda belirtilen temel ilkelere aykırı olarak pazarlık usulü ihale yöntemine başvurulduğu görülmüştür."

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na göre temel ihale usulleri açık ihale ve belli istekliler arasında ihale. Pazarlık usulü, Kanun'un 21'inci maddesinde tek tek sayılan istisnai hallerde kullanılabiliyor. Bu haller arasında doğal afet, salgın hastalık, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen durumlar ile idarenin önceden öngöremediği olaylar yer alıyor.

BDDK: İzin süreci geç tamamlandı

BDDK, araç kiralama için izin süreçlerini zamanında başlattığını savundu. Kurumun açıklamasına göre izin ve onay süreci, mevcut sözleşmenin bitiş tarihine yakın bir zamanda tamamlandı. Bu nedenle açık ihalenin gerektirdiği ilan ve hazırlık süreleri yetmedi. Kurum, hizmetin kesintisiz yürütülmesi için pazarlık usulüne başvurduğunu ve benzer durumların tekrarlanmaması için gereken hassasiyetin gösterileceğini bildirdi.

Sayıştay: İhtiyaç öngörülebilirdi

Sayıştay, araç kiralama ihtiyacının beklenmedik bir durum olmadığını vurguladı:

"Söz konusu araç kiralama hizmet alımına ilişkin ihtiyacın süreklilik arz eden ve önceden öngörülebilir nitelikte olduğu, ayrıca mevcut sözleşmenin bitiş tarihinin idarece bilindiği dikkate alındığında; izin ve ihale hazırlık süreçlerinin, kamu ihale mevzuatında öngörülen süreler gözetilerek önceden planlanması gerektiği değerlendirilmektedir."

Raporda pazarlık usulünün sonuçlarına ilişkin değerlendirme de yer aldı:

"Temel ihale usulü olan açık ihale yöntemi yerine istisnai nitelikteki pazarlık usulüne başvurulması durumu, Kamu İhale Kanunu'nda yer alan saydamlık, rekabet ve eşit muamele ve kamu kaynaklarının etkin, ekonomik ve verimli kullanılmasına ilişkin ilkelere uygun düşmemektedir."

Sayıştay raporunu görmek için tıklayınız.