Çalışma gücü kaybıyla emeklilikte aylık ve ikramiye farkı olur mu?

Hayır; 5434 sayılı Kanun kapsamındaki bir memurun çalışma gücü kaybına dayalı emekli olması, aylık ve ikramiye tutarında bir dezavantaj yaratmıyor. memurlar.net emeklilik editörünün değerlendirmesine göre bu yolla emekli olan memura yaşlılık, yani emekli aylığı bağlanıyor. Bu durum bir anlamda istekle emeklilik sonucunu doğuruyor. Aylığın bağlanması ve emekli ikramiyesinin hesaplanması da normal emeklilikteki sistemle aynı şekilde yapılıyor.

Çalışma gücü kaybına dayalı emeklilik 5434'lü memurlara nasıl uygulanıyor?

Çalışma gücü kaybına dayalı emeklilik, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nda yer almıyor. Bu imkan, 5510 sayılı Kanun'un geçici 4. maddesindeki düzenlemeyle 5434 kapsamındaki memurlar için de uygulanmaya başlandı.

Editöre göre düzenleme iki gruba emeklilik imkanı tanıyor. Birincisi, göreve engelli olarak girmeyen ancak göreve başladıktan sonra ortaya çıkan rahatsızlıkları nedeniyle malulen emeklilikten yararlanamayanlar. Bu kişiler, rahatsızlık oranlarına göre belirli bir hizmet şartıyla emekli olabiliyor. İkincisi, göreve girmeden önce rahatsızlığı olduğu halde göreve engellilik mevzuatına uygun olarak girmeyenler.

5510 sayılı Kanun'un geçici 4. maddesi hangi şartları arıyor?

Geçici 4. maddeye göre bu imkandan, 5510 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce 5434 sayılı Kanun'a tabi olarak çalışmaya başlayanlar yararlanabiliyor. Çalışmaya başlamadan önce alınmış ve en az yüzde 40 engelli olduğunu gösteren sağlık kurulu raporu bulunanlar ile en az yüzde 40 oranında doğuştan engelli olduğunu belgeleyenler için hüküm şöyle: "en az 5400 gün uzun vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş ya da emekli keseneği ödenmiş olması kaydıyla, istekleri halinde bu madde hükümleri esas alınarak yaşlılık aylığı bağlanır."

Çalışmaya başladıktan sonra ise yetkili sağlık kurullarınca düzenlenen raporlar ve tıbbi belgeler SGK Sağlık Kurulunca inceleniyor. Kanun metnine göre çalışma gücündeki kayıp oranına bağlı şartlar şöyle:

• Kayıp oranı yüzde 50 ile yüzde 59 arasındaysa: en az 5760 gün
• Kayıp oranı yüzde 40 ile yüzde 49 arasındaysa: en az 6480 gün

Editörün belirttiğine göre 5400 gün 15 yıla, 5760 gün 16 yıla, 6480 gün ise 18 yıla karşılık geliyor. Hükümde geçen "yaşlılık aylığı" ifadesi 5510 sayılı Kanun'a ait. 5434 sayılı Kanun'da bu ifadenin karşılığı "emekli aylığı". Bu fark sonucu değiştirmiyor ve 5434 kapsamındaki aylık bağlama sisteminde bir değişiklik getirmiyor.

Çalışma gücü kaybıyla emekli olan memurun aylığı nasıl hesaplanır?

Düzenleme 5510 sayılı Kanun'un geçici 4. maddesinde yer alsa da bu madde, 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5434 kapsamında göreve başlayanlar hakkında yine 5434 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasını sağlıyor. Bu nedenle aylık 5434 sayılı Kanun'un 41. ve ek 70. maddelerine, emekli ikramiyesi ise 89. maddesine göre hesaplanıyor.

Bu maddelere göre emekli aylığı ile adi malullük aylığının hesaplanma sistemi aynı. Çalışma gücü kaybına dayalı aylıkta da 5434 hükümleri uygulandığı için hesaplama yine aynı oluyor. Dolayısıyla 5434 kapsamında engelli aylığı, malullük aylığı ve normal emeklilik aylığı aynı sistemle bağlanıyor. Hesaplamada memurun derecesi, kademesi, göstergesi, ek göstergesi, taban aylığı, kıdem aylığı, emeklilik tazminatı ve memur maaş katsayısı kullanılıyor.

Engelli, malul ve normal emekli aylığı arasındaki fark nereden kaynaklanır?

Editöre göre normal emeklilik, malulen emeklilik veya çalışma gücü kaybına dayalı emeklilik arasında hesaplama sistemi açısından hiçbir farklılık bulunmuyor. Aylık ve ikramiye tutarını farklılaştıran unsurlar ise hesaplamaya esas alınan hizmet süresinin az ya da çok olması ile memurun derecesi, kademesi ve ek göstergesinin bulunup bulunmaması.

Yani aynı derece, kademe ve ek göstergeye sahip iki memurdan çalışma gücü kaybıyla emekli olanın aylığı, sırf bu emeklilik türü nedeniyle düşük olmuyor. Tutarı belirleyen, hizmet süresi ve kadro unsurları oluyor. Aylık ve ikramiye tutarı memurlar.net'in emekli maaşı hesaplama aracıyla hesaplanabiliyor: https://www.memurlar.net/hesaplama/emekli-maas/