KDK'dan ücretli öğretmenler için MEB ve SGK'ya mevzuat değişikliği önerisi
KDK, 07-Puantaj koduyla bildirilen ücretli öğretmenlerin eksik günlerini borçlanamamasını sorun olarak gördü ve SGK'ya mevzuat değişikliği önerdi.
Ücretli öğretmenlikte 30 günden az bildirilen sigortalılık sürelerinin mevcut mevzuata göre borçlanılamadığını tespit eden Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), bu boşluğun giderilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) mevzuat değişikliği ihtiyacını değerlendirmesini tavsiye etti. Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca imzasıyla 26 Ekim 2026 tarihinde verilen kararda, Milli Eğitim Bakanlığına (MEB) da ücretli öğretmenlik dönemlerine ait prim ödeme günlerini yeniden hesaplaması tavsiye edildi. Karar, eksik günlerini tamamlamak isteyen çok sayıda eski ve mevcut ücretli öğretmeni ilgilendiriyor.
Başvuran öğretmen KDK'dan ne istedi?
Başvuran, 24 Aralık 2012 ile 14 Haziran 2013 tarihleri arasında İstanbul Bayrampaşa'daki bir ortaokulda ücretli öğretmen olarak çalıştı. Okulun açık olduğu dönem boyunca her iş günü çalıştığını ve bunun puantaj cetvelleriyle sabit olduğunu belirten öğretmenin sigorta günleri, "07-Puantaj" eksik gün koduyla bildirildi.
Öğretmen, bu kod nedeniyle eksik günlerini borçlanamadığını belirterek 8 Mayıs 2026 tarihinde KDK'ya başvurdu. Bildirimlerin "06-Kısmi İstihdam" olarak düzeltilmesini ve borçlanma talebinin kabul edilmesini istedi.
SGK borçlanma talebini neden reddetti?
SGK, 5510 sayılı Kanunun 41. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendindeki borçlanma hakkının yalnızca 4857 sayılı İş Kanunu'na göre kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışanlara tanındığını hatırlattı. MEB'in 17 Nisan 2025 tarihli yazısına göre ücretli öğretmenler İş Kanunu kapsamında çalışmıyor.
Bu nedenle SGK'ya göre eksik gün kodu "06" olarak değiştirilse bile başvuranın borçlanma hakkı doğmuyor. Kurum ayrıca yazılı kısmi süreli iş sözleşmesi ibraz edilmediğini, üzerinden altı ay geçmiş bildirimlerin değiştirilebilmesi için her zaman düzenlenebilir nitelikte olmayan belge gerektiğini belirtti.
SGK, 5510 sayılı Kanunun geçici 31. maddesindeki özel borçlanma imkanının da başvurana uygulanamayacağını bildirdi. Bu madde, MEB'e bağlı kurumlarda ek ders ücreti karşılığında uzman ve usta öğretici olarak çalışanların 25 Şubat 2011 öncesindeki eksik sürelerini kapsıyor.
Eksik gün kodu çalışmanın niteliğini belirliyor mu?
KDK, eksik gün kodlarının yalnızca sigortalının ay içinde neden 30 günden az bildirildiğini gösteren idari kayıtlar olduğunu vurguladı. Karara göre "07-Puantaj" kodu çalışmanın tam süreli olmadığını göstermediği gibi, "06-Kısmi İstihdam" kodu da çalışmanın kısmi süreli olduğunun veya borçlanma hakkının kesin kanıtı sayılamaz.
Kararda, SGK'nın 2020/20 sayılı İşveren İşlemleri Genelgesi'ne de dikkat çekildi. Genelgeye göre yazılı kısmi süreli iş sözleşmesi bulunmayan ve puantaj kaydıyla çalışan sigortalılarda, çalışma bulunan her gün çalışma süresine bakılmaksızın tam gün sayılmalı.
Genelge ayrıca daha önce bildirilen eksik gün nedeninin yanlış olduğunun açıkça anlaşılması halinde süre sınırı olmaksızın değişiklik yapılabileceğini öngörüyor. KDK, valilik görevlendirme onaylarının sözleşme yerine geçmese de bildirimlerin doğruluğu incelenirken dikkate alınması gerektiğini belirtti.
Hangi ücretli öğretmenlik dönemleri tam süreli sayılıyor?
KDK, aynı konuda 26 Haziran 2026 tarihinde verdiği 2026/3351 başvuru numaralı tavsiye kararına atıf yaptı. Bu kararda 439 sayılı Kanun'daki sınıf öğretmenleri için haftalık 18, branş öğretmenleri için haftalık 15 saatlik ders yükümlülüğü esas alındı.
Çalışma Süreleri Yönetmeliği'ndeki "emsal çalışmanın üçte ikisi" ölçütü uygulanarak şu sonuca ulaşıldı:
Sınıf öğretmenliğinde haftalık 12 ders saati ve üzeri çalışılan dönemler tam süreli sayılmalı.
Branş öğretmenliğinde haftalık 10 ders saati ve üzeri çalışılan dönemler tam süreli sayılmalı.
Bu dönemlerin prim ödeme günleri tam süreli çalışma esasına göre hesaplanmalı.
KDK, öğretmenlik hizmetinin yalnızca sınıfta geçen ders saatinden ibaret olmadığını, ders hazırlığı ile ölçme ve değerlendirme çalışmalarının da dikkate alınması gerektiğini vurguladı. Bu ölçütler, tüm ücretli öğretmenlik dönemlerinin otomatik olarak 30 gün bildirileceği anlamına gelmiyor; her dönem haftalık ders programına göre ayrı ayrı incelenecek.
KDK MEB ve SGK'ya hangi tavsiyelerde bulundu?
KDK, MEB'e başvuranın ücretli öğretmenlik dönemlerini öğretmenlik türü, haftalık ders programı ve emsal tam süreli çalışma ölçütüne göre yeniden değerlendirmesini tavsiye etti. Tam süreli çalışma niteliği taşıyan dönemlerin prim ödeme günlerinin tam süreli çalışmaya göre hesaplanarak SGK'ya bildirilmesi istendi.
SGK'ya ise gerçekten kısmi süreli olduğu belirlenen dönemlerde prim ödeme günleri ile eksik gün bildirimlerinin resmi kayıtlar üzerinden yeniden incelenmesi tavsiye edildi. KDK, borçlanma talebinin mevcut haliyle 41. maddenin (i) bendi yönünden karşılanamayacağını kabul etti.
Bununla birlikte KDK, ücretli öğretmenlerin fiilen kısmi süreli çalışmalarına rağmen eksik sürelerini borçlanamamasını sosyal güvenlik hakkı bakımından bir sorun olarak nitelendirdi. Uzman ve usta öğreticiler için özel prim günü hesabı ve borçlanma düzenlemesi bulunduğunu hatırlatan Kurum, SGK'ya ilgili kurumlarla iş birliği içinde etki analizi yaparak mevzuat değişikliği ihtiyacını değerlendirmesini tavsiye etti.
Tavsiye kararı bağlayıcı mı?
KDK kararları idareyi bağlamıyor; ancak MEB ve SGK'nın karar üzerine yapacakları işlemi 30 gün içinde Kuruma bildirmesi zorunlu. İdarelerin bu süre içinde işlem tesis etmemesi halinde, varsa dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam ediyor ve yargı yolu açık bulunuyor.
Kararda iyi yönetim ilkeleri yönünden de değerlendirme yapıldı. KDK, birden fazla idareyi ilgilendiren bu tür uyuşmazlıklarda MEB ile SGK arasında koordinasyon ve uygulama birliği sağlanması gerektiğini vurguladı.