Başkan yardımcılığı sınavsız müdürlük basamağı oldu

Belediyelerde müdür kadrosuna atanmanın kuralı, görevde yükselme sınavında başarılı olmak. Sayıştay'ın 2025 yılı denetim raporları, dört belediyede bu kuralın başkan yardımcılığı kadrosu üzerinden aşıldığını ortaya koydu. Memurlar önce belediye başkan yardımcılığı kadrosuna atanıyor, kısa bir süre sonra da sınavsız biçimde müdür kadrosuna geçiriliyor. Sayıştay iki belediyede bu kişilerin fiilen başkan yardımcılığı yapmadığını, kendilerine herhangi bir müdürlüğün bağlanmadığını da tespit etti.

Kuralın kendisi: müdürlük sınava tabi kadro

Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik, müdür ve şube müdürü kadrolarını görevde yükselmeye tabi kadrolar arasında sayıyor. Yönetmeliğin 7'nci maddesine göre müdür kadrosuna atanabilmek için fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak ve belirli kadrolarda asgari çalışma süresini tamamlamış olmak gerekiyor.

Yönetmeliğin "Hizmet grupları arasında geçişler" başlıklı 19'uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ise bir istisna getiriyor: Yönetmelik kapsamı dışında bulunan daha üst görevlerde en az altı ay süreyle çalışmış olanlar, alt görevlerde çalışma süresi şartı hariç olmak üzere, aranan diğer özel şartları taşımaları kaydıyla yönetim hizmetleri grubundaki kadrolara sınavsız ve genel hükümlere göre atanabiliyor.

Belediye başkan yardımcılığı bu Yönetmelik kapsamı dışında bir üst görev. Dolayısıyla usulüne uygun şekilde başkan yardımcılığına atanan ve altı ay çalışan bir memur, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 68/B maddesindeki şartları da taşıyorsa sınavsız olarak müdürlüğe atanabiliyor. Sayıştay, bunun istisnai bir düzenleme olduğunu ve genel uygulamaya dönüştürülemeyeceğini vurguluyor.

Taşköprü'de son 10 yılda 5 atamanın 4'ü bu yolla

Kastamonu Taşköprü Belediyesi raporunda, idarede son 10 yılda müdürlük kadrosuna yapılan 5 atamadan yalnızca 1'inin görevde yükselme suretiyle yapıldığı, diğer 4 atamanın ise başkan yardımcılığı kadrosundan geldiği tespit edildi.

Raporda, bu kişilerin başkan yardımcılığına atamasının yapılıp altı aylık süre dolduktan kısa bir süre sonra müdürlük kadrosuna atandıkları belirtildi. Sayıştay, atama süreçlerinden başkan yardımcılığı kadrosunun müdürlük atamaları için basamak olarak kullanıldığı ve Yönetmelik'le getirilen sınav ve diğer şartları aşmaya yönelik olduğu sonucuna vardı.

Belediye cevabında, ilerleyen dönemlerde yapılacak yönetim hizmetleri grubu müdür atamalarında Yönetmelik kapsamında işlem yapılması hususunda gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edildi.

Zara'da başkan yardımcılarına hiçbir müdürlük bağlanmamış

Sivas Zara Belediyesi raporunda, müdürlerin hizmet cetvellerinin incelenmesi sonucu farklı tarihlerde iki memurun belediye başkan yardımcılığına atandığı, en az altı ay şartını sağladıktan sonra müdürlük kadrolarına geçirildiği görüldü.

Raporun kritik tespiti şu: memurların başkan yardımcılığına atanmasına ilişkin onaylar alınmış, ancak bu başkan yardımcılarına belediyedeki herhangi bir müdürlük bağlanmamış ve fiilen başkan yardımcılığı yapılmamış. Sayıştay, başkan yardımcılığına yapılan atamaların sınavsız müdürlüğe atanmak amacıyla yapıldığını değerlendirdi. Belediye, bulgu doğrultusunda gerekli işlemlerin yapılacağını bildirdi.

Suşehri'nde altı ay şartı bile beklenmemiş

Sivas Suşehri Belediyesi'nde uygulama bir adım daha ileri gitmiş. Raporda, farklı tarihlerde dört memurun belediye başkan yardımcılığına atanıp orada en az altı ay süreyle çalışmadan müdürlük kadrolarına atandığı belirtildi. Bu kişilere de herhangi bir müdürlük bağlanmamış, fiilen başkan yardımcılığı yapılmamış.

Belediye cevabında, Yönetmelik'e aykırı olarak gerçekleştirilen atamaların 3 Temmuz 2025 tarihinde iptal edildiği ve ilgili personelin eski kadrolarına iade edildiği ifade edildi.

Sayıştay bu cevabı yeterli bulmadı. Raporda, idare atamaların iptal edildiğini belirtmiş olsa da 2025 yılı içinde aynı usulle bir personelin daha başkan yardımcılığına atandığı, gerekli yasal süreyi tamamlamasının ardından müdür kadrosuna sınavsız olarak atandığı kaydedildi.

Esenler'de 2007'den bu yana süren uygulama

İstanbul Esenler Belediyesi raporunda bulgu, "Başkan Yardımcılığı Kadrosu Üzerinden Sınavsız Müdür Atamalarının Mutat Uygulamaya Dönüşmesi" başlığını taşıyor. Rapora göre belediyede müdür kadrolarına ilişkin görevde yükselme sınavı yapılmıyor.

2007 ile 2025 yılları arasında müdür kadrosunda görev yapan personelin, belediye başkan yardımcılığı kadrosunda kısa süreli görevlendirilmelerini müteakip müdür kadrolarında görevlendirildikleri tespit edildi. Sayıştay, başkan yardımcılığına sınav yapılmaksızın atama veya görevlendirme yönteminin olağan bir uygulamaya dönüştüğünü ve bu yöntemin ilgili kişilere müdür unvanı kazandırmak için araç olarak kullanıldığını belirtti.

Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik'in ekindeki memur kadro kütüğünde belediye başkan yardımcısı kadrosu birinci derece olarak belirlenmiş durumda. Bu kadrolara atanacakların 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesindeki hizmet süresi ve yükseköğrenim şartlarını taşıması gerekiyor; birinci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl hizmet şartı aranıyor.

Sınav bekleyen memur açısından sonuç

Uygulamanın doğrudan muhatabı, görevde yükselme sınavını bekleyen memurlar. Sınav açılmadığında veya müdür kadroları bu yolla doldurulduğunda, şartları taşıyan personelin asaleten atanma imkanı ortadan kalkıyor.

Sayıştay dört raporda da aynı gereği belirtti: müdürlük kadrolarına 657 sayılı Kanun ile Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik hükümlerine uygun olarak, görevde yükselme sınavında başarılı olan personel arasından asaleten atama yapılması; başkan yardımcılığından sınavsız müdür kadrosuna atanmanın ise istisnai bir düzenleme olarak kalması ve genel uygulamaya dönüştürülmemesi gerekiyor