Akademisyen ticari şirkette yönetici olabilir mi?

Hayır, 2547, 2914 ve 657 sayılı Kanunlar gereği akademik personelin ticari faaliyette bulunması mümkün görülmüyor. 2547 ve 2914 sayılı Kanunlarda bu konuda açık bir düzenleme bulunmuyor. Her iki Kanun da hüküm bulunmayan hallerde genel hükümlere ve 657 sayılı Kanun'a yönlendiriyor. Bu nedenle akademik personel için kıyasen 657 sayılı Kanun'un 28'inci maddesi uygulanıyor. Söz konusu madde, tacir veya esnaf sayılmayı gerektiren işlerden şirket görevlerine kadar geniş bir yasak getiriyor.

Akademik personele hangi kanun uygulanır?

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Özlük hakları" başlıklı 62'nci maddesi, üniversite öğretim elemanları ile üst kuruluşlar ve üniversitelerdeki memur ve diğer görevliler için bir sıralama yapıyor. Buna göre özlük haklarında önce bu Kanun uygulanıyor. Kanun'da belirtilmeyen hususlarda Üniversite Personel Kanunu, orada da bulunmayan hususlarda genel hükümler devreye giriyor.

2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu'nun "Uygulanacak diğer kanun hükümleri" başlıklı 20'nci maddesi de benzer bir atıf içeriyor. Bu Kanun'da hüküm bulunmayan hallerde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanıyor.

657 sayılı Kanun'un 28'inci maddesi neleri yasaklıyor?

"Ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunma yasağı" başlıklı 28'inci maddeye göre memurlar:

Türk Ticaret Kanunu'na göre tacir veya esnaf sayılmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunamaz.

Ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamaz.

Ticari mümessil, ticari vekil, kolektif şirkette ortak veya komandit şirkette komandite ortak olamaz. Görevli oldukları kurumların iştiraklerinde kurumlarını temsilen alacakları görevler bunun dışında.

Mesleki faaliyet veya serbest meslek için ofis, büro, muayenehane ve benzeri yerler açamaz.

Gerçek kişilere, özel hukuk tüzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait herhangi bir iş yerinde ya da vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışamaz.

Bazı görevler ise yasağın dışında tutuluyor. Memurların üyesi oldukları yapı, kalkınma ve tüketim kooperatiflerinin yönetim, denetim ve disiplin kurulu üyelikleri bu kapsamda. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulmuş yardım sandıklarındaki aynı kurul üyelikleri de yasak değil. Özel kanunlarda belirtilen görevler de bu yasaklamanın dışında kalıyor.

Akademisyen ticari şirkette yönetici olabilir mi?

Bu hükümler çerçevesinde üniversite akademik personelinin ticari şirketlerde müdür, yönetici veya benzeri görevler üstlenmesi mümkün değil. Türk Ticaret Kanunu'na tabi şirketlerde tacir veya esnaf sayılmalarını gerektirecek faaliyetlerde bulunmaları ve şirket yöneticisi olarak görev almaları da yasak kapsamında.

Akademik personelin üniversitedeki asli görevleri devam ederken ticari şirketlerde yönetici pozisyonunda bulunması, mevzuata ve etik ilkelere aykırılık oluşturuyor.