Orman köylüsüne gelirden pay: Listeyi OGM komisyonu yapacak

Orman Genel Müdürlüğünün (OGM) hazırladığı yönetmelik, 3 Kasım 2026 tarihli ve 33419 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme, ormancılık faaliyetlerinde vahidi fiyatla çalışan orman köylülerine, kendi köylerinin sınırları içinde üretilen oduna dayalı orman ürünlerinin satış gelirinden pay dağıtılmasının usul ve esaslarını belirliyor. Dağıtılacak tutar, satış gelirinden üretim giderleri düşüldükten sonra kalan miktarın yüzde 10'unu aşamayacak. Hak sahibi listesini, orman işletme müdürlüklerinde kurulacak üç kişilik komisyon düzenleyecek.

Hak sahibi listesini üç kişilik komisyon düzenleyecek

Yönetmeliğin 6. maddesi, dağıtımın merkezine bir komisyon koyuyor. Komisyon, işletme müdür yardımcısı başkanlığında, ilgili orman işletme şefi ve bir orman muhafaza memurundan oluşacak.

Bu üç kişilik komisyon, hak sahipliği şartlarını taşıyanların listesini düzenleyecek. Liste, ilgili orman işletme müdürü tarafından onaylanacak.

Komisyon değerlendirmesini kendi başına yapmayacak. Yönetmelik, listeye esas belge ve kayıtların işletme şefliklerinden, ağaçlandırma ve toprak muhafaza şefliklerinden, orman fidanlık şefliklerinden, kooperatiflerden ve resmi kurum ile kuruluşlardan alınacağını hükme bağlıyor.

İşletme müdürlüğü hesaplayacak, döner sermayeden ödeyecek

Dağıtım oranı ile dağıtımın ayni mi nakdi mi yapılacağı her yıl Genel Müdürlükçe belirlenip Bakan Olur'una bağlanacak. Bunun için önce cari yıl bilançosunun sonuçlanması gerekiyor.

Bakan Olur'unun ardından her bir orman köyü için dağıtım miktarını işletme müdürlüğü hesaplayacak. Ödemeler Genel Müdürlüğün döner sermaye bütçesinden yapılacak.

İşletme müdürlüğü, kanuni kesintileri yaptıktan sonra tutarları hak sahiplerinin banka hesaplarına yatıracak. Kanuni kesintiler arasında vergi kesintileri, 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında çıkan vergi borcu kesintisi ile icra ve mahkeme kararlarından doğan kesintiler sayılıyor.

Dağıtımın ayni yapılmasına karar verilirse iş yükü artıyor. Bu durumda ihtiyaçlar Genel Müdürlüğün belirlediği çerçevede işletme müdürlüğünce tespit edilecek ve satın alma işlemleri yürütülecek.

Hak sahipliğinde dört şart: İkamet, çalışma ve suç kaydı

İkamet şartı iki farklı süreye bağlanmış. Dağıtıma konu orman köyü nüfusuna kayıtlı olanlar için o köyde kesintisiz en az bir yıl ikamet aranıyor. Başka köy nüfusuna kayıtlı olanlarda süre üç yıla çıkıyor. İki durumda da kesit tarihi, dağıtıma konu cari yılın 31 Aralık tarihi.

İkamet şartının taşındığı, Genel Müdürlük bilgi sistemi üzerinden tespit edilecek veya belgelendirilecek. Bu, personelin elle yapacağı tespit yükünü azaltan bir hüküm olarak öne çıkıyor.

Üçüncü şart, hak sahibinin ikamet ettiği orman köyünün mülki hudutları içindeki ormancılık faaliyetlerinden en az birinde cari yıl içinde vahidi fiyatla çalışmış olması. Bu çalışmanın sözleşmeye veya şartnameye dayalı olması, kendi nam ve hesabına ya da kooperatif ortağı olarak yapılmış olması ve ilgili kayıtlar ile ödeme belgelerinde yer alması gerekiyor.

Dördüncü şart olumsuz koşul niteliğinde. Cari yıl içerisinde orman suçu sebebiyle hakkında suç zaptı tanzim edilenler hak sahibi olarak belirlenemeyecek.

Yönetmelik, orman köyünü 442 sayılı Köy Kanunu'na atıfla tanımlıyor: Nüfusu 2.000'in altındaki yerleşim yerlerinden mülki sınırları içinde devlet ormanı olanlar. Daha önce orman köyü iken 6360 sayılı Kanun'la mahalleye dönüşen yerler de kapsamda.

Dağıtımın yarısı eşit, yarısı hakedişe göre

Hesaplanan dağıtım miktarı ikiye bölünecek. Tutarın yüzde 50'si, ilgili orman köyündeki hak sahipliği listesinde yer alanlara eşit olarak paylaştırılacak.

Kalan yüzde 50 ise aynı listedekilere, cari yılda vahidi fiyatla yaptıkları çalışmalar karşılığında ödenen hakediş tutarları oranında dağıtılacak. Böylece listeye giren her hak sahibi eşit bir taban tutar alacak, çalışma hacmi fazla olan ise ikinci dilimden daha yüksek pay alacak.

Hesaba esas satış gelirinde bir istisna var. Yanık sahalardan elde edilen oduna dayalı orman ürünleri geliri dağıtıma konu edilemeyecek. Satış geliri, orman köyü mülki hudutları içinde istihsal edilen ürün miktarının, işletme müdürlüğünün aynı takvim yılı bilanço sonuçlarındaki satış ortalamasıyla çarpımıyla bulunacak.

Kişi başı yıllık tavan: Bir aylık net asgari ücret

Yönetmelik kişi başına bir üst sınır getiriyor. Bir hak sahibine yapılacak ayni ve nakdi dağıtımın yıllık toplamı, dağıtıma konu cari yılda asgari ücret tespit komisyonunca belirlenen aylık net asgari ücretin bir aylık tutarını geçemeyecek.

Yıl içinde farklı tarihlerde birden fazla asgari ücret belirlenirse bu tutarların ortalaması esas alınacak. 2026 yılı için aylık net asgari ücret 28.075,50 lira olarak uygulanıyor.

Ayni dağıtımda ayrı bir sınır daha var. Hak sahibine verilecek araç, gereç ve malzemelerin toplam bedeli, o kişi için hesaplanan nakdi dağıtım tutarından fazla olamayacak. Ayni dağıtım kapsamına ormancılık faaliyetlerinde kullanılan araç, gereç, ekipman, kişisel koruyucu donanım malzemeleri ile akaryakıt ve benzeri malzemeler giriyor.

6831 sayılı Kanun'daki yüzde 10 ile karıştırılmamalı

Orman işletme birimleri, vahidi fiyatla çalışan orman köylülerine halihazırda bir ek ödeme yapıyor. 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 34. maddesine göre, üretim işinde çalışan gerçek kişilerin istihkak tutarı yüzde 10, orman köylerini kalkındırma kooperatiflerinin istihkakı ise yüzde 20 fazlasıyla ödeniyor.

Silvikültür, ağaçlandırma, toprak muhafaza, fidan ve tohum üretimi gibi işlerde oran yüzde 5. Bu ödemede, kişinin Sosyal Güvenlik Kurumuna kendi sigortalılığından doğan prim borcu bulunmaması şartı aranıyor.

Yeni yönetmelikteki dağıtım bundan ayrı bir kalem. 34. maddedeki fazla ödeme kişinin kendi hakedişi üzerinden hesaplanıyor; yeni dağıtım ise köyün toplam üretim gelirinin net tutarı üzerinden hesaplanıp köydeki hak sahipleri arasında paylaştırılıyor.

Yasal dayanak 2023'te eklendi, yönetmelik 2026'da yayımlandı

Düzenlemenin dayanağı, 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un 10. maddesinin birinci fıkrası.

Bu fıkradaki dağıtım hükmü, 23 Mart 2023 tarihli ve 7442 sayılı Kanun'un 39. maddesiyle eklenen cümlelerle getirilmişti. Kanun metni, oranı ve verilme şeklini belirleme yetkisini Tarım ve Orman Bakanına veriyor, usul ve esasların OGM'ce hazırlanan yönetmelikle belirleneceğini öngörüyordu.

Uygulama yönetmeliği, kanundaki bu yetkilendirmeden yaklaşık üç buçuk yıl sonra yayımlandı. Yönetmelik hükümlerini Orman Genel Müdürü yürütecek.