Yarım gün çalışan hekimin taban ek ödemesi nasıl ödenir?

Doğum sonrası analık izni bitiminde yarım gün çalışan hekimin taban ek ödemesinin çalıştığı süreyle orantılı ödenmesi hukuka aykırı değil. Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), 30 Ekim 2026 tarihli ve 2026/22499-S.26.30888 sayılı kararıyla bu sonuca vardı. Yalova'da görev yapan bir diş hekiminin 2026/14230 numaralı başvurusu reddedildi. Başvuruda, eksik ödendiği ileri sürülen tutarın yasal faiziyle birlikte ödenmesi isteniyordu. Başvuruya konu idare Yalova Valiliği, başvuran için yargı yolu ise açık.

Yarım gün çalışan diş hekimi neden KDK'ye başvurdu?

Başvuran hekim, doğum sonrası analık izninin bitiminde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 104'üncü maddesinin (F) bendindeki yarım gün çalışma hakkını kullandı. Bu dönemde taban ek ödemesinden kesinti yapıldı. Üyesi olduğu Hekim Birliği, Sağlık ve Sosyal Hizmetler Çalışanları Sendikası vekil olarak devreye girdi. Hekimin 20 Ocak 2026'daki başvurusu 4 Şubat 2026'da reddedildi. KDK'nin 4 Mayıs 2026 tarihli gönderme kararının ardından 30 gün içinde Valilikten cevap alınamayınca dosyanın esastan incelenmesi istendi. Bu başvuru 9 Haziran 2026'da yapıldı.

Vekil, yarım gün çalışmanın memurun kendi iradesiyle işe gelmemesi değil, kanunun tanıdığı özel bir statü olduğunu savundu. Bu nedenle mali hakların tam zamanlı çalışma gibi korunması gerektiğini ileri sürdü. Danıştay 11. Dairesinin radyoloji uzmanlarına ilişkin 8 Şubat 2005 tarihli kararını örnek gösterdi. Aynı unvandaki süt izni kullanan hekimlere taban ödemede kesinti yapılmadığını, bunun Anayasa'nın 10'uncu maddesindeki eşitlik ilkesine aykırı olduğunu da iddia etti.

Yalova Valiliği taban ödeme kesintisini nasıl savundu?

Yalova Valiliği, KDK'ye gönderdiği 17 Haziran 2026 tarihli yazıda hekimin 7 Kasım 2025 - 5 Şubat 2026 arasında yarım gün çalışma hakkından yararlandığını bildirdi. Bu sürede mali ve sosyal hakların tam ödendiğini açıkladı. Ödemelerin 104'üncü maddenin (G) bendindeki "fiili çalışmaya bağlı her türlü ödemeler hariç" ibaresi dikkate alınarak yapıldığını belirtti.

İdare, 6 Ağustos 2024 tarihli ve 32624 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliğine de dayandı. Yönetmeliğin 6'ncı maddesine göre taban ödeme; unvan, hizmet sınıfı, eğitim durumu ve fiilen çalışılan gün sayısı gibi ölçütlerle hesaplanıyor. Valilik, hekimin ödemesinin de bu nedenle çalıştığı süreyle orantılı yapıldığını savundu.

Taban ek ödeme neden fiili çalışmaya bağlı sayıldı?

KDK önce 104'üncü maddeyi inceledi. (F) bendine göre kadın memur, isteği halinde birinci doğumda iki ay, ikinci doğumda dört ay, sonraki doğumlarda altı ay süreyle günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışabiliyor. (G) bendi ise izinlerde korunan hakların sınırını çiziyor: "Yıllık izin ve mazeret izinleri sırasında fiili çalışmaya bağlı her türlü ödemeler hariç mali haklar ile sosyal yardımlara dokunulmaz." Kurum, kanun koyucunun fiili çalışmaya bağlı ödemeleri bu korumanın dışında tuttuğu sonucuna vardı.

Ombudsmanlık, Yönetmeliğin 6'ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendine göre taban ödemede "mesai içi aktif çalışma gün katsayısı"nın ayrıca çarpan olarak kullanıldığını hatırlattı. Yönetmeliğin 5'inci maddesi ek ödemeyi personelin sağlık tesisine fiilen katkı sağlamasına bağlıyor. Resmi tatil, idari ve nöbet izinleri ile kısa süreli hastalık raporları gibi haller çalışılmış gün sayılıyor. KDK, bu haller arasında 104/F kapsamındaki yarım gün çalışmanın yer almadığını tespit etti. Kurumun değerlendirmesi şöyle: "taban ödemenin, memurun aylığı gibi statüden doğan sabit bir mali hak değil, fiilen çalışmaya bağlı olarak ödenen bir ek ödeme niteliğinde olduğu değerlendirilmektedir."

Danıştay kararı ve süt izni kıyası neden kabul edilmedi?

KDK, Danıştay 11. Dairesinin kararının bu dosyaya emsal olmadığını belirtti. O uyuşmazlıkta radyoloji uzmanları için mevzuatla belirlenen beş saatlik çalışma, kadronun tam zamanlı çalışma süresi sayılmıştı. Bu olayda ise kadronun çalışma süresi değişmiyor, hekim kendi isteğiyle ve sınırlı bir süre yarım gün çalışıyor.

Eşitlik iddiası da karşılık bulmadı. Kuruma göre eşitlik ilkesi aynı hukuki durumdakiler için geçerli. Yarım gün çalışma ile süt izni kapsam, süre ve çalışmaya etkisi bakımından farklı. Kanun koyucu da (F) bendinde yarım gün çalışmanın "ayrıca süt izni verilmeksizin" kullanılacağını yazarak ikisini ayırıyor. Kurum ayrıca dosyada süt izni kullananlara taban ödemede kesinti yapılmadığına dair bir veriye rastlamadığını bildirdi.

Hakkaniyet yönünden KDK, doğum sonrası bu hakkı kullanmanın mali yansımalarının anlaşılabilir olduğunu kabul etti. Yine de aylık ve sosyal haklar kesintisiz ödendiği için uygulamayı hakkaniyete aykırı bulmadı. Kurum, "aylık ve diğer mali ve sosyal haklarında kesinti yapılmayıp yalnızca fiili çalışmaya bağlı olan taban ek ödemenin çalışılan süre ile orantılı olarak ödenmesi işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı" sonucuna ulaştı.

Yarım gün çalışma hakkını kullanacak sağlık personeli neye dikkat etmeli?

Kararda sağlık personeli açısından iki sonuç öne çıkıyor. Yarım gün çalışılan sürede aylık ve sosyal haklara dokunulmuyor, fiili çalışmaya bağlı sayılan taban ek ödeme ise çalışılan süreyle orantılı ödeniyor. Bu nedenle hakkı kullanmadan önce birinci doğumda iki ay, ikinci doğumda dört ay, sonraki doğumlarda altı ay olan sürenin mali etkisini hesaba katmak gerekiyor.

Bu değerlendirme bağlayıcı bir yargı kararı değil, itiraz yolu da kapanmış değil. 6328 sayılı Kanun'un 21'inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, ret kararının başvurana tebliğinden itibaren varsa dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam ediyor. Başvuran yetkili ve görevli mahkemelerde dava açabiliyor.

KDK, başvuruyu reddetse de iyi yönetim ilkeleri yönünden Yalova Valiliğine bir öneride bulundu. İdarenin 17 Haziran 2026 tarihli yazısında karara karşı başvuru yollarının gösterilmediğini tespit eden Kurum, "karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi" ilkesine uyulmasını önerdi.

KDK'nın yarım gün çalışan hekimin taban ek ödemesine dair kararı