Polis ve jandarma okullarına girişte yeni şartlar geliyor

Kanun teklifi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile polis meslek yüksekokullarına başvuracak adaylarda aranan şartları yönetmelikten çıkarıp kanun metnine yazıyor. Düzenlemenin dayanağı, Anayasa Mahkemesinin iki ayrı iptal kararı. Buna karşılık şartlar mevcut yönetmeliklerden aynen aktarılmıyor: jandarma tarafında kamu görevinden çıkarılmamış olma ve kumar şartı ekleniyor. Yönetmelikte bulunan evlilik ve hamilelik şartı ile terör örgütleriyle irtibat ve iltisak bendi ise teklif metninde yer almıyor.

Polis ve jandarma okulu şartları neden kanuna taşınıyor?

Her iki düzenlemenin arkasında Anayasa Mahkemesinin iptal kararları bulunuyor.

Mahkeme, 12 Şubat 2026 tarihli ve E:2025/257, K:2026/44 sayılı kararıyla 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 13/A maddesinde yer alan "nitelikleri" ibaresini iptal etti. Kararda, akademiye alınacak öğrencilerin devletten maaş alan görevliler olmadığı vurgulanarak, bu kişilerde aranacak şartların belirlenmesinin eğitim ve öğrenim hakkına sınırlama getirdiği belirtildi.

Mahkeme, 15 Ocak 2026 tarihli ve E:2025/194, K:2026/15 sayılı kararıyla da 4652 sayılı Polis Yükseköğretim Kanununun 30 uncu maddesindeki, polis meslek yüksekokullarına alınacak öğrencilerde aranacak şartların yönetmelikle düzenlenmesini öngören ibareyi iptal etti.

İki kararın ortak gerekçesi aynı: eğitim ve öğretim hakkı Anayasanın 42 nci maddesiyle güvence altında olduğundan, bu hakka getirilecek sınırlamalar yalnızca kanunla düzenlenebilir.

Teklif, bu nedenle 2803 sayılı Kanunun 13/A maddesine yeni fıkralar ekliyor ve 4652 sayılı Kanuna 10/A maddesini ihdas ediyor.

Jandarma okullarında hangi yeni şartlar geliyor?

Teklifin birinci maddesi, fakülte ve meslek yüksekokuluna alınacak adaylar için on bir bent halinde şart sayıyor. Bunların üçü, yürürlükteki Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Fakülte ve Meslek Yüksekokulları Temin Yönetmeliğinde bulunmuyor.

Birincisi kamu görevinden çıkarılmamış olma şartı. Yönetmelik yalnızca askeri okullardan, Emniyet Teşkilatına bağlı okullardan ve jandarma ile sahil güvenlik eğitim kurumlarından çıkarılmamış olmayı arıyor. Teklif bu listeye "Kamu görevinden çıkarılmamış olmak" bendini ekliyor.

İkincisi kumar şartı. Teklif, "Kumar oynamaktan dolayı idari yaptırım uygulanmamak" bendini getiriyor. Yönetmeliğin ilgili maddesinde kumara ilişkin bir şart yer almıyor.

Siyasi parti şartının niteliği de değişiyor. Yönetmelik, başvuru tarihinde herhangi bir siyasi partiye üye olmadığına dair yazılı beyan sunulmasını istiyor. Teklif ise doğrudan "Başvuru tarihinde herhangi bir siyasi partiye veya siyasi partilerin yan kuruluşlarına üye olmamak" şartını koyuyor. Beyan yükümlülüğü, maddi bir şarta dönüşüyor ve yan kuruluşlar kanun düzeyine çıkıyor.

Jandarma okullarında evlilik ve hamilelik şartı kalkıyor mu?

Teklif metninde bu şart yok. Yürürlükteki yönetmelik ise adaylarda "evli, hamile, çocuklu olmamak veya herhangi bir kadınla veya erkekle nikahsız olarak birlikte yaşamamak" şartını arıyor.

Teklifin ilgili fıkrası "aşağıdaki şartlar aranır" ifadesiyle başlayıp on bir bent sayıyor ve bu bentler arasında medeni duruma ilişkin bir hüküm bulunmuyor.

Aynı durum, terör örgütleriyle irtibat ve iltisak bendi için de geçerli. Yönetmelik, terör örgütlerinin eylem ve toplantılarına karışmamış olmanın yanında, Bakanlar Kurulu ve mahkeme kararlarıyla terör örgütü kabul edilen örgütlerle irtibatı ve iltisakı bulunmamayı da ayrı bir şart olarak sayıyor. Teklif yalnızca birinci şartı kanuna yazıyor, irtibat ve iltisak bendine yer vermiyor.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumlu olması şartı da teklif metninde geçmiyor. Bu konuda 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanununun ayrı bir dayanak oluşturduğu belirtilmelidir.

Polis meslek yüksekokulunda hangi şartlar değişiyor?

Teklifin altıncı maddesi, 4652 sayılı Kanuna eklenen 10/A maddesinde on üç bent halinde şart sayıyor. Yürürlükteki Polis Meslek Yüksekokulları Giriş Yönetmeliğiyle karşılaştırıldığında üç fark öne çıkıyor.

En belirgini terör şartı. Teklif, "Terör örgütleri ile bu örgütlerle bağlantılı yapıların eylemlerine, toplantılarına, yürüyüş ve mitinglerine karışmamış, desteklememiş, katılmamış olmak" bendini getiriyor. Yönetmeliğin şartları düzenleyen maddesinde terör örgütlerine ilişkin bir bent bulunmuyor.

İkinci fark siyasi parti şartının zamanı. Yönetmelik bu şartı "geçici kayıt tarihi itibarıyla" arıyor. Teklif ise "başvuru tarihinde" diyerek ölçüm anını öne çekiyor.

Üçüncü fark bir eksilme. Yönetmelik, şehit ve vazife malulü eş ve çocukları için taban puanın en az yüzde 80'inin alınmasını yeterli sayıyor. Teklif metninde bu kolaylığa ilişkin bir hüküm yer almıyor.

Yaş kuralı ise aynen korunuyor. Hem yönetmelik hem teklif, sınavın yapıldığı yılın ekim ayının ilk günü itibarıyla 18 yaşını tamamlamış ve aynı yılın 1 Ocak tarihi itibarıyla 26 yaşından gün almamış olma şartını arıyor. Yükseköğretim Kurumları Sınavından Bakanlıkça belirlenen taban puanı alma şartı da değişmiyor.

Buna karşılık yönetmeliğin genelev, randevuevi ve genel ahlaka aykırı eser üretimine ilişkin ayrıntılı bendi teklife aktarılmıyor. Teklif bunun yerine Türk Ceza Kanununun genel ahlaka karşı suçları düzenleyen bölümüne atıf yapıyor.

Jandarma okullarında sınav puanı nasıl hesaplanacak?

Teklifin en somut değişikliği puanlama sisteminde. Yürürlükteki yönetmelik, giriş puanını fakülte ve meslek yüksekokulu için ayrı ayrı hesaplıyor.

Yönetmeliğe göre fakültede giriş puanı, yazılı sınav puanının yüzde 60'ı, ortaöğretim başarı puanının yüzde 5'i, fiziki yeterlilik puanının yüzde 15'i ve mülakat puanının yüzde 20'sinin toplamı. Meslek yüksekokulunda ağırlıklar yazılı sınav için yüzde 45, mülakat için yüzde 35 olarak uygulanıyor.

Teklif bu yapıyı tek bir formülle değiştiriyor: başarı sıralamasına esas puan, başvuru sıralamasına esas puanın yüzde 50'si, fiziki yeterlilik sınavı puanının yüzde 25'i ve mülakat sınavı puanının yüzde 25'inin toplamı olacak. Fakülte ile meslek yüksekokulu arasındaki ağırlık farkı kalkıyor ve ortaöğretim başarı puanı formülden çıkıyor.

Aday çağırma ölçütü de değişiyor. Yönetmelik, kontenjanın "en az on katına kadar" aday çağrılmasını öngörüyor. Teklif ise "en fazla on katı kadar aday" ifadesini kullanıyor; on kat, alt sınır olmaktan çıkıp üst sınır haline geliyor.

Barajın oranı ise aynı kalıyor. Yönetmelik fiziki yeterlilik ve mülakat sınavlarında 500 tam puan üzerinden en az 300 puan istiyor. Teklif, 100 tam puan üzerinden en az 60 puan şartı getiriyor. Ölçek değişiyor, yüzde 60'lık eşik korunuyor.

Teklif ayrıca tabip, diş tabibi, güverte ve makine branşları için ayrı bir rejim kuruyor. Bu branşlarda başvurusu kabul edilen tüm adaylar sınavlara çağrılacak ve başarı sıralaması yalnızca fiziki yeterlilik puanının yüzde 50'si ile mülakat puanının yüzde 50'sinden oluşacak.

Muvazzaf subay ve astsubay adaylarında hangi şartlar aranacak?

Teklif, kendi nam ve hesabına fakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokulunu bitirip muvazzaf subay ya da astsubay olmak için başvuranlar için de şartları kanuna yazıyor.

Muvazzaf subay adaylarında en az dört yıl süreli yükseköğretim kurumu mezunu olmak ve müracaat yapılan yılın Ocak ayının biri itibarıyla 27 yaşını bitirmemiş olmak aranacak. Bu sınır tabipler için 32, uzmanlığını tamamlamış tabipler için 35 yaş olarak uygulanacak.

Muvazzaf astsubay adaylarında en az iki yıl süreli yükseköğretim kurumu mezunu olmak ve 24 yaşını bitirmemiş olmak isteniyor. Dört yıl veya daha fazla süreli yükseköğretim kurumu mezunları için bu sınır 27 yaş.

Başvuru sıralamasına esas puan da kanunda belirleniyor. Subay adaylarında Kamu Personeli Seçme Sınavı puanının yüzde 60'ı ile Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı puanının yüzde 40'ının toplamı, astsubay adaylarında ise Kamu Personeli Seçme Sınavı puanı esas alınacak.

Öğretmen branşının yabancı dil alt branşları için üç sınavlı bir formül öngörülüyor: Kamu Personeli Seçme Sınavı puanının yüzde 40'ı, Yabancı Dil Sınavı puanının yüzde 40'ı ve Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı puanının yüzde 20'sinin toplamı.

Fakülte ve meslek yüksekokuluna başvuran adaylarda ise sıralama, yükseköğretim kurumları sınav puanının yüz tam puan üzerinden oranlanmasıyla hesaplanacak.