YÖK ve KDK cevapladı; boşanma sonrası soyadı değişen kadınlara yeni soyadı ile diploma düzenlenebilir mi?

-Başvuranın boşanma sonrası gerçekleşen soyadı değişikliği nedeniyle yüksek lisans diplomasının güncel kimlik bilgilerine uygun şekilde yeniden düzenlenmesi talebi hakkında;

-YÖK, 7039 Sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun Ad ve soyadı düzeltilmesi başlıklı GEÇİCİ 8'inci maddesine ve ad veya soyadı değişikliğine ilişkin yargı kararı alınması durumunda ikinci nüsha olduğu belirtilerek yeni ismi veya soyadı ile yeniden diploma düzenlenebileceğini,

-Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık), Üniversitelerin diplomaların düzenlenmesi ve değiştirilmesi noktasındaki takdir yetkisini, öğrencilerin çalışma hayatını da koruma gerekliliğini göz önünde bulundurarak kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanması gerektiği, başvuranın, yüksek lisans diplomasının önceki soy ismine göre düzenlenmesinin gerekliliği ile ilgili idareye ihtiyaç duyma nedenlerine ilişkin ayrıntılı açıklamalarda bulunduğu, ancak kamu gücünü kullanan idarenin, somut olay değerlendirmesi yapmayıp, makul bir gerekçe ve zorunluluk ortaya koymadan başvurandan mevzuat gereği "Yeni Diploma Düzenlenmesine Dair Mahkeme Kararı" istediği, kaldı ki; başvuranın kesinleşen yargı kararı sonucunda eski soy ismine döndüğü, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 17.04.2026 tarih ve sayılı görüşü de dikkate alındığında; talebinin reddi şeklindeki sınırlamanın kamusal menfaat ile bireysel menfaat arasında korunması gereken dengenin başvurucu aleyhine bozulmasına neden olduğu ve idare tarafından bireye orantısız bir külfet yüklendiği değerlendirilen 16/06/2026 tarih ve 2026/10220-S.26.14295 sayılı kararında aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir.

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza (T.C Kimlik No: tarafından yapılan başvuruda başvuran özetle; boşanma sonrası gerçekleşen soyadı değişikliği nedeniyle diplomasının güncel kimlik

bilgilerine uygun şekilde yeniden düzenlenmesini talep etmektedir

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2.1 Başvuranın, Atatürk Eğitim Fakültesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık lisans programına 04/09/2012 tarihinde kayıt yaptırıp, 24.06.2016 tarihinde mezun olduğu,

2.2 Akabinde, Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eğitim Bilimleri anabilim dalı Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık tezli yüksek lisans programına 17.07.2017 kayıt yaptırıp, 30.05.2024 tarihinde mezun olduğu,

2.3 Marmara Üniversitesi Mezuniyet Belgelerine İlişkin Yönergenin 8/2-a ve 8/4 maddeleri uyarınca, talebinin mevzuata uygun görülmediğinden işlem yapılamadığı belirtilmiştir.

3. Kurumumuzun sayılı dosyası kapsamında Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından gönderilen 17.04.2026 tarih ve sayılı yazısında özetle;

3.1 Yükseköğretim Bilgi Yönetim Sisteminde (YÖKSİS) mezun olarak kayıtlı olan öğrencilerin, diploma ve mezuniyet tarihinden sonra 03.11.2017 tarih 30229 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7039 Sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun Ad ve soyadı düzeltilmesi başlıklı GEÇİCİ 8'inci maddesinde yer alan "(1) Kişinin iki yıl içerisinde yerleşim yerinin bulunduğu nüfus müdürlüğüne yazılı olarak başvurması kaydıyla; 21/6/1934 tarihli ve 2525 sayılı Soyadı Kanununun 3 üncü maddesine aykırı soyadları ile yazım ve imla hatası veya düzeltme işareti kullanılmamasından kaynaklanan anlam değişiklikleri bulunan ad ve soyadları, mahkeme kararı aranmaksızın, il veya ilçe idare kurulunun vereceği kararla bir defaya mahsus olmak üzere değiştirilebilir.

İl ve ilçe idare kurullarının vereceği karar kesindir. Soyadı değiştirilen erkek ise kendisi ile birlikte varsa karısının ve müracaat tarihinde ergin olmayan çocuklarının da soyadları düzeltilir. Soyadı değiştirilen kadın ise kendisi ile birlikte ergin olmayan evlilik dışı çocukları varsa onların da soyadları düzeltilir." hükmü kapsamında ya da ad veya soyadı değişikliğine ilişkin yargı kararı alınması durumunda ikinci nüsha olduğu belirtilerek yeni ismi veya soyadı ile yeniden diploma düzenlenebileceği belirtilmiştir.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

12.1 Başvuranın, Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eğitim Bilimleri anabilim dalı Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık tezli yüksek lisans programına 17.07.2017 tarihinde kayıt yaptırıp, 30.05.2024 tarihinde mezun olduğu ve diplomasının evli olduğu dönem sahip olduğu soyadına uygun şekilde düzenlendiği,

12.2 Başvuranın, Şile 1 No'lu Asliye Hukuk Mahkemesi'nin sayılı ve 26.03.2025

tarihli kararı ile boşandığı ve kararın 02.05.2025 tarihinde kesinleştiği, boşanma nedeniyle soyadı değişikliğinin gerçekleştiği,

12.3 Akabinde, güncel yasal soyadı ile diplomasında yer alan soyadı arasında farklılık ortaya çıktığı, Marmara Üniversitesi'ne başvurarak, diplomasının güncel kimlik bilgilerine uygun şekilde yeniden düzenlenmesini talep ettiği,

12.4 Üniversite tarafından Yönetmeliğin 8/2-a ve 8/4 maddelerinde belirlenen kriterlere uyulmadığı gerekçesiyle talebin reddedildiği anlaşılmıştır.

18. Marmara Üniversitesine bağlı programlardan ilgili mevzuat hükümlerine göre mezun olmaya hak kazananlara verilecek olan belgelerin hazırlanmasına, teslim süreçlerine ve şekil şartlarına ilişkin esasları belirlemek amacıyla Senato tarafından Marmara Üniversitesi Mezuniyet Belgelerine İlişkin Yönerge kabul edilmiştir.

19. Yönergenin 8'inci maddesinde; diploma ön yüzünde bulunan "Metin" alanında öğrencinin mezun olduğu tarihteki adı ve soyadının yazılacağı, diplomanın arka yüzünde bulunan "Kimlik Bilgileri" alanında da mezun olanın mezun olduğu tarihteki adı, soyadının yazılacağı belirtilmiştir.

20. Yönergenin 13'üncü maddesinde ise; mezuniyetten sonra, mahkeme kararı ve/veya nüfus kaydı değişikliklerinde yeni diploma düzenlenmeyeceği ancak mezunun yeni diploma talep etmesi durumunda, mezundan "Yeni Diploma Düzenlenmesine Dair Mahkeme Kararı" isteneceği belirtilmiştir.

21. Başvuranın; "mesleki, akademik ve resmi işlerinde güncel kimlik bilgileri ile işlem yapabilmesinin güçleştiği, her defasında özel hayatına ilişkin açıklama yapma zorunluluğu doğurarak devam eden bir mağduriyet oluşturduğu" iddiasına ilişkin olarak;

21.9 Somut olayda; Üniversitelerin diplomaların düzenlenmesi ve değiştirilmesi noktasındaki takdir yetkisini, öğrencilerin çalışma hayatını da koruma gerekliliğini göz önünde bulundurarak kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanması gerektiği, başvuranın, yüksek lisans diplomasının önceki soy ismine göre düzenlenmesinin gerekliliği ile ilgili idareye ihtiyaç duyma nedenlerine ilişkin ayrıntılı açıklamalarda bulunduğu, ancak kamu gücünü kullanan idarenin, somut olay değerlendirmesi yapmayıp, makul bir gerekçe ve zorunluluk ortaya koymadan başvurandan mevzuat gereği "Yeni Diploma Düzenlenmesine Dair Mahkeme Kararı" istediği, kaldı ki; başvuranın kesinleşen yargı kararı sonucunda eski soy ismine döndüğü, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 17.04.2026 tarih ve sayılı görüşü de dikkate alındığında; talebinin reddi şeklindeki sınırlamanın kamusal menfaat ile bireysel menfaat arasında korunması gereken dengenin başvurucu aleyhine bozulmasına neden olduğu ve idare tarafından bireye orantısız bir külfet yüklendiği değerlendirilmiştir.

VII. KARAR

-Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE;

-Başvuranın boşanma sonrası gerçekleşen soyadı değişikliği nedeniyle yüksek lisans diplomasının güncel kimlik bilgilerine uygun şekilde yeniden düzenlenmesi yönünde işlem tesisi için MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

-6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20'nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Marmara Üniversitesi Rektörlüğü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

-Kararın BAŞVURAN ile MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Bu bilgiler haricinde hukuki gerekçeler ve mevzuat yönünden konuyu detaylı olarak inceleyen Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 16/06/2026 tarih ve 2026/10220-S.26.14295 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için tıklayınız.

Ahmet KANDEMİR