Gereksiz bilirkişiye başvuran hakime ceza geliyor

TBMM'ye sunulan 12. Yargı Paketi kapsamında 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun 63. maddesine yeni bir bent ekleniyor. Düzenlemeyle, yargılama faaliyetinde teknik veya özel bilgi gerektirmeyen ve münhasıran mesleğin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvuran hakim ve Cumhuriyet savcıları hakkında disiplin yaptırımı olarak uyarma cezası verilebilmesinin önü açılıyor.

Bilirkişilik Neden Sorun Haline Geldi?

Türk yargı sisteminde bilirkişilik müessesesi son yıllarda aşınmaya uğradı. Hukuki değerlendirme yapılması gereken pek çok davada mahkemelerin bilirkişiye başvurduğu, bunun hem yargılamayı uzattığı hem de gereksiz masraf doğurduğu uzun süredir dile getirilen bir eleştiriydi. Özellikle sicil, disiplin, atama ve nakil gibi sırf hukuki değerlendirme gerektiren kamu personeli davalarında bilirkişi atanması bu eleştirilerin odağındaydı.

Teklifin gerekçesinde hakimlik ve savcılık mesleğinin temel unsurlarından birinin uyuşmazlıkların hukuki bilgi ve değerlendirmeyle çözümlenmesi olduğu vurgulanıyor. Gerekçeye göre yargılama faaliyetinde bilirkişiye başvuru, teknik veya özel bilgi gerektiren hallerle sınırlı olup hukuki nitelendirme ve değerlendirme yetkisi münhasıran hakim ve savcıya ait.

Kamu Personeli Davaları Nasıl Etkilenecek?

Düzenleme kamu görevlilerinin açtığı davaları doğrudan etkiliyor. Disiplin cezası iptali, sicil düzeltimi, kadro ve unvan değişikliği, atama ve nakil işlemlerine karşı açılan davalarda mahkemeler zaman zaman hukuki yorumla çözülebilecek meseleleri bilirkişiye havale ediyordu. Bu durum davaların aylar, hatta yıllarca uzamasına yol açıyordu. Bundan böyle hakimin bu tür davalarda gereksiz yere bilirkişi ataması disiplin suçu kapsamında değerlendirilebilecek.

Hangi Konularda Bilirkişi Atanabilecek?

Düzenleme bilirkişilik kurumunu ortadan kaldırmıyor; yalnızca amacına uygun kullanılmasını zorunlu kılıyor. Teknik veya özel bilgi gerektiren konularda bilirkişiye başvurulması bundan böyle de mümkün olacak. Tıbbi konular, mühendislik hesapları, mali tablolar gibi uzmanlık alanlarında bilirkişi atanması uygulamaya devam edecek. Yaptırım yalnızca hukuki bilgiyle çözülebilecek meselelerin bilirkişiye havale edilmesi durumunda devreye girecek.

Geçiş Sürecinde Sınır Nerede Çizilecek?

Düzenlemenin en tartışmalı boyutu, hangi konunun hukuki bilgiyle çözümlenebilir olduğunun tespiti meselesi. Bu sınır net biçimde çizilmediğinden uygulamada içtihat yoluyla belirlenmesi gerekecek. Disiplin kurullarının bu konuda nasıl bir yaklaşım benimseyeceği ise ilerleyen süreçte netleşecek.

12. yargı paketi Meclise sunuldu. İşte teklifte yer alan maddeler

2802 sayılı Kanunun 63. maddesine göre hakim ve savcılara şu durumda Uyarma cezası verilmektedir:

Madde 63 - Uyarma: Görevde daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.

Uyarma cezası :

a) Görevde kayıtsızlık ve düzensizlik,

b) Meslektaşlarına, emrindeki personele, görevi nedeniyle muhatap olduğu kişilere veya iş sahiplerine karşı kırıcı davranmak,

c) Mazeretsiz olarak göreve gaç gelmek ve görevden erken ayrılmak,

d) Kanun ve diğer mevzuat ile karar ve talimatlarda açık olarak belirtilen konularda, işi uzatacak şekilde davranışlarda bulunmak, yazı ve tekitleri zamanında cevaplandırmamak,

e) Bilirkişi seçimi ve görevlendirmesi sırasında kanunlarla belirlenen kurallara uymamak,

f) Nitelik ve ağırlıkları itibariyle yukarıda belirtilen benzeri eylemlerde bulunmak,

hallerinde uygulanır.

12. Yargı Paketinde Yer Alan Düzenleme İse Şu şekildedir:

MADDE 10- 2802 sayılı Kanunun 63 üncü maddesinin ikinci fıkrasına (e) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent eklenmiş ve diğer bent buna göre teselsül ettirilmiştir.

"f) Mesleğin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurmak,"