Aday memur engellilik ve eş durumu mazeretiyle tayin isteyebilir mi?

Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), EKPSS ile atanan aday memurun engellilik ve eş durumu mazeretine dayalı yer değişikliği talebinin reddedilmesini hukuka uygun buldu. KDK, 17 Aralık 2025 tarihli kararında, aday memur statüsündeki başvuranın yer değiştirme yönetmeliği kapsamına girmediğine hükmederek başvuruyu reddetti.

EKPSS ile atanan engelli memur tayin talebinde bulundu

Başvuran, 2025 yılı Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (EKPSS) sonucunda Tunceli İl Jandarma Komutanlığı emrine aday devlet memuru olarak atandı ve 20 Mayıs 2025 tarihinde göreve başladı. Yüzde 42 oranında engelli raporu bulunan başvuranın eşi 2010 yılından beri Karaman Eğitim ve Araştırma Hastanesinde hemşire olarak görev yapıyor; 7 ve 9 yaşındaki iki çocuğu da Karaman'da ilkokula devam ediyor.

Başvuran, engelli birey olarak aile birliğinden ayrı kalmasının hem tedavi ve destek süreçlerini hem de aile yaşamını olumsuz etkilediğini belirterek, Jandarma ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 9/d maddesi uyarınca Karaman'a tayin talebinde bulundu. Söz konusu madde, en az yüzde 40 oranında engelli olduğu sağlık kurulu raporu ile belgelenen memurların tedavi gördükleri yere atama taleplerinin, engel durumuna uygun kadro bulunması halinde karşılanmasını öngörüyor.

İdare tayin talebini neden reddetti?

İdare, başvuranın yer değişikliği talebini; aday memur statüsünde olması nedeniyle ilgili mevzuat kapsamına girmemesi, aday memurluk sürecini ilk atama yerinde tamamlamasının daha uygun olacağı, bulunduğu yerde hizmetine ihtiyaç duyulması, Tunceli'yi kendi tercihiyle seçerek aile bütünlüğünü kendi rızasıyla bozmuş olması ve eşinin Tunceli'ye atanması suretiyle aile birliğinin sağlanabileceği gerekçeleriyle uygun görmedi.

Başvuran ise yönetmelikteki engelli memurlara ilişkin düzenlemenin aday memur-asil memur ayrımı yapmadığını, ret işleminin engelli bireylerin Anayasal haklarına, ayrımcılık yasağına ve pozitif ayrımcılık ilkesine aykırı olduğunu ileri sürdü.

KDK: Aday memur yer değiştirme yönetmeliği kapsamında değil

KDK, yaptığı inceleme sonucunda başvuranın aday memur statüsünde olması sebebiyle Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında Görevli Devlet Memurlarının Yer Değiştirmek Suretiyle Atanmalarına Dair Yönetmelik hükümleri kapsamına girmediğini değerlendirdi.

Kararda, başvuranın EKPSS 2025-1 yerleştirme kurasında idarenin öncelikli olarak ihtiyaç duyduğu Tunceli iline kendi tercihi sonucunda yerleştirildiği, aile birliğinin sağlanamamasının kendi tercihine dayalı bir sonuç olduğu ifade edildi.

Asaletin tasdikinden sonra mazeret tayini mümkün

KDK kararında dikkat çeken husus, tayin hakkının tamamen kapanmadığının belirtilmesi oldu. Buna göre, aday memurluk statüsü sona erdikten sonra yönetmeliğin aile birliği mazereti ve engellilik mazeretine bağlı yer değişikliği düzenlemeleri, yönetmelikte yer alan şartları taşımak kaydıyla başvuran için uygulanabilir hale gelecek. Bir başka ifadeyle başvuran, asaleti tasdik edildikten sonra zorunlu çalışma süresi ve kısıtlayıcı diğer hükümler dikkate alınmaksızın yer değişikliği talebinde bulunabilecek.

Bu değerlendirmeler ışığında KDK, idarenin işleminde mevzuata aykırı bir husus tespit edilemediği sonucuna vararak başvurunun reddine karar verdi. Karar, başvurana ve Jandarma Genel Komutanlığına tebliğ edilecek.

İşte Kamu Denetçiliği Kurumunun Kararı

Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 17/12/2025 tarih ve 2025/17048-S.25.24082 sayılı kararında aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir.

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran tarafından 06.08.2025 tarihinde Kurumumuza sunulan başvuru dilekçesinde kayıtlı hususlarda özetle; 20.05.2025 tarihinde, 2025 yılı Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (EKPSS) sonucunda Tunceli İl Jandarma Komutanlığı emrine aday devlet memuru olarak atandığı ve göreve başladığı, % 42 oranında engelli raporu bulunduğu, eşi Karaman Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 2010 yılından beri hemşire olarak görev yaptığı, 7 ve 9 yaşındaki iki çocuğunun da Karaman ilinde ilkokula devam ettiği, engelli birey olarak aile birliğinden ayrı kalmasının hem tedavi ve destek süreçlerini, hem de aile yaşamını olumsuz etkilediği, bu nedenle Jandarma ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 9/d maddesi uyarınca tayin talebinde bulunduğu, bu maddede "En az %40 oranında engelli olduğu sağlık kurulu raporu ile belgelenen memurların, kendilerinin veya bakmakla yükümlü oldukları kişilerin tedavisinin bulunduğu yere atama talepleri, engel durumuna uygun kadro bulunması halinde karşılanır. Bu şekilde yapılan atamalar yer değiştirme suretiyle atama kapsamında değerlendirilmez ve bu kişilerin engel durumları devam ettiği sürece isteği dışında başka bir yere atanamazlar." düzenlemesine yer verildiği, ancak başvurusuna verilen cevapta, "aday memur" olması ve Tunceli'yi kendi tercihi ile seçmiş olması gerekçe gösterilerek talebinin reddedildiği, oysa ilgili yönetmeliğin engelli memurlar için istisnai bir düzenleme içerdiği ve aday memur asil memur ayrımı yapmadığı, bu nedenle yapılan işlemin, engelli bireylerin Anayasal haklarına, ayrımcılık yasağına ve pozitif ayrımcılık ilkesine aykırı olduğu, engelli bireylerin aile birliğinden yoksun bırakılmasının, ayrıca uluslararası sözleşmelere ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 10. ve 41. maddelerine de aykırılık teşkil ettiği hususları altında iddia ve şikayette bulunularak engelli memur olarak yapmış olduğu tayin talebinin reddi yönündeki idari işlemin, engelli haklarına aykırı olup olmadığı yönünden incelenmesi ve idareye tavsiye kararı verilmesi talep edilmiştir

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

10.1. Başvuranın intervertebral disk bozukluğu (engel oranı %11) ve uyku apnesi (engel oranı %35)

şeklinde tanı koyulan rahatsızlıkları nedeniyle Karaman Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından

21.12.2022 tarihinde %42 engel oranı ile düzenlenmiş süresiz sağlık raporu bulunduğu,

10.2. Başvuranın EKPSS 2025-1 yerleştirme kurası ile idarenin öncelikli olarak ihtiyaç duyduğu "Tunceli" iline kendi tercihi neticesinde yerleştirmesinin yapıldığı, 30 Nisan 2025 tarihinde Tunceli İl Jandarma komutanlığı emrine "Uzman" unvanlı memur kadrosuna atandığı ve 20 Mayıs 2025 tarihinde görevine başladığı, başvuranın mevcut durumda "aday memur" statüsünde olduğu,

10.3. Başvuranın eşinin 2010 yılından beri "hemşire" kadrosunda Karaman Eğitim ve Araştırma

Hastanesinde çalıştığı, 10.4. Başvuranın Karaman iline eş durumu ve engellilik mazeretine dayalı yer değişikliği talebinin aday memur statüsünde olması nedeniyle ilgi mevzuatın kapsamına girmemesi, aday memurluk sürecini ilk atama yerinde tamamlamasının daha uygun olacağı, bulunduğu yerde hizmetine ihtiyaç duyulması, aile bütünlüğünü kendi rızası ile bozmuş olması ve eşinin Tunceli iline atanması suretiyle aile birliğinin sağlanabileceği hususları gerekçe gösterilerek uygun görülmediği,

10.5. Başvuranın Karaman iline yer değişikliği talebinin aday memurluk statüsü sona erdikten sonra

zorunlu çalışma süresi ve kısıtlayıcı diğer hükümler dikkate alınmadan değerlendirilebileceği anlaşılmıştır.

17. Bu açıklamalar çerçevesinde başvurunun incelenmesi neticesinde; başvuranın aday memur statüsünde olması sebebiyle Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında Görevli Devlet Memurlarının Yer Değiştirmek Suretiyle Atanmalarına Dair Yönetmelik hükümleri kapsamına girmediği, aday memurluk statüsü sona erdikten sonra Yönetmelik'in aile birliği mazereti ve engellilik mazeretine bağlı yer değişikliği düzenlemelerinin Yönetmelik'te yer alan şartları taşımak kaydıyla başvuran için uygulanabilir hale geleceği değerlendirilmiştir. Bu sebeple idarenin; başvuranın aday memur statüsünde olması nedeniyle ilgi mevzuatın kapsamına girmediği, aday memurluk sürecini ilk atama yerinde tamamlamasının daha uygun olacağı, bulunduğu yerde hizmetine ihtiyaç duyulduğu, Tunceli ilini kendi iradesiyle tercih ettiği ve bu tercih doğrultusunda yerleştiği dikkate alındığında, aile birliğinin sağlanamaması durumunun kendi tercihine dayalı bir sonuç olduğu, eşinin Tunceli iline atanması suretiyle aile birliğinin sağlanabileceği gerekçeleriyle başvuranın yer değişikliği talebini uygun görmemesi işleminde mevzuat düzenlemelerine aykırı bir husus tespit edilemediğinden başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

VII. KARAR

-İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN

REDDİNE,

-Kararın BAŞVURANA ve JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞINA tebliğ edilmesine,

-Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi'nce karar verildi.

Bu bilgiler haricinde hukuki gerekçeler ve mevzuat yönünden konuyu detaylı olarak inceleyen Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 17/12/2025 tarih ve 2025/17048-S.25.24082 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için tıklayınız.

Ahmet KANDEMİR