KDK'den MEB'e uyarı... Norm kadro yetersizliği sağlık mazeretine engel olamaz

Isparta ili ilçesinde Beden Eğitimi Öğretmeni olarak görev yapan başvuranın, Denizli ilinde ikamet eden ve tam teşekküllü hastane raporuyla "başkasının güç ve yardımı olmaksızın hayatını idame ettiremez" durumdaki babasının sağlık mazereti nedeniyle Denizli iline atanma talebinin reddedilmesi üzerine açtığı davada, Isparta 1. İdare Mahkemesinin kararı ile idarenin "norm kadro yetersizliği" açıklamasına karşın işlemi iptal ettiğini, mahkeme kararı üzerine Denizli iline atanması gerekirken, Afyonkarahisar iline atandığını, bu atamaya karşı dava açması üzerine söz konusu işlemin iptal edildiğini, 08.06.2026 tarihli resmi yazı ile bu kez mazeretiyle bağı bulunmayan İstanbul veya Gaziantep illerini tercih etmeye zorlandığını, tercih yapmaması halinde ise Isparta ilindeki görevine devam etmesi gerektiğinin bildirdiğini açıklayarak mahkeme kararının gerekçesine uygun olarak Denizli iline atanması talebi hakkında Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 04/08/2026 tarih ve 2026/14978-S.26.20383 sayılı kararında aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir.

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Isparta ili ilçesinde Beden Eğitimi Öğretmeni olarak görev yaptığını, Denizli ilinde ikamet eden ve tam teşekküllü hastane raporuyla "başkasının güç ve yardımı olmaksızın hayatını idame ettiremez" durumdaki babasının sağlık mazereti nedeniyle Denizli iline atanma talebinin reddedilmesi üzerine açtığı davada, Isparta 1. İdare Mahkemesinin kararı ile idarenin "norm kadro yetersizliği" açıklamasına karşın işlemi iptal ettiğini, mahkeme kararı üzerine Denizli iline atanması gerekirken, Afyonkarahisar iline atandığını, bu atamaya karşı dava açması üzerine söz konusu işlemin iptal edildiğini,

08.06.2026 tarihli resmi yazı ile bu kez mazeretiyle bağı bulunmayan İstanbul veya Gaziantep illerini tercih etmeye zorlandığını, tercih yapmaması halinde ise Isparta ilindeki görevine devam etmesi gerektiğinin bildirdiğini açıklayarak Kurumumuzdan mahkeme kararının gerekçesine uygun olarak Denizli iline atanmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Milli Eğitim Bakanlığının 03.07.2026 tarihli ve sayılı yazısında;

2.1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 72 nci maddesi uyarınca yer değiştirme suretiyle atamaların adil ve dengeli bir sistem içinde yapılması gerektiği, öğretmenlerin ülke genelinde dengeli dağılımını sağlamanın esas olduğu,

2.2. 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu'nun 18 inci maddesinin ikinci fıkrası ile Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Öğretmenlerin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 29 uncu maddesi gereğince, sağlık ve can güvenliği mazeretlerine bağlı yer değiştirmelerin yıl içinde takvime bağlı olmaksızın yapılabileceği; ancak bunun dışındaki mazeret atamalarının yarıyıl veya yaz tatili dönemlerinde yapılacağı,

2.3. Bakanlığın mazerete bağlı yer değiştirme taleplerini karşılama yükümlülüğünün, boş kadro (norm kadro açığı) ve hizmet puanı üstünlüğü kriterleri ile sınırlı olduğu, sağlık mazereti atamalarında dahi norm kadro açığına bakılmayacağına dair mevzuatta bir istisna bulunmadığı,

2.4. Başvuranın 2026 Yarıyıl Tatili döneminde babasının sağlık mazeretine dayanarak Denizli iline atanmak üzere başvurduğu; ancak Denizli'de kendi alanında (beden eğitimi) öğretmen ihtiyacı bulunmaması nedeniyle atamasının gerçekleştirilemediği,

2.5. Isparta 1. İdare Mahkemesi'nin iptal kararı üzerine, adayın durumu öncelikle Denizli ili için yeniden değerlendirildiği; ancak yine norm kadro açığı bulunmadığı için hem öğretmen ihtiyacı olan hem de hastanın tedavisinin yapılabileceği Afyonkarahisar ili ilçesine atamasının yapıldığı,

2.6. Başvuranın Afyonkarahisar ili ilçesine yapılan bu atama işlemine karşı 15.05.2026 tarihinde verdiği itiraz dilekçesi üzerine, söz konusu atama işleminin Bakanlıkça iptal edildiği, 2.7. İhtiyaç olmayan bir yere atama yapılmasının "atıl kapasite" yaratacağı gerekçesiyle; başvurana, babasının tedavisinin yapılabileceği ve aynı zamanda beden eğitimi öğretmeni ihtiyacı bulunan İstanbul veya Gaziantep illerinden birini tercih etmesi halinde atamasının yapılabileceğinin bildirildiği, 2.8. Başvuranın 2024 yılı iller arası isteğe bağlı yer değiştirme döneminde Denizli ili ilçesine atandığı, ancak bu atamasını kendi isteğiyle (23.08.2024 tarihli dilekçesi ile) iptal ettirdiği,

açıklamalarına yer verilmektedir.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

10. Isparta ili ilçesinde Beden Eğitimi Öğretmeni olarak görev yapan başvuran, Denizli ilinde ikamet eden ve bakıma muhtaç olduğu tam teşekküllü hastane raporuyla sabit bulunan babasının sağlık mazereti sebebiyle Denizli iline atanma talebinin reddi üzerine açtığı davada, Isparta 1. İdare Mahkemesi idarenin "norm kadro yetersizliği" gerekçesini yerinde görmeyerek ret işleminin iptaline karar verdiğini, yargı kararı uyarınca mazeret ili olan Denizli'ye atanması gerekirken sırasıyla Afyonkarahisar'a atandığını, bu işlemin itirazı üzerine iptal edildiğini, son olarak 08.06.2026 tarihli resmi yazı ile mazeretiyle ilgisi bulunmayan İstanbul veya Gaziantep illerini tercihe zorlandığını, aksi takdirde mevcut görev yerinde bırakılacağının ihtar edildiğini, idari yargı kararının gerekçelerine uygun olarak Denizli iline atamasının yapılması hususunda Kurumumuzdan talepte bulunmaktadır.

11. Anayasa'nın 138 inci maddesi ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28 inci maddesi uyarınca idare, mahkeme kararlarının lafzı ve ruhu ile birlikte özellikle "gerekçesine" uygun işlem tesis etmekle yükümlüdür.

12. 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu'nun 18 inci maddesi ve ilgili Atama Yönetmeliği'nin 29 uncu maddesi, sağlık mazeretine dayalı yer değişikliklerini norm kadro kısıtlamalarından ve belirli dönem takvimlerinden istisna tutmuştur. Sağlık mazereti, doğrudan Anayasa ile koruma altına alınmış olan yaşam ve sağlık hakkını ilgilendiren acil ve hayati bir durumdur. İdari yargının yerleşik içtihatlarında da açıkça vurgulandığı üzere, kişinin bakıma muhtaç anne veya babasının sağlık durumunu tehlikeye düşürecek idari kararlarda, idare tarafından "norm kadro doluluğu" veya "atıl kapasite oluşumu" gibi gerekçeler ileri sürülerek anayasal hakları kısıtlayamaz.

13. Başvuru konusu olayda, Isparta 1. İdare Mahkemesi, başvuranın babasının Denizli ilinde ikamet ettiğini, tam teşekküllü hastane raporu uyarınca başkasının güç ve yardımı olmaksızın hayatını idame ettiremeyeceğini ve bu tedavinin mevcut görev yerinde yapılamayacağını gözeterek idarenin ret işlemini iptal etmiştir. Bu durumda iptal kararının hukuki sonucu, başvuranın mazeret odağı olan Denizli ili kapsamında değerlendirmeyi zorunlu kılmaktadır. Dolayısıyla idarenin başvuranın mazeretliyle hiçbir bağı bulunmayan Afyonkarahisar, İstanbul veya Gaziantep gibi illeri tercihe etmeye zorlanmasının yargı kararına uygun olmadığı, hukuki belirlilik ve güvenlik ilkeleriyle çeliştiği ve sağlık mazereti kurumunun yasal amacını tamamen ortadan kaldırdığı belirlenmiştir.

14. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları birlikte değerlendirildiğinde, başvuranın Denizli iline atanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

VII. KARAR

-Açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN KABULÜNE,

-Başvuranın Denizli iline atanması yönünde MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

-6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

-Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Bu bilgiler haricinde hukuki gerekçeler ve mevzuat yönünden konuyu detaylı olarak inceleyen Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 04/08/2026 tarih ve 2026/14978-S.26.20383 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için tıklayınız.

Ahmet KANDEMİR