Yurtlarda mevcut internet sisteminde öğrencilere kota uygulanabilir mi?

Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 01/09/2026 tarih ve 2026/17415-S.26.23680 sayılı kararında aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir.

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; KYK'ya bağlı yurtlarda mevcut internet sistemindeki kota uygulaması, düşük bağlantı hızı ve teknik kesintilerin çevrim içi dersler, dijital sınavlar ve akademik araştırmalar gibi temel eğitim faaliyetlerini engellediğini, üniversite kütüphaneleri ve belediye yurtlarında sınırsız internet sunulabilirken, Bakanlık bünyesinde bu imkanın sağlanmamasının çağın gereksinimlerine cevap vermediğini, yetersiz altyapı nedeniyle öğrencilerin ek ücretler ödeyerek mobil veri paketlerine mecbur bırakılmasının eğitimde fırsat eşitliğini zedelediğini belirterek, kota sınırının kaldırılmasını, altyapının iyileştirilmesini ve internet hizmetinin çağın gereklerine uygun hale getirilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya ilişkin olarak Kurumumuz tarafından verilen 24/02/2026 tarih ve sayılı gönderme kararına istinaden, Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün cevabi yazısında ve ekinde yer alan açıklamalarında;

2.2. Yurtlarda barınan öğrencilere, gençlik merkezlerinden faydalanan gençlere ve ilgili spor/eğitim merkezlerindeki sporculara, bilgiye rahatlıkla ulaşabilmeleri, çağın standartlarını yakalamış, güvenilir, kablosuz ve ücretsiz internet sağlamak ve genç neslin gelişimine katkıda bulunmak amacıyla internet desteği verildiği,

2.3. İnternetin sınırsız kullanımı halinde öğrencilerin odalarında izole olacağı, serbest zaman etkinliklerinden ve sosyal ortamdan uzaklaşarak yalnızlaşacağı, çağımızın en büyük problemlerinden biri olan internet bağımlılığının Bakanlığın sosyal politikalarıyla bağdaşmadığı,

2.4. Öğrencilere belirli bir standartta eşit erişim ve hakkaniyet sağlamak amacıyla adil kullanım kotası uygulandığı, bu uygulamanın, kullanıcıların mağdur olmaması ve aynı kalitede daha sağlıklı hizmet alabilmeleri için devreye alındığı, temel çalışma ilkesinin, belirli bir kullanım sınırından sonra internet hızının düşürülmesi ve yoğun veri trafiğinin engellenmesi olduğu,

2.5. Yapılan incelemede altyapı ya da cihaz kaynaklı bir sorun tespit edilmediği, öğrencilerin bilgiye erişimi ve eğitime katkı bakımından verilen kota miktarının yeterli olduğu, ancak bu hizmetin kapsamı dışında film ve dizi izleme, çevrim içi oyunlar ve benzeri kullanımların hizmet kalitesini düşürdüğü,

2.6. Yurtlarda barınan öğrencilerin üniversitedeki çevrim içi eğitimlere erişimlerinin, mevcut kotalarından düşülmeyecek şekilde ULAKNET üzerinden sağlandığı, açıklamaları Kurumumuza bildirilmiştir.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

8. Başvuran; Bakanlığa bağlı yurtlarda sunulan internet hizmetinin kota, hız ve süreklilik bakımından yetersiz olması nedeniyle eğitim faaliyetlerinin engellendiğini ileri sürerek, kota sınırının kaldırılmasını, altyapının iyileştirilmesini ve hizmetin çağın gereklerine uygun hale getirilmesini talep etmektedir.

9. Bu kapsamda başvuru konusu uyuşmazlık, Bakanlık tarafından işletilen yurtlarda barınan öğrencilere sunulan internet hizmetinde uygulanan adil kullanım kotasının ve buna bağlı hız düzenlemesinin, öğrencilerin eğitim ve öğrenim hakkının etkin kullanımı ile hukuka, hakkaniyete ve iyi yönetim ilkelerine uygun olup olmadığına ilişkindir.

10. Öncelikle belirtmek gerekir ki, yürürlükteki mevzuatta, yurtlarda barınan öğrencilere belirli bir hız ve hacimde ya da hiçbir sınırlamaya tabi olmaksızın (sınırsız) internet hizmeti sunulmasını doğrudan güvence altına alan bir düzenleme bulunmamaktadır. Yurtlarda sunulan hizmetlerin çerçevesi ve kalite standartları, Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliği'nin 42 ve 43'üncü maddeleri uyarınca Bakanlıkça belirlenmekte olup, internet hizmetinin nitelik ve kapsamının tayininde İdareye tanınmış bir takdir yetkisi mevcuttur. Bu yetkinin, kamu hizmetinin kuruluş amacına, ölçülülük ilkesine ve hukukun genel ilkelerine uygun kullanılması koşuluyla, İdarece hizmetin kapsamının düzenlenmesi hukuken mümkündür.

11. Somut olayda İdarenin açıklamalarından; öğrencilerin üniversitedeki çevrim içi eğitimlere erişimlerinin, mevcut kotalarından düşülmeyecek şekilde ULAKNET üzerinden sağlandığı anlaşılmaktadır. Buna göre başvuranın, eğitim faaliyetlerinin (çevrim içi dersler ve sınavların) internet kotası nedeniyle fiilen engellendiği yönündeki temel iddiasının maddi dayanağının büyük ölçüde ortadan kalktığı, eğitim amaçlı erişimin, kotaya tabi olmaksızın ayrı bir altyapı üzerinden korunduğu görülmektedir. Öte yandan İdarece yapılan incelemede altyapı ya da cihaz kaynaklı herhangi bir arıza tespit edilmediği belirtilmiş olup, dosya kapsamında başvuranın düşük hız ve teknik kesinti iddialarını doğrulayacak somut bir tespit de bulunmamaktadır.

12. Öğretide internete erişimin eğitim başta olmak üzere temel hakların kullanımıyla giderek daha fazla iç içe geçtiği kabul edilmekle birlikte, bu hakkın Devlete yüklediği edimin mutlak ve sınırsız olmadığı, ancak Devletin mali kaynakları ölçüsünde ve makul bir kalite ile erişilebilirlik çerçevesinde bir yerine getirme ödevi doğurduğu ifade edilmektedir (Yüksel, İsmail, "İnternete Erişim Hakkı", Ankara Barosu Dergisi 80, no. 3 (2022): 141-174, s. 157, 160). Karşılaştırmalı hukukta internet hızının, hizmetin etkin kullanımını engelleyecek bir düzeye düşürülmesinin temel haklara müdahale oluşturabileceği kabul edilmekte ise de (aynı eser, s. 163, Kosta Rika Yüksek Mahkemesi içtihadına atfen), somut olayda eğitim amaçlı kullanımın kota dışı tutularak ULAKNET üzerinden korunması karşısında, İdare uygulamasının bu eşiğe ulaştığı söylenememektedir. İdarenin beyanına göre kota, kullanımı büsbütün kesen değil, belirli bir sınırdan sonra hızı düşüren bir adil kullanım mekanizması olarak işlemektedir.

13. İdarenin adil kullanım kotasına ilişkin gerekçeleri de kendi içinde meşru ve mevzuata dayalıdır. Sınırlı bant genişliğinin tüm öğrenciler arasında eşit ve hakkaniyete uygun biçimde paylaştırılması, aşırı veri trafiğinin ve hizmet kalitesini düşüren kullanımların (film-dizi izleme, çevrim içi oyun vb.) önlenmesi, hizmetin sürdürülebilirliği bakımından elverişli ve orantılı bir tedbirdir. Ayrıca İdarenin, öğrencileri internet bağımlılığından koruma ve sosyalleşmelerini gözetme yönündeki gerekçesi, Anayasa'nın 58'inci maddesinde Devlete yüklenen, gençleri kötü alışkanlıklardan koruma ve onların gelişimini sağlayıcı tedbirleri alma ödevi ile örtüşmektedir. Bu itibarla, güdülen meşru amaçlar (eşit erişim, hizmet kalitesi, şebeke güvenliği ve gençlerin korunması) ile başvurulan araç (eğitim kullanımını istisna tutan, yalnızca aşırı/eğitim dışı kullanımı sınırlayan hız düzenlemesi) arasında ölçülü bir ilişki bulunduğu değerlendirilmektedir.

14. Başvuranın, üniversite kütüphaneleri ve belediye yurtlarında sınırsız internet sunulabildiği yönündeki karşılaştırmasına ilişkin olarak ise, söz konusu birimlerin farklı idari yapılar bünyesinde, farklı bütçe, kapasite ve kullanım koşullarında hizmet sunduğu, bu nedenle bunların Bakanlık yurtları ile aynı hukuki ve fiili durumda kabul edilemeyeceği açıktır. İdareler, kendi hizmet alanlarına ilişkin olarak kaynak ve ihtiyaç durumlarına göre farklı hizmet standartları belirleyebilir, bu farklılık tek başına eşitlik ilkesinin veya fırsat eşitliğinin ihlali sonucunu doğurmaz.

15. Yukarıda açıklanan hususlar İdarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusu adil kullanım kotası ve buna bağlı hız düzenlemesinin, İdarenin takdir yetkisi kapsamında, meşru amaçlara dayalı ve ölçülü bir uygulama olduğu, öğrencilerin eğitim-öğretim faaliyetlerine (çevrim içi ders ve sınavlara) erişiminin kota dışı tutularak ULAKNET üzerinden korunduğu, altyapı ya da cihaz kaynaklı bir arızanın tespit edilmediği, bu nedenle başvuru konusu işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

VII. KARAR

-Açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN REDDİNE,

-Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA tebliğine,

-Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Bu bilgiler haricinde hukuki gerekçeler ve mevzuat yönünden konuyu detaylı olarak inceleyen Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 01/09/2026 tarih ve 2026/17415-S.26.23680 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için tıklayınız.

Ahmet KANDEMİR