Adli sicil silme işlemlerinde yapay zeka devrede

Adalet Bakanı Gürlek, adli sicil kayıtlarının silinmesinde yapay zeka destekli sistemin devreye alındığını açıkladı. Kararı halen üç hakimden oluşan komisyon veriyor.

Kaynak : Memurlar.Net - Özel
Haber Giriş : 16 Kasım 2026 06:00, Son Güncelleme : 13 Kasım 2026 15:37
Adli sicil silme işlemlerinde yapay zeka devrede

Adli sicil ve arşiv kayıtlarının silinmesi, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'na göre iki aşamalı yürüyor. Başvurular 2022'den bu yana e-Devlet üzerinden alınıyor. Bakanlık, Adli Sicil Bilgi Sistemi'ne (ASBS) yapay zeka tabanlı karar destek bileşeni eklemek için 2025'ten beri çalışıyordu.

Mevcut uygulama: önce arşive aktarma

Yürürlükteki sistemde "sabıka kaydının silinmesi" tek bir işlem değil. Kanunun 9. maddesine göre adli sicildeki bilgiler; cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması, ceza mahkümiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikayetten vazgeçme veya etkin pişmanlık, ceza zamanaşımının dolması ve genel af hallerinde adli sicilden çıkarılarak arşiv kaydına alınıyor. İlgilinin ölümü halinde kayıt tamamen siliniyor. Adli para cezasına mahkümiyet ve cezanın ertelenmesine ilişkin hükümler ise adli sicile hiç girmeden doğrudan arşive kaydediliyor.

Arşivden tamamen silinme beş ila otuz yıl

Kaydın tümüyle ortadan kalkması kanunun 12. maddesine bağlı. Süreler, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten işliyor. Anayasa'nın 76. maddesi ile Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda hak yoksunluğuna neden olan mahkümiyetlerde, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa 15 yıl, böyle bir karar yoksa 30 yıl geçmesi gerekiyor. Diğer mahkümiyetlerde süre beş yıl.

Fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması ile kanun yararına bozma veya yargılamanın yenilenmesi sonucu beraat kararının kesinleşmesi hallerinde kayıt, talep aranmaksızın tamamen siliniyor. On beş yıllık kısa süreyi açan yasaklanmış hakların geri verilmesi ise idari değil mahkeme kararı: kanunun 13/A maddesi, infazın tamamlanmasından itibaren üç yıl geçmesini ve kişinin bu sürede yeni suç işlemeyip iyi halli yaşadığı yönünde mahkemede kanaat oluşmasını şart koşuyor.

Kararı üç hakimli komisyon veriyor

Silme kararları, kanunun 14. maddesi uyarınca Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünün teklifi ve Bakan onayıyla kurulan üç hakimden oluşan komisyon tarafından alınıyor. Dosyaları önce görevli tetkik hakimleri inceleyip komisyona sunuyor. Genel Müdürlüğün verdiği bilgiye göre incelemede suç tarihi, uygulanan kanun maddesi, karar tarihi ve kişinin yaşı gibi veriler esas alınıyor.

Şartlar oluştuğunda silme talep beklenmeksizin re'sen yapılıyor; mevzuat değişikliklerinden etkilenen kayıtlar için toplu silme de uygulanıyor. Kayıt buna karşın görünmeye devam ediyorsa vatandaş 18 Ağustos 2022'den bu yana e-Devlet üzerinden "Adli Sicil Silme ve Düzeltme Talebi" oluşturabiliyor ve başvurusunun hangi aşamada olduğunu takip edebiliyor. Hizmet ücretsiz. İşlem hacmi yüksek: Bakanlığın 2023 faaliyet raporuna dayanan haberlere göre o yıl 1,5 milyondan fazla adli sicil ve arşiv kaydı silindi; bunun yaklaşık 537 bini talep üzerine, yaklaşık 1 milyonu re'sen gerçekleşti.

Bakan: Silmede yapay zeka destekli sistemi devreye aldık

Adalet Bakanı Akın Gürlek, 9 Kasım 2026'da TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda yaptığı 2027 bütçe sunumunda bu sürece yapay zekanın girdiğini duyurdu. Bakan, "Ayrıca adli sicil kayıtlarının silinmesinde de yapay zeka destekli sistemi devreye aldık" dedi.

Açıklama, sunumun UYAP yapay zeka karar destek sistemine ayrılan bölümünün ardından geldi. Bakan, adli sicil tarafında sistemin hangi işlemleri yaptığına, hangi verileri değerlendirdiğine veya kararın hangi aşamasında kullanıldığına ilişkin ayrıntı paylaşmadı.

Çalışma 2025'ten beri sürüyordu

Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünün duyurularına göre 29 Eylül 2025'te, Bakan Yardımcısı Mehmet Yılmaz başkanlığında ve Türksat A.Ş. Genel Müdürü ile ekibinin katılımıyla, "ASBS yazılımında yapay zeka tabanlı karar destek sistemi çalışmaları" konulu bir istişare toplantısı yapıldı. Adli Sicil Bilgi Sistemi Projesi, 16 Ocak 2026'da Kamu Bilişim Derneğinin düzenlediği Kamu Dijital Dönüşüm Zirvesinde ödüle değer görüldü; Genel Müdürlüğün duyurusunda proje için "yapay zeka destekli akıllı analiz modülü ile yetkililerin karar verme süreci kısalıyor" ifadesi kullanıldı. Adli sicil sisteminde yapay zeka algoritmalarının kullanılması, Bakanlığın 2024-2028 Stratejik Planı'nda da hedef olarak yer alıyordu.

Otomasyonun sınırı açıklanmadı

Resmi metinlerin hiçbiri modülün girdilerini, otomasyon derecesini, hata payını ve insan denetiminin nasıl kurulduğunu açıklamıyor. Kanunun 14. maddesi değişmediği için nihai yetki halen üç hakimli komisyonda; "karar destek" ifadesi de sistemin karar verici değil hazırlayıcı konumda olduğuna işaret ediyor. Ancak ret kararlarının gerekçelendirilmesi ve bu kararlara itiraz usulünün yapay zeka değerlendirmesinden nasıl etkileneceği belirsiz.

Bu başlık, yargıda yapay zeka kullanımına yönelik eleştirilerin de odağında. 78 baro ortak bildiriyle yapay zeka destekli karar sistemlerinin savunma hakkını zayıflatabileceği uyarısında bulunmuş, komisyonda konuşan milletvekilleri uygulamanın etik ve hukuki çerçevesinin önceden belirlenmesi gerektiğini savunmuştu.

Bu Habere Tepkiniz

Sonraki Haber