1/4 derece kademede uzun süre kalmak memura emeklilikte avantaj sağlar mı?
Memurun emekli aylığı ve ikramiyesinde kıdem aylığı 25 yılda 500 göstergeyle sınırlı. Bu yüzden uzun süre 1/4'te yüksek kesinti ödemek avantaj sağlamıyor.
Memurdan uzun süre yüksek tutarda sosyal güvenlik kesintisi yapılması, emeklilikte daha yüksek aylık ya da ikramiye almasını sağlamıyor. Bunun nedeni, emekli aylığı ve ikramiyesi hesabındaki mevcut kurallar. Hesaplamaya giren kalemler arasında hizmet süresine bağlı tek unsur olan kıdem aylığı, 25 yılda 500 göstergeyle sınırlanmış durumda. Bu sınırdan sonra geçen yıllar ve bu sürede ödenen yüksek primler, hesaplanan tutara yansımıyor. Emeklilik editörümüz bu durumu bir örnekle açıklarken kıdem aylığı göstergesinin güncellenmesini de öneriyor.
Memurun emekli aylığı ve ikramiyesi hangi kalemlerle hesaplanır?
5434 sayılı Kanun'a tabi memurların emekli aylığı ve ikramiyesi hesaplanırken şu kalemler esas alınıyor:
- Derece ve kademe (657 sayılı Kanun hükümleri)
- Gösterge (657 sayılı Kanun, madde 43)
- Ek gösterge (657 sayılı Kanun'a ekli cetveller)
- Taban aylığı (375 sayılı KHK)
- Kıdem aylığı (375 sayılı KHK)
- Tazminat oranı, yani özel hizmet aylığı (5434 sayılı Kanun, ek madde 70)
- Güncel memur maaş katsayısı
Bu kalemlerin çoğu memurun emekli olduğu andaki derece, kademe ve ek göstergesine bağlı. Hizmet yılı arttıkça doğrudan artan kalem kıdem aylığı. Bu nedenle uzun süre çalışmanın emekli aylığına etkisi, büyük ölçüde kıdem aylığının nasıl hesaplandığına bağlı.
Kıdem aylığı göstergesi nedir, 500 sınırı ne anlama gelir?
Kıdem aylığı göstergesi ilk kez 1989'da 15 olarak belirlendi ve emekli aylığı ile ikramiye hesabında uygulanmaya başlandı. Gösterge 1995'te 20'ye yükseltildi. Bugün de her hizmet yılı için 20 gösterge üzerinden hesaplanıyor:
Kıdem aylığı = 20 gösterge x hizmet yılı x güncel memur maaş katsayısı
Bu hesaba göre kıdem aylığı her yıl artıyor. Ancak 25 yıl ve üzeri hizmette gösterge en fazla 500 olarak sınırlandırılmış. Emeklilik editörümüze göre bu üst sınır yaklaşık 32 yıldır hem emekli aylığında hem de ikramiyede 500'de sabit. Bu yüzden kıdem aylığının kayda değer bir katkısı kalmıyor; SGK'nın ödediği tutarı yalnızca hizmet süresinin az ya da çok olması değiştiriyor.
1. derece 4. kademede uzun süre kalmak emeklilikte avantaj sağlar mı?
Hayır. Emeklilik editörümüz bunu iki memurla örneklendiriyor. Birinci memur yüksekokul mezunu. 20 yıllık hizmeti varken 1. derece 4. kademeye ve 3000 ek göstergeye yükselmiş, ardından bu kademede 15-18 yıl daha çalışmış. Bu süre boyunca da daha yüksek SGK primi ödemiş. İkinci memur ise yüksekokulu 2026'da bitirip 1. derece 4. kademeye ve 3000 ek göstergeye yeni ulaşmış ve bu kademede yalnızca birkaç ay ya da birkaç yıl çalışmış.
İki memurun da toplam hizmeti 37 yılsa, bugün emekli olduklarında emekli aylıkları ve ikramiyeleri aynı oluyor. Editörümüzün ifadesiyle, 1. derece 4. kademede uzun süre bulunmak emeklilikte "hiçbir avantaj ortaya çıkarmaz."
Kademeli kıdem aylığı ve ilave ek gösterge önerisi
Emeklilik editörümüz, son yıllarda memurlara yönelik sosyal güvenlik iyileştirmelerinde kıdem aylığının hiç gündeme gelmediğine dikkat çekiyor. Önerisi, kıdem aylığı göstergesinin 25 yıla kadar her yıl için güncellenmesi ve 25 yılı aşan her yıl için ilave gösterge verilmesi. Böylece memurun emekli aylığını ve ikramiyesini kayda değer ölçüde artıracak kademeli bir kıdem aylığı ya da ek kıdem aylığı göstergesi uygulamaya konulabilir.
Bir başka seçenek de 25 yıldan fazla hizmeti olanların gruplandırılarak ilave ek gösterge verilmesi. Editörümüze göre bu düzenlemeler, 1. derece 4. kademede uzun süre çalışmış ve hizmet yılı fazla olan memurlar ile bu kademeye ulaştıktan hemen sonra emekli olanlar arasında denge sağlayabilir.
Konuyla ilgili ayrıntılı bilgiye şu haberlerden ulaşılabilir:
https://www.memurlar.net/haber/1070490/
https://www.memurlar.net/haber/1173859/
https://www.memurlar.net/haber/1168758/